به گزارش صد آنلاین، آنچه در ادامه میخوانید، بیانات مرحوم آیتالله عبدالکریم حقشناس(ره) درباره وسوسههای شیطانی، راههای مقابله با آن و آثار نماز شب است:
«إِنَّ الشَّیْطَانَ لَکُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا»؛ شیطان دشمن شماست، او را دشمن خود بگیرید.[۱]
شیطان سه طائفه را وسوسه میکند: نخست کسانی که از یاد خدا دوری میکنند؛ مانند کسی که صبح مغازهاش را باز میکند و عصر هم میبندد و میرود و به هیچ چیز کاری ندارد. اگر هم به او حرفی بزنی، میگوید: کسب حلال است؛ اما نمیداند کسب حلال مقررات و احکامی دارد که باید آنها را یاد بگیرد. گویا فقط برای این ساخته شده است که صبح در مغازه را باز کند و شب ببندد و از هیچیک از احکام اسلامی خبر نداشته باشد.
طائفه دیگری که در معرض وسوسه شیطاناند، کسانی هستند که احکام خدا را «یکدستی» گرفتهاند و نماز را تند میخوانند. پروردگار به ملائکه میفرماید: چرا این بنده من با عجله نماز میخواند؟ مگر رزق و روزی او به دست غیر من است؟ باید نماز را مقدمه حفظ اموالش بداند.
طائفه دیگری که در معرض وسوسه شیطاناند، کسانی هستند که در غفلت به سر میبرند و خودشان را در حضور و محضر پروردگار نمیبینند. شیطان از پروردگار اختیاری گرفته است که از راه خون وارد عروق انسان میشود و او را وسوسه میکند: «إِنَّ الشَّیْطَانَ لَیَجْرِی مِنِ ابْنِ آدَمَ مَجْرَی الدَّمِ».[۲]
شیطان کاملاً از وضعیت شما آگاه است؛ میداند چه کسی احکام شرع را یکدستی گرفته، چه کسی خودش را در حضور پروردگار میداند و چه کسی نمیداند، چه کسی مراقب است و چه کسی مراقب نیست.
بنابراین، کسی از شر این خبیث ــ شیطان ــ محفوظ است که دائماً در مقام مراقبه باشد و خودش را در حضور و محضر پروردگار بداند. همچنین فرمودهاند: کسی که شب و روزش را بیتفاوت میگذراند، دائماً صید شیطان است: «وَأَمَّا الْمُهْمِلُ لِأَوْقَاتِهِ فَهُوَ صَیْدُ الشَّیْطَانِ».[۳]
با التجا و تضرع به درگاه پروردگار، به ریسمان محکم الهی چنگ بزن: «فَاعْتَصِمْ بِحَبْلِ اللَّهِ الْأَوْثَقِ، فَهُوَ الِالْتِجَاءُ إِلَى اللَّهِ».
یک قدم باید شما به سوی خدا بروید تا پروردگار ده قدم به سوی شما بیاید.
شیطان یک جبهه است و نفس هم یک جبهه؛ شیطان از اعوان و یاران نفس است و به وسوسههای نفس کمک میکند.
فردی به من گفت: قساوت قلب پیدا کردهام؛ برای درمان این بیماری چه کنیم؟ گفتم چند چیز قساوت قلب را برطرف میکند:
۱. حضور در مسجد
نخست، آمدن به مسجد است. پروردگار عزیز، قلب کسی را که به مسجد بیاید مورد نظر قرار میدهد و آن را از قساوت بیرون میآورد.
۲. همنشینی با دانشمندان دین
دومین چیزی که قساوت قلب را از بین میبرد، همنشینی با دانشمندان دین است.
۳. نماز شب
سومین چیزی که قساوت قلب را برطرف میکند، نماز شب است.
آیا جایز است از اول مغرب تا اذان صبح تلویزیون ببینید، استراحت کنید و با پروردگار نیایش نکنید؟ دردهایتان را به او نگویید؟
از همه شیاطین، باقدرتتر شیطانی است که مأمور وسوسهکردن کسانی است که میخواهند نماز شب بخوانند. این شیطان در وسوسهکردن بسیار استاد است.
شیطان به انسان میگوید: نماز شب مستحب است؛ باید به فکر سلامت بدنت باشی؛ تو محصلی و باید بخوابی تا فردا از درس عقب نمانی! وسوسههایی میکند که اگر به هر فقیهی بگویی، میگوید: درست است!
شیطان این وسوسهها را میکند؛ اما نمیدانی که پروردگار در سحرها به قلبهای شما نگاه میکند، شما را نورانی میکند و رزق فردای شما را مهیا میسازد:
«إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَتَعَالَى یَنْظُرُ فِی الْأَسْحَارِ إِلَى قُلُوبِ الْمُتَیَقِّظِینَ».[۴]
شخصی به خدمت امام صادق(ع) آمد و عرض کرد: ای پسر رسول خدا، چیزی به من عنایت کنید. حضرت فرمودند: به نظرم دیشب نماز شب نخواندهای! عرض کرد: خواندهام، ای پسر رسول خدا! حضرت فرمودند: دروغ میگویی؛ اگر خوانده بودی، امروز محتاج من و محتاج سؤالکردن نبودی.
با نماز شب، پروردگار عمر شما را زیاد میکند و نماز شب چراغی در قبر است.
«فَإِنَّهُ یَفْتَحُ عَلَیْکَ تِسْعَةً وَتِسْعِینَ بَابًا مِنَ الْخَیْرِ لِیَظْفَرَنَّکَ عِنْدَ تَمَامِ الْمِائَةِ».[۵]
شیطان راههای شرعی را بلد است. وقتی شما را از نماز شب محروم کرد، سراغ نماز جماعت میآید و وسوسه میکند: نماز جماعت دیگر چیست؟
میگوید: در مغازهات بمان و به کارهای مردم رسیدگی کن تا دلشان را به دست بیاوری! در حالی که انسان نمیداند اگر در نماز جماعت شرکت نکند، درهای خیرات به رویش بسته میشود. باید به مسجد بیاید و به برادران ایمانی، ضعفا و مستضعفان توجه پیدا کند تا پروردگار قلبش را از قساوت نجات دهد.
اگر کسی به مسجد ــ که خانه خداست ــ بیاید، حقی بر صاحبخانه پیدا میکند: «حَقٌّ عَلَى الْمَزُورِ أَنْ یُکْرِمَ الزَّائِرَ».[۶]
پروردگار که صاحب این خانه است، او را به ترک محرمات و انجام واجبات موفق میکند، در معرض رحمت خودش قرار میدهد، راههای خیر را به رویش میگشاید و رفیقی دانا و آگاه نصیبش میکند. باید این اسلحهها را داشته باشید تا برای مقابله با نفس و شیطان آمادگی پیدا کنید.
حضرت در ادامه میفرماید: «فَقَابِلْهُ بِالْخِلَافِ»؛ یعنی اگر شیطان شما را وسوسه کرد، خلاف آن را انجام دهید: «فَقَابِلْهُ بِالْخِلَافِ وَالضِّدِّ عَنْ سَبِیلِهِ». هر راهی را که شیطان پیش روی تو قرار میدهد، خلاف آن را برو.
اگر آمادگی پیدا کردی، انشاءالله تبارک و تعالی، تو را برای نماز شب بیدار میکنند؛ صدایت میزنند، تکانت میدهند و مورد عنایت پروردگار قرار میگیری.
«إِنَّ کَیْدَ الشَّیْطَانِ کَانَ ضَعِیفًا».[۷]
«إِنَّهُ لَیْسَ لَهُ سُلْطَانٌ عَلَى الَّذِینَ آمَنُوا وَعَلَى رَبِّهِمْ یَتَوَکَّلُونَ».[۸]
شیطان بر کسانی که ایمان آوردهاند و بر پروردگارشان توکل میکنند، تسلطی ندارد. سید بن طاووس(ره) به پسرش فرمود: ای پسرم، همیشه در دو قلعه ایمان به پروردگار و توکل بر او پناه بگیر تا از شر شیطان در امان باشی.
ایمان به پروردگار یعنی خود را در حضور و محضر او بدانی؛ دروغ نگویی، کسی را اذیت نکنی، غیبت نکنی، حرف زشت نزنی و انسانی وظیفهشناس باشی. خودت منصفانه قضاوت کن.
دیروز با جوانی برخورد کردم و گفتم: باباجان، شبها چه میکنی؟ گفت: آقا، یک ساعت و نیم مانده به اذان بلند میشوم. من با خدا کار دارم؛ کارهای روزم را در همین ساعت با خدا تصفیه میکنم، حاجتم را در همین ساعت از خدا میگیرم و با خدا رابطه پیدا میکنم.
انصاف نیست که شبهای طولانی زمستان را تا صبح بخوابید. زمستان بهار مؤمن است: «الشِّتَاءُ رَبِیعُ الْمُؤْمِنِ».[۹] مؤمن در این شبها، هنگامی که غذایش هضم شده و خستگیاش هم از تن بیرون رفته، سحر بلند میشود و قرآن میخواند؛ پروردگار، انشاءالله، به او سلامتی مزاج میدهد.
گر قصه عشق من و یارم بنگارند
صد لیلی و مجنون همه بیرون رود از دل
در قتل من ای مه، بکش آهسته کمان را
حیف است که پیکان تو بیرون رود از دل
۱. سوره فاطر، آیه ۶.
۲. عوالی اللئالی، ابن ابیجمهور احسائی، ج ۱، ص ۲۷۳.
۳. مصباح الشریعه، ص ۸۰.
۴. محجة البیضاء، فیض کاشانی، ج ۲، ص ۳۹۹.
۵. مصباح الشریعه، ص ۸۰.
۶. ثوابالاعمال، شیخ صدوق، ص ۲۸.
۷. سوره نساء، آیه ۷۶.
۸. سوره نحل، آیه ۹۹.
۹. امالی، شیخ صدوق، ص ۳۰۸.