یائسگی و تشدید خطر پوکی استخوان/ ورزش و کلسیم؛ دو راهکار طلایی برای تأخیر انداختن شکستگی است

به گزارش صد آنلاین، در استخوان‌های انسان سلول‌های ویژ‌ای به نام «استئوبلاست» وجود دارند که وظیفه تشکیل بافت جدید استخوانی را بر عهده دارند. در انتهای چرخه زندگی اسکلت بدن نیز سلول‌های دیگری به نام «استئوکلاست» فعالیت می‌کنند که بافت‌های استخوانی فرسوده و آسیب‌دیده را حل می‌کنند تا بتوان آنها را با بافت‌های تازه و سالم‌تر جایگزین نمود.

یکی از عوامل کلیدی در حفظ سلامت استخوان‌ها، برقراری تعادل میان فعالیت این دو نوع سلول است. وقتی این فعالیت متعادل باشد، هیچ اختلالی در بافت استخوانی رخ نمی‌دهد و بافت‌های نو به طور منظم جانشین بافت‌های کهنه می‌شوند.

معمولاً تا سن ۳۰ سالگی، فعالیت سلول‌های «استئوبلاست» غالب است؛ یعنی بدن بیشتر از آنچه از دست می‌دهد، استخوان تازه می‌سازد. تا این سن، استئوبلاست‌ها با استفاده از ترکیبی از کلسیم، کلاژن و سایر مواد سازنده توده استخوانی، به ساخت بافت جدید، بازسازی استخوان‌های موجود و ترمیم استخوان‌های آسیب‌دیده مشغول هستند.

اما پس از رسیدن به ۳۵ سالگی، با افزایش فعالیت سلول‌های «استئوکلاست»، تراکم و کیفیت استخوان‌ها رو به کاهش می‌گذارد. این روند سالانه منجر به از دست دادن کمتر از یک درصد از بافت استخوانی بدن می‌شود.

این وضعیت در زنان پس از یائسگی به طور چشمگیری تشدید می‌گردد، زیرا در این دوره سطح استروژن تولید شده توسط بدن به شدت کاهش می‌یابد. به نظر می‌رسد افت استروژن باعث کاهش تعداد استئوبلاست‌ها و افزایش طول عمر استئوکلاست‌ها می‌شود؛ در نتیجه سلول‌های دسته دوم برای مدت زمان بیشتری فعال باقی می‌مانند.

وضعیتی به نام «استئوپنی» زمانی بروز می‌کند که میزان مشخصی از تراکم استخوان از دست رفته باشد. اگر این کاهش تراکم در بخشی از بدن به حدی برسد که استخوان‌ها به راحتی بشکنند، آنگاه بیماری «پوکی استخوان» تشخیص داده می‌شود.

متأسفانه پوکی استخوان هیچ علامتی را پیش از وقوع نشان نمی‌دهد و معمولاً به طور تصادفی و زمانی شناسایی می‌شود که یک زن قبلاً دچار شکستگی شده باشد و سپس پزشک اسکن استخوان را تجویز کند. همه زنان مبتلا به استئوپنی نیز به پوکی استخوان دچار نمی‌شوند، هرچند احتمال ابتلا در میان آنها بالاست.

سیگار کشیدن و بیماری‌هایی مانند اختلالات تیروئید و دیابت نیز می‌توانند باعث تبدیل استئوپنی به پوکی استخوان شوند. همچنین مصرف برخی دارو‌ها مانند استروئید‌ها می‌توانند بر تراکم استخوان تأثیر منفی بگذارند.

یکی از راه‌های مهم برای محافظت از استخوان‌ها، داشتن یک رژیم غذایی متعادل، متنوع و سرشار از کلسیم است. اگر از لبنیات (شیر، تخم‌مرغ، پنیر) استفاده می‌کنید، احتمالاً میزان کافی کلسیم دریافت می‌کنید. اما اگر گیاهخوار هستید یا لبنیات مصرف نمی‌کنید، ممکن است به مکمل‌هایی نیاز داشته باشید تا سطح کلسیم بدن خود را افزایش دهید.

با این حال، کلسیم به تنهایی نیاز استخوان‌ها را برطرف نمی‌کند. بدن ما به تولید «ویتامین دی» از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید نیز نیاز دارد.

اگرچه کلسیم و ویتامین دی برای داشتن استخوان‌هایی سالم ضروری هستند، اما ورزش – به ویژه فعالیت‌هایی که بر استخوان‌ها فشار وارد می‌کنند مانند تمرینات مقاومتی پیشرونده – می‌تواند با تحریک فعالیت استئوبلاست‌ها از پیشرفت پوکی استخوان جلوگیری کرده و آن را به تأخیر بیندازد. این نوع تمرینات سرعت تشکیل استخوان‌های جدید را افزایش داده و آرایش کلاژن استخوان‌ها را تغییر می‌دهد که همگی باعث افزایش استحکام اسکلتی می‌شوند.

علاوه بر این، تمرینات مقاومتی که قدرت عضلانی و تعادل را تقویت می‌کنند، به ما کمک می‌کنند وضعیت بدنی سالم‌تری داشته باشیم و خطر زمین خوردن و شکستگی را کاهش دهند.

اما باید توجه داشت که پس از یائسگی، اثربخشی ورزش و افزایش سطح مواد معدنی مورد نیاز استخوان به شدت به دسترسی کافی به کلسیم و ویتامین دی وابسته است، بنابراین مصرف مکمل‌ها به شدت توصیه می‌شود. /ایسنا