جمعه ۱۰ مهر ۱۴۰۵
اختصاصی صد آنلاین / گفت‌وگوی تفصیلی با حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی حسین‌زاده؛
0 پسندیدم
اسرار شگفت‌انگیز سوره توحید در نجات جامعه امروز / از توحید ذاتی و ربوبی تا «توحید اجتماعی»؛ نسخه رهایی از اضطراب‌های فردی و گسست‌های جمعی
بازدید:۲۵۰
تهران – صد آنلاین: در روزگاری که امواج تحولات مدرن، فشارهای روانی و تنش‌های معیشتی، آرامش فردی و انسجام جمعی را به چالش کشیده‌اند، بازخوانی معارف توحیدی اصیل‌ترین لنگرگاه ثبات و رستگاری به شمار می‌رود. سوره مبارکه «توحید» (اخلاص) شناسنامه خداوند متعال و منشور بنیادین اندیشه اسلامی است؛ سوره‌ای کوتاه اما معادل یک‌سوم قرآن کریم که عصاره جهان‌بینی الهی را در چند آیه خلاصه کرده است.پایگاه خبری «صد آنلاین» در گفت‌وگویی مشروح و راهبردی با حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی حسین‌زاده، استاد اخلاق و دبیرکل بنیاد قرآن، به واکاوی مراتب توحید، اسرار سوره اخلاص و ضرورت امتداد توحید فردی به ساحت «توحید اجتماعی» پرداخته است که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید:
صد آنلاین: جناب حجت‌الاسلام حسین‌زاده، از اینکه وقت خود را در اختیار «صد آنلاین» قرار دادید سپاسگزاریم. به عنوان مدخل بحث، جایگاه سوره توحید در هندسه معرفتی قرآن کریم چیست و چرا در روایات بر قرائت و انس با این سوره تا این حد تأکید شده است؟
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین‌زاده: بسم‌الله الرحمن الرحیم. الحمدلله ربّ العالمین. بنده هم خدمت مخاطبان فهیم پایگاه خبری صد آنلاین سلام و عرض ادب دارم. سوره مبارکه اخلاص، شناسنامه حضرت حق و قله معارف الهیاتی قرآن مجید است. در روایات معتبر وارد شده است که وقتی مشرکان یا اهل کتاب از پیامبر اکرم (ص) خواستند تبار و اوصاف پروردگار را توصیف فرماید («انْسُبْ لَنا رَبَّک»)، این سوره نازل شد.
پیامبر اکرم (ص) فرمودند قرائت سوره توحید معادل ثلث قرآن است. دلیل این فضیلت بی‌بدیل آن است که کل معارف قرآن کریم به سه محور کلی «توحید»، «نبوت و احکام» و «معاد» تقسیم می‌شود و این سوره، جان‌مایه بخش نخست را به عمیق‌ترین و فشرده‌ترین شکل ممکن دربردارد. انس روزمره با این سوره، ذهن انسان را از هرگونه شرک جلی و خفی، بت‌های درونی و وابستگی‌های پوشالی پیراسته می‌سازد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ
به نام خداوند رحمتگر مهربان
قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ بگو اوست خدای یگانه اللَّهُ الصَّمَدُ خدای بی نیاز
لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ نزاده و زاده نشده است وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ و هیچ کس او را همتا نیست .
نام های دیگر سوره توحید نام دیگر این سوره ی مبارکه «اساس» است.
پیامبر(ص) فرمود: «اُسِّسَتِ السَّمـاواتُ السَّبعُ وَ الأرَضُـونَ السَّبعُ عَلی قُـلْ هُـوَ اللَّهُ أحَدٌ» بنای آسمان های هفتگانه و زمین های هفتگانه بر اساس ﴿قُلْ هُوَ اللَّه أحَد﴾ نهاده شده است یعنی آفرینش آن ها دلالت بر توحید و معرفت صفات خدای سبحان می باشد.
(ختوم و اذکار ج1 ص190)
صد آنلاین: توحید مفهومی بنیادین و چندلایه است. اگر بخواهیم مراتب توحید را از حیث کلامی و معرفتی دسته‌بندی کنیم، شامل چه مراتبی می‌شود؟
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین‌زاده: توحید در معنای دقیق کلمه، شهود یکتایی و بی‌همتایی ذات لایزال الهی است. اما در دستگاه اندیشه قرآنی، این یگانگی در چندین ساحت تجلی دارد:
- توحید ذاتی: یعنی خداوند متعال بسیط است، جزء ندارد، مثل و مانندی برای او متصور نیست و «لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُوًا أَحَدٌ».
- توحید صفاتی: صفات خداوند عین ذات اوست؛ علم و قدرت و حیات او اموری زاید بر ذات نیستند، بلکه کمال مطلق ذات باری‌تعالی می‌باشند.
- توحید در خالقیت: در جهان آفرینش هیچ مبدأ و خالق مستقلی جز او وجود ندارد؛ «قُلِ اللَّهُ خَالِقُ کُلِّ شَیْءٍ».
- توحید استقلالی و عدم تکیه بر غیر: ذات الهی غنی بالذات است و بر هیچ سببی متکی نیست، در حالی که تمام موجودات وابسته محض به اویند؛ حقیقت «اللَّهُ الصَّمَدُ» دقیقاً همین است؛ خدایی که صمد است یعنی مقصود و پناه همگان و بی‌نیاز از هر تکیه‌گاهی.
- توحید در ربوبیت: یعنی اداره، تدبیر، پرورش و هدایت تکوینی و تشریعی عالم تنها در ید قدرت اوست. هیچ برگی جز با اذن ربوبی فرو نمی‌افتد.
- توحید در عبادت: لازمه این مراتب، انحصار خضوع، بندگی و اطاعت مطلق در برابر خداوند است؛ «إِیَّاکَ نَعْبُدُ وَإِیَّاکَ نَسْتَعِینُ».
صد آنلاین: در شرایط کنونی جامعه، مردم با تنش‌های اقتصادی و روانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. پناه بردن به سوره توحید چگونه می‌تواند به آرامش و تقویت توحید فردی کمک کند؟
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین‌زاده: اضطراب انسان معاصر ناشی از احساس تنهایی، اتکای افراطی به اسباب مادی و ترس از آینده است. وقتی انسان به حقیقت «قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ» و «اللَّهُ الصَّمَدُ» پناه می‌برد، در می‌یابد که همه مقدرات، روزی‌ها و گشایش‌ها در دست قدرتی نامتناهی است که سرچشمه فیض و محبت است.
«صمد» بودن خداوند یعنی او پناهگاهی تسخیرناپذیر است که توخالی نیست، آسیب نمی‌پذیرد و تکیه‌گاهی خلل‌ناپذیر در طوفان‌های زندگی است. کسی که موحد واقعی است، دل به کدخداهای پوشالی نمی‌بندد، از تهدیدها نمی‌هراسد و امیدش را به اسباب ناپایدار گره نمی‌زند. پناه بردن به این سوره در طول شبانه‌روز، به انسان آرامش، طمأنینه و عزت نفس می‌بخشد و شرک‌های پنهان درون و اضطراب‌های وجودی را ریشه‌کن می‌کند.
صد آنلاین: موضوع بسیار مهمی که معمولاً کمتر به آن پرداخته می‌شود، امتداد توحید از باور قلبی به مناسبات عینی جامعه یعنی «توحید اجتماعی» است. سوره توحید چگونه جامعه را سامان می‌دهد؟
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین‌زاده: این نکته فوق‌العاده حیاتی است. توحید نباید در کنج سجاده و ذهن متوقف بماند. ثمره توحید فردی، تولد «توحید اجتماعی» است. جامعه‌ای که واقعاً موحد باشد، ویژگی‌های ساختاری و رفتاری متفاوتی پیدا می‌کند:
- نفی طاغوت و نظام‌های سلطه: جامعه موحد زیر بار استبداد، طاغوت و زیاده‌خواهی زر و زور نمی‌رود؛ چون جز در برابر خدای واحد سر فرود نمی‌آورد.
- همبستگی و نفی تفرقه‌ها: وقتی خدای همه یکی است، فاصله‌های طبقاتی، تبعیض‌های قومی و فخرفروشی‌های اعتباری رنگ می‌بازد و امت واحده شکل می‌گیرد.
- عدالت اقتصادی و سلامت معیشتی: اگر باور کردیم که رازق و مالک مطلق فقط خداست، احتکار، رانت‌خواری، کم‌فروشی و اجحاف در حق مردم کنار می‌رود؛ زیرا انسان موحد می‌داند روزی‌رسان واقعی خداست و تصرف ناحق در اموال دیگران، اعلان جنگ با ربوبیت الهی است.
- مسئولیت‌پذیری و اخلاق‌مداری: در یک جامعه توحیدی، خدمت به خلق عین تقرب الی‌الله شمرده می‌شود و فردگرایی افراطی جای خود را به تعاون، ایثار و دلسوزی متقابل می‌دهد.
صد آنلاین: در پایان، توصیه عملی و قرآنی شما برای انس عمیق‌تر آحاد مردم و جوانان با این سوره عظیم چیست؟
حجت‌الاسلام والمسلمین حسین‌زاده: توصیه مؤکد بنده به همه مردم عزیز، خانواده‌ها و جوانان این است که سوره توحید را تنها به عنوان یک ذکر روتین در نماز نخوانند؛ بلکه پیش از خواب، در شروع فعالیت‌های روزمره و هنگام مواجهه با تنگناها، با توجه عمیق به معانی «احد» و «صمد»، این سوره را زمزمه کرده و به ذات الهی ملتجی شوند.
اگر روزانه جان و دل خود را با حقیقت این چهار آیه پیوند بزنیم، طهارت باطن، گشایش در رزق، سلامت فکر و شجاعت در تصمیم‌گیری‌های اجتماعی برایمان به ارمغان خواهد آمد. امیدوارم رسانه‌های دلسوزی همچون صد آنلاین در ترویج این معارف نجات‌بخش همچنان پیشگام باشند.
0 پسندیدم