سوره «نور»؛ واکسنِ معنویِ جامعه در برابر فساد و فروپاشی خانواده / تدبر در قرآن، پناهگاه امن نسل امروز است

در روزمرگی‌های پرفشار عصر مدرن و هجمه‌ فراگیر هنجارشکنی‌ها، بازگشت به آموزه‌های اصیل قرآن کریم، مطمئن‌ترین راهکار برای صیانت از بنیان مقدس خانواده و پاکسازی حریم جامعه از آلودگی‌های اخلاقی است. سوره مبارکه «نور»، چنان‌که از نامش پیداست، همچون چراغی فروزان، راهکارهای دقیق فقهی، اخلاقی و اجتماعی را برای مقابله با فساد ارائه می‌دهد. درباره ابعاد ژرف این سوره هدایت‌گر و راهکارهای کاربردی آن در مواجهه با چالش‌های اخلاقی امروز، به سراغ حجت‌الاسلام و المسلمین سید مهدی حسین‌زاده، دبیرکل بنیاد قرآن و استاد اخلاق رفته‌ایم تا در گفتگویی صریح و عمیق با «صد آنلاین»، ابعاد این معجزه الهی را واکاوی کنیم.

صد آنلاین: جناب آقای حسین‌زاده، با تشکر از وقتی که در اختیار ما گذاشتید. نام‌گذاری این سوره به نام «نور» چه حکمت و پیامی برای جامعه‌ای که گاه با آسیب‌های اخلاقی و تزلزل بنیان خانواده روبه‌روست، به همراه دارد؟

حجت‌الاسلام و المسلمین حسین‌زاده: بسم‌الله الرحمن الرحیم. من هم عرض سلام دارم خدمت شما و مخاطبان محترم «صد آنلاین». سوره مبارکه نور، در حقیقت «منشور اخلاقی و حقوقی خانواده و جامعه اسلامی» است. خداوند متعال این سوره را با جمله «سُورَةٍ أَنْزَلْنَاهَا وَفَرَضْنَاهَا» آغاز می‌کند؛ یعنی احکام این سوره از جنس توصیه‌های اخلاقی صرف نیست، بلکه فرائض و الزامات ساختاری برای صیانت از حیات اجتماعی است. نام‌گذاری این سوره به «نور» به این دلیل است که تاریکی‌های جهل، شهوت‌رانی، تهمت و فروپاشی اخلاقی را می‌شکفد و فضا را روشن می‌کند. هرجا نور باشد، ظلمتِ فساد و تباهی رخت برمی‌بندد. این سوره به ما می‌آموزد که اگر جامعه‌ای می‌خواهد از ورطه فساد نجات پیدا کند، باید نورِ احکام الهی را به روابط خانوادگی و اجتماعی خود بتاباند.

صد آنلاین: در آیات ابتدایی و میانی این سوره، روی موضوعاتی چون عفاف، حریم خصوصی، استجذان (اجازه گرفتن) و برخورد با شایعات و اتهامات تاکید ویژه‌ای شده است. رابطه این احکام با کاهش فساد را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

حجت‌الاسلام و المسلمین حسین‌زاده: دقیقاً نقطه کانونی سوره نور همین جاست. قرآن کریم برای ریشه‌کن کردن فساد، از روش «پیشگیری ساختاری» استفاده می‌کند، نه صرفاً برخورد سلبی. از کنترل نگاه و پوشش گرفته تا قانونِ محکمِ اثبات جرم (مثل مسئله چهار شاهد) و منع اشاعه فحشا («إِنَّ الَّذِینَ یُحِبُّونَ أَنْ تَشِیسَ الْفَاحِشَةُ…»)، همه و همه زنجیره‌ای به‌هم‌پیوسته هستند. وقتی در جامعه‌ای «حریم خصوصی» محترم شمرده شود، چشم‌چرانفی و تجسس جرم‌انگاری اخلاقی شود، و شایعه‌پراکنی و آبروریزی هزینه سنگین داشته باشد، بستر رشد فساد خشک می‌شود. بنیان خانواده زمانی فرو می‌ریزد که بی‌حرمتی و بی‌عفتی عادی‌سازی شود؛ سوره نور دقیقا دژ محکمی در برابر عادی‌سازی گناه است.

صد آنلاین: در روایات ائمه معصومین (ع)، به‌ویژه سیره و کلام امام صادق (ع)، چه توصیه‌هایی درباره تلاوت و تدبر در سوره نور برای حفظ طهارت روح و جان مطرح شده است؟

حجت‌الاسلام و المسلمین حسین‌زاده: امام صادق (علیه‌السلام) در روایات متعددی بر اهمیت انس با این سوره تأکید کرده‌اند. ایشان می‌فرماید: «اموال و زنان خود را با تلاوت سوره نور و به یاد داشتن آیات آن در حصار عفاف و پاکدامنی نگه دارید.» (مضمون روایت). این‌که امام معصوم (ع) تلاوت این سوره را «حصار» معرفی می‌کنند، بسیار معنادار است. یعنی قرائت مستمر همراه با تدبر، یک میدان مغناطیسی معنوی و بازدارنده در درون انسان ایجاد می‌کند که او را در برابر وسوسه‌های شیطانی بیمه می‌نماید. امام صادق (ع) همچنین تأکید دارند که یادگیری احکام این سوره و عمل به دستورات آن، قلب را از بیماریِ شک و شهوت تطهیر می‌کند.

صد آنلاین: به عنوان استاد اخلاق و متولی نهاد قرآن، پیشنهاد مشخص شما برای نهادینه کردن فرهنگ این سوره در خانواده‌های ایرانی چیست؟

حجت‌الاسلام و المسلمین حسین‌زاده: امروز بزرگ‌ترین خطر، فاصله گرفتن نسل جوان از مفاهیم عمیق قرآنی و اکتفا کردن به ظاهرسازی‌هاست. ما باید سوره نور را از روی طاقچه‌ها به متن زندگی بیاوریم. پیشنهاد عملی من این است که خانواده‌ها جلسات خانگی قرآن را با محوریت تفسیر آسانِ سوره‌هایی همچون «نور» برگزار کنند. پدران و مادران باید بدانند که آموزش عفت، حیا، مدیریت نگاه و شیوه صحیح ارتباط با نامحرم، دقیقاً بر اساس فرمول‌های همین سوره است. اگر رسانه‌ها، آموزش و پرورش و مساجد دست به دست هم دهند و پیام‌های این سوره را به زبان روز و هنر تبیین کنند، شاهد کاهش چشمگیر آسیب‌های اجتماعی و طلاق خواهیم بود. قرآن کتابِ زندگی است و سوره نور، نسخه نجات‌بخش خانواده‌های امروز ماست.

صد آنلاین: از اینکه وقت خود را در اختیار ما و مخاطبان «صد آنلاین» قرار دادید، بسیار سپاسگزاریم.

حجت‌الاسلام و المسلمین حسین‌زاده: من هم از شما و تیم رسانه‌ای‌تان که دغدغه ترویج فرهنگ قرآنی را دارید، تشکر می‌کنم و توفیق همگان را در سایه قرآن کریم مسئلت دارم.