به گزارش صد آنلاین، خودکشی بهعنوان یکی از پیچیدهترین پدیدههای روانیاجتماعی، نیازمند درک دقیق، همدلی و مداخله تخصصی بهموقع است. مجید زارعی، مشاور و رواندرمانگر، در گفتوگویی با اشاره به این موضوع از خانوادهها خواست نشانههای هشداردهنده را جدی بگیرند و از واکنشهای نادرست در مواجهه با فرد دچار بحران پرهیز کنند.
درد روانی غیرقابلتحمل و «دید تونلی»
زارعی با بیان اینکه خودکشی در بسیاری از موارد با تجربه درد روانی شدید و غیرقابلتحمل گره خورده است، توضیح داد: فرد در شرایط بحرانی ممکن است دچار نوعی «دید تونلی» شود؛ یعنی تحت تأثیر فشارهای روانی و اجتماعی، توان دیدن راهحلهای جایگزین برای رهایی از رنج را از دست بدهد و مرگ را تنها راه پایان دادن به وضعیت تصور کند.
شناسایی نشانههای هشدار
این رواندرمانگر با تأکید بر اهمیت شناسایی بهموقع نشانهها افزود: تغییرات ناگهانی رفتاری نظیر کنارهگیری از جمع، بخشیدن برخی اموال شخصی، تغییر در الگوی خواب و خوراک و مهمتر از همه، صحبت درباره مرگ یا احساس پوچی از نشانههای هشداردهنده به شمار میرود و هرگونه تهدید یا گفتوگو درباره خودکشی باید جدی گرفته شود.
واکنشهای نادرست خانواده، مانع دریافت کمک
زارعی با بیان اینکه واکنش خانواده در چنین شرایطی اهمیت بسزایی دارد، هشدار داد: انکار، سرزنش فرد یا بیان جملاتی مانند «ناشکری نکن» و «خودت را لوس نکن» و کماهمیت جلوه دادن درد فرد، از واکنشهای نادرست است و میتواند مانع گفتوگوی مؤثر و دریافت کمک تخصصی شود.
نقش خانواده؛ شنوندهای امن و بدون قضاوت
این مشاور و رواندرمانگر در توضیح نحوه مواجهه صحیح گفت: خانواده در گام نخست باید نقش یک شنونده امن و بدون قضاوت را ایفا کند. گفتوگوی مستقیم و همدلانه درباره احساسات فرد، به خودی خود خطر خودکشی را افزایش نمیدهد و میتواند زمینه دریافت کمک را فراهم کند.
وی در شرایط خطر فوری تأکید کرد: فرد نباید تنها رها شود؛ لازم است محیط اطراف او تا حد امکان ایمن شود و دسترسیاش به وسایل یا مواد بالقوه خطرناک محدود گردد و در چنین شرایطی باید از خدمات تخصصی و اورژانسی کمک گرفت.
مداخله تخصصی؛ فراتر از توصیههای خانوادگی
زارعی با تأکید بر اینکه پیشگیری از خودکشی نیازمند مداخله تخصصی است، تصریح کرد: روانپزشک میتواند با ارزیابی فرد و در صورت نیاز درمان دارویی، به کنترل علائم شدید و کاهش خطر رفتارهای تکانشی کمک کند. روانشناس و مشاور نیز با ارزیابی خطر، تدوین برنامه ایمنی، کمک به عبور از افکار بنبستگونه و تقویت مهارتهای حل مسئله و تابآوری، نقش مؤثری در پیشگیری و درمان ایفا میکنند.
اقدام فوری در شرایط اضطراری؛ تماس با ۱۲۳ و ۱۴۸۰
وی با تأکید بر ضرورت اقدام فوری گفت: در صورت مشاهده نشانههای جدی خطر یا قصد آشکار، نباید منتظر بهبود خودبهخودی ماند؛ این وضعیت یک اورژانس است و باید بلافاصله از خدمات اورژانس اجتماعی یا مراکز درمانی استفاده کرد. خط ۱۲۳ اورژانس اجتماعی برای مداخلات فوری در بحران و خط ۱۴۸۰ برای دریافت مشاوره تخصصی در دسترس شهروندان قرار دارد.