از کجا بفهمیم کلسیم بدنمان کم است؟

 کلسیم فقط برای استحکام استخوان ها و دندان ها ضروری نیست؛ این ماده معدنی در عملکرد عضلات و اعصاب، انعقاد خون و بسیاری از فرایندهای سلولی نیز نقش دارد. بیشتر کلسیم بدن در استخوان ها ذخیره شده است و اگر دریافت کلسیم برای مدت طولانی کافی نباشد، بدن می تواند بخشی از کلسیم مورد نیاز خود را از استخوان ها تامین کند.

کمبود کلسیم چه علائمی دارد؟

کمبود خفیف یا طولانی مدت کلسیم ممکن است علامت مشخصی ایجاد نکند و به همین دلیل نمی توان صرفا بر اساس علائم روزمره تشخیص داد که فرد دچار کمبود کلسیم است.

در مقابل، پایین بودن واقعی کلسیم خون یا «هیپوکلسمی» می تواند باعث گزگز یا بی حسی اطراف دهان و انگشتان، گرفتگی و اسپاسم عضلات شود. در موارد شدیدتر، علائم عصبی و حتی تشنج نیز ممکن است رخ دهد. هیپوکلسمی معمولا فقط به دلیل کمبود کلسیم غذایی ایجاد نمی شود و کمبود ویتامین D یا منیزیم، مشکلات غدد پاراتیروئید، بعضی بیماری ها و برخی داروها نیز می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.

آیا آزمایش خون کمبود کلسیم را نشان می دهد؟

آزمایش کلسیم خون برای بررسی هیپوکلسمی کاربرد دارد، اما کلسیم خون لزوما نشان نمی دهد که فرد از نظر دریافت غذایی کلسیم وضعیت مناسبی دارد یا نه. بدن معمولا سطح کلسیم خون را در محدوده مشخصی حفظ می کند و برای این کار از ذخایر استخوانی نیز استفاده می شود. بنابراین طبیعی بودن کلسیم خون به تنهایی نمی تواند کافی بودن دریافت کلسیم را ثابت کند.

اگر پزشک به کمبود کلسیم یا اختلال در تنظیم آن مشکوک باشد، ممکن است بر اساس شرایط فرد، آزمایش های دیگری مانند ویتامین D، منیزیم یا هورمون پاراتیروئید را نیز بررسی کند.

تراکم استخوان چه چیزی را نشان می دهد؟

سنجش تراکم استخوان با روش DXA برای اندازه گیری تراکم مواد معدنی استخوان و تشخیص پوکی استخوان کاربرد دارد. کاهش تراکم استخوان می تواند با دریافت ناکافی کلسیم در طول زمان مرتبط باشد، اما عوامل دیگری مانند سن، هورمون ها، فعالیت بدنی، بعضی بیماری ها و داروها نیز بر سلامت استخوان تاثیر می گذارند. بنابراین تراکم استخوان پایین به تنهایی به معنی «کمبود کلسیم» نیست.

پوکی استخوان نیز معمولا تا زمانی که شکستگی رخ ندهد، علامت مشخصی ایجاد نمی کند. به همین دلیل، در افراد در معرض خطر، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری از توجه به علائم ظاهری دارد.

روزانه چقدر کلسیم نیاز داریم؟

نیاز روزانه به کلسیم به سن و شرایط فرد بستگی دارد. برای بیشتر بزرگسالان 19 تا 50 سال، مقدار توصیه شده 1000 میلی گرم در روز است. این مقدار برای زنان 51 تا 70 سال و افراد 71 سال به بالا به 1200 میلی گرم می رسد. در دوران بارداری و شیردهی نیز برای بیشتر بزرگسالان 1000 میلی گرم در روز توصیه می شود.

بهتر است بخش عمده کلسیم مورد نیاز از مواد غذایی تامین شود. شیر، ماست و پنیر، ماهی ساردین و سالمون با استخوان، برخی سبزیجات برگ سبز و مواد غذایی غنی شده با کلسیم از منابع مناسب این ماده معدنی هستند. ویتامین D نیز برای جذب مناسب کلسیم اهمیت دارد.

آیا همه به مکمل کلسیم نیاز دارند؟

خیر. یائسگی، افزایش سن یا زن بودن به تنهایی به معنی نیاز قطعی به مکمل کلسیم نیست. ابتدا باید میزان دریافت غذایی، عوامل خطر پوکی استخوان و شرایط پزشکی فرد بررسی شود. اگر دریافت کلسیم از غذا کافی نباشد، پزشک یا متخصص تغذیه ممکن است مکمل را توصیه کند.

مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکمل نیز توصیه نمی شود. مقدار زیاد کلسیم می تواند باعث عوارضی مانند یبوست شود و مکمل های کلسیم ممکن است در برخی افراد خطر سنگ کلیه را افزایش دهند.

اگر دچار گرفتگی و اسپاسم مکرر عضلات، گزگز یا بی حسی هستید یا درباره سلامت استخوان های خود نگرانی دارید، به جای مصرف خودسرانه مکمل، با پزشک مشورت کنید.