مکمل‌های چربی‌سوز و انرژی‌زا/ تپش قلب و فشار خون در کمین مصرف‌کنندگان

به گزارش صد آنلاین ، در سال‌های اخیر، استفاده از مکمل‌های بدنسازی به ویژه در میان جوانان افزایش چشمگیری داشته است. از پودرهای پروتئینی گرفته تا کراتین و انواع مکمل‌های به اصطلاح «چربی‌سوز» یا «حجم‌دهنده»، بسیاری از افراد این محصولات را راهی سریع برای بهبود عملکرد ورزشی و تغییر ظاهر بدن می‌دانند. اما پرسش مهم این است: آیا همه این مکمل‌ها ایمن هستند؟

دکتر «فاطمه احمدی»، متخصص فارماسیوتیکس و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، اظهار داشت: از دیدگاه داروسازی، مکمل‌ها اگرچه به عنوان «کمک‌کننده» تعریف می‌شوند، اما مصرف نادرست آنها می‌تواند با عوارض و خطراتی همراه باشد؛ به ویژه زمانی که بدون آگاهی یا نظارت متخصص مصرف گردند.

پروتئین‌ها؛ مفید اما نه برای همه

وی افزود: مصرف به اندازه مکمل‌های پروتئینی مانند وی (Whey) برای افرادی که فعالیت ورزشی منظم دارند، می‌تواند به تأمین نیاز پروتئینی کمک کند و جایگزین پروتئین از دست رفته در طی تمرینات سنگین باشد. اما مصرف بیش از حد آنها، به ویژه در افرادی که تحرک کافی ندارند یا دچار مشکلات کلیوی هستند، فشار مضاعفی بر کلیه‌ها وارد می‌کند.

دکتر احمدی تأکید کرد که بسیاری از افراد با تغذیه معمولی نیز می‌توانند نیاز پروتئینی خود را برطرف سازند و الزاماً به مکمل نیاز ندارند.

کراتین؛ مکملی با شواهد علمی، اما با شرایط خاص

به گفته وی، کراتین یک منبع طبیعی انرژی است که شباهت ساختاری زیادی به اسیدهای آمینه دارد. کراتین یکی از معدود مکمل‌هایی به شمار می‌رود که اثربخشی آن در افزایش توان عضلانی در تمرینات کوتاه‌مدت و شدید به خوبی مطالعه شده است. با این حال، مصرف آن باید با دوز مناسب و همراه با آب کافی صورت گیرد.

دکتر احمدی افزود: در برخی افراد، مصرف بی‌رویه کراتین می‌تواند موجب احتباس آب، مشکلات گوارشی یا در موارد خاص اختلال در عملکرد کلیه شود، به ویژه اگر فرد بیماری زمینه‌ای داشته باشد یا همزمان داروهای خاصی مصرف کند.

مکمل‌های چربی‌سوز و انرژی‌زا

وی ادامه داد: بسیاری از مکمل‌های چربی‌سوز یا انرژی‌زا حاوی ترکیبات محرک مانند کافئین بالا یا مواد ناشناخته و غیرمجاز هستند که می‌توانند تپش قلب، اضطراب، افزایش فشار خون و حتی عوارض جدی قلبی ایجاد کنند.

دکتر احمدی افزود: در برخی موارد، ترکیبات اعلام‌نشده مانند هورمون‌های خاص یا دوزهای بالاتر از حد مجاز در این محصولات گزارش شده است که مصرف آنها را با خطرات بیشتری همراه می‌کند. از جمله این عوارض می‌توان به نارسایی کبدی و به هم خوردن تعادل هورمونی اشاره کرد.

تداخل با داروها

وی با اشاره به اینکه مکمل‌های بدنسازی می‌توانند با برخی داروها تداخل داشته باشند یا برای بعضی بیماران نامناسب باشند، بیان کرد: برای مثال، مصرف همزمان کراتین با داروهای مؤثر بر کلیه، مکمل‌های حاوی کافئین در کنار داروهای قلبی یا ضداضطراب، مصرف پروتئین بالا در بیماران کلیوی و اثر بر سلامت کبد می‌تواند اثربخشی داروها را تغییر داده یا عوارض آنها را تشدید کند.

یک باور اشتباه

این عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادامه داد: بسیاری از افراد تصور می‌کنند چون این محصولات «مکمل» هستند، پس کاملاً بی‌خطرند. در حالی که از دیدگاه داروسازی، هر ماده‌ای که وارد بدن می‌شود، حتی اگر طبیعی باشد، می‌تواند اثرات دارویی و عوارض خاص خود را داشته باشد.

دکتر احمدی در پایان خاطرنشان کرد: مکمل‌های بدنسازی می‌توانند در شرایط خاص و با مصرف صحیح مفید واقع شوند، اما هرگز جایگزین تغذیه مناسب و برنامه ورزشی اصولی نیستند. انتخاب نوع مکمل، دوز مصرفی و بررسی شرایط فردی (مانند بیماری‌ها یا داروهای مصرفی) نقش مهمی در ایمنی آنها ایفا می‌کند. مشورت با داروساز یا متخصص، پیش از شروع مصرف، می‌تواند از بروز بسیاری از عوارض پیشگیری کند.

وی همچنین توصیه کرد که مکمل‌های ورزشی حتماً از مراکز فروش مجاز مانند داروخانه‌ها تهیه شوند، جایی که اصالت کالا قابل ردیابی و پیگیری است.

فهرست مکمل‌های رایج بدنسازی و کاربردها

مکمل‌های افزایش حجم عضله: کراتین، پروتئین وی، گینر (کربو پروتئین)، HMB، گلوتامین، ال کارنیتین، کافئین، امگا

محبوب‌ترین مکمل‌ها: پروتئین وی (آب پنیر)، کراتین، کازئین، گینر، کافئین، چای سبز، ال کارنیتین، CLA

بهترین مکمل‌های افزایش حجم بدون چربی: آرژنین، پروتئین کازئین، ZMA، HMB، BCAA (اسید آمینه شاخه‌دار)، پروتئین وی، بتا آلانین، کراتین./بهداشت نیوز