شبهه مأمون درباره آیه مباهله و پاسخ شنیدنی امام رضا(ع)

به گزارش صدآنلاین، حجت‌الاسلام والمسلمین استاد نظری منفرد در یکی از سخنرانی‌های خود به مناظره امام رضا(ع) با مأمون درباره آیه مباهله و جایگاه امیرالمؤمنین(ع) در این آیه پرداخت.

شبهه مأمون درباره «أَنْفُسَنَا» چه بود؟

در این مناظره، مأمون درباره آیه مباهله این پرسش را مطرح کرد که واژه «أَنْفُسَنَا» چه ارتباطی با امیرالمؤمنین(ع) دارد.

وی با استناد به بخشی از آیه مباهله گفت: «نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَکُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ»؛ یعنی پیامبر(ص) مأمور شده است فرزندان، زنان و «خودمان» را برای مباهله فرا بخواند. مأمون بر این اساس ادعا می‌کرد که «أَنْفُسَنَا» نمی‌تواند به امیرالمؤمنین(ع) اشاره داشته باشد.

پاسخ امام رضا(ع) به مأمون

امام رضا(ع) در پاسخ، توجه مأمون را به ساختار عبارت آیه جلب کردند و فرمودند که در بخش «نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَکُمْ»، رسول خدا(ص) «داعی» یا فراخواننده است و فرزندان، «مدعو» یا فراخوانده‌شدگان هستند.

بر اساس این استدلال، فراخواننده و فراخوانده‌شده نمی‌توانند یک شخص باشند؛ زیرا کسی که دعوت می‌کند، باید شخص دیگری را مورد دعوت قرار دهد.

استدلال امام رضا(ع) درباره امیرالمؤمنین(ع)

امام رضا(ع) سپس استدلال را درباره عبارت «وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَکُمْ» ادامه دادند و فرمودند اگر مقصود از «أَنْفُسَنَا» خود پیامبر(ص) باشد، معنای عبارت این خواهد بود که پیامبر(ص) خودش را فرا می‌خواند؛ در حالی که «داعی» باید غیر از «مدعو» باشد.

بر اساس نقل استاد نظری منفرد، امام رضا(ع) در ادامه فرمودند بنابراین باید شخصی وجود داشته باشد که در منزلت و کمال، هم‌تراز رسول خدا(ص) باشد تا در این تعبیر، «نفس پیامبر» خوانده شود و آن شخص کسی جز امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب(ع) نیست.

واکنش مأمون به استدلال امام رضا(ع)

در پایان این مناظره، بنا بر نقل ارائه‌شده از سوی حجت‌الاسلام والمسلمین نظری منفرد، مأمون استدلال امام رضا(ع) را پذیرفت و برتری استدلال ایشان در پاسخ به این شبهه آشکار شد.

آیه مباهله در سوره آل‌عمران، آیه ۶۱، از آیات مورد استناد در مباحث مربوط به جایگاه اهل‌بیت(ع) است و در این روایت، استدلال امام رضا(ع) بر محور تفاوت میان «داعی» و «مدعو» و تطبیق «أَنْفُسَنَا» بر امیرالمؤمنین(ع) مطرح شده است.