به گزارش صد آنلاین، مشروح بیانات و آموزههای اخلاقی مطرحشده در این درس بهشرح زیر است:
حجتالاسلام والمسلمین جاودان با تلاوت آیه ۱۷۵ سوره مبارکه نساء؛ «فـَأمّا الـَّذینَ آمَنوا بـِاللهِ وَاعْتـَصَموا بـِهِ فـَسَیُدْخِلـُهُمْ فی رَحْمَةٍ مِنـْهُ وَفـَضْلٍ وَیَهْدیهـِمْ إلـَیْهِ صِراطـًا مُسْتقیمًا» اظهار داشتند:
«آن کسانی که به خدا ایمان آورده و به او اعتصام ورزیدهاند؛ لفظ اعتصام را اگر معنا کنیم، یعنی توکل کردهاند. کسانی که به خدا ایمان آورده و بر او توکل کردهاند، خداوند بهزودی آنان را غرق در فضل و رحمت ویژه خود کرده و در مسیری مستقیم بهسوی ذات اقدسش هدایت میفرماید.»
ایشان در ادامه با اشاره به سیر و سلوک معنوی مرحوم آیتالله حقشناس خاطرنشان کردند:
«حاج آقای حقشناس میفرمودند: هرکسی هر روز سوره یس را بخواند، هر روز یک بار، خدای متعال خود قبض روح او را به عهده میگیرد.»
ایشان سپس با استناد به آیه ۴۵ سوره یس؛ «وَإذا قیلَ لـَهُمُ اتـَّقوا ما بَیْنَ أیْدیکـُمْ وَما خـَلـْفـَکـُمْ لـَعَلـَّکـُمْ تـُرْحَمونَ» تصریح کردند:
«اگر کسی تقوای جدی داشته باشد، هم از گذشته مراقبت میکند و هم از آینده. مراقبت از گذشته یعنی مدام به گذشته نگاه کند و خرابیها و بدهکاریهای گذشته را جبران و اصلاح کند. برای آینده نیز دائماً در فکر و مراقبت باشد تا پایش در چاله نیفتد. در این صورت، نسیم رحمت الهی وزیدن میگیرد و سرنوشت او را متحول میکند.»
استاد جاودان با تأکید بر اینکه قرآن توصیف انسانهای مؤمن را بیان میکند، فرمودند:
«حداقلِ ایمانِ درست این است که شما یک گناه هم نکنید. هر نقص و لغزشی در اعمال و رفتار، ریشه در مشکلی در ایمان دارد. اگر ایمان کامل باشد، کمر انسان هیچکجا خم نمیشود و پایش در هیچ پرتگاهی نمیلغزد.»
ایشان با تبیین معنای دقیق توکل افزودند:
«توکل یعنی دل انسان پیش هیچچیز و هیچکس جز خدا نباشد. اگر سردرد گرفتم و دلم فقط به قرصی باشد که فلانی میآورد یا دلبسته به اسباب مادی باشم، این دلبستگی خلاف توکل است. کسی که دلش هیچجا بند نیست و تنها تکیهگاهش خداست، مشمول وعده الهی میشود؛ البته تا باطن انسان پیراسته و بیعیب نشود، به این مقام نخواهد رسید.»
استاد اخلاق با اشاره به مقوله «شرح صدر» و «ضیق صدر» یادآور شدند:
«سینه تنگ از بخل، حسادت، تکبر و ترس انباشته است. این رذایل همه یک ریشه مشترک دارند و تا ریشه کنده نشود، درمان نخواهند شد. بخل از همه دمدستیتر است؛ دست در جیب کن و هرچه داری در راه خدا به فقیر ببخش تا شاخههای این درخت بخشکد. قدم اول، مراقبت از چشم، زبان و سپس کنترل خیالات است. اگر در مبارزه عملی با نفس، زبان را از غیبت، تهمت و دروغ بازداری، ریشه حسد در سینه خشکیده خواهد شد.»
ایشان سحرگاه را بهترین زمان برای استمداد و نیل به طهارت باطن دانسته و گفتند:
«اینکه میگویند سحر برخیزید، برای این است که در آن هنگام التماس و تضرع کنید تا نصرت الهی برسد. آیتالله بهجت میفرمودند: این پادشاهان نمیدانند نماز چه حظ و لذتی دارد، وگرنه تمام لذتها را دور میریختند. راه بسیار میانبر و نجاتبخش، گریه بسیار برای مصائب امام حسین (ع) است؛ اشک بر اباعبدالله بخل، کینه و بار معاصی را پاک میکند.»
ایشان در این بخش خاطرهای شنیدنی نقل کردند:
«همسفر مکه ما تعریف میکرد که همراه با مرحوم سیدعلیاکبر ابوترابی به منزل مرحوم میرزا اسماعیل اربابی رفتیم. مداح که گفت ‘السلام علیک یا اباعبدالله’، ایشان به سجده افتاد. در تمام طول قرائت زیارت عاشورا، صرف صبحانه و سخنرانی دو منبری — یعنی بیش از دو ساعت — در سجده و اشک بود، بهگونهای که زمین زیر سرشان کاملاً خیس شده بود و اصلاً متوجه سر و صدای اطراف نبود. این اشک زلال تنها از سینهای کاملاً پاکیزه سرچشمه میگیرد و انسان را بهشتی میکند.»
حجتالاسلام جاودان در بخش پایانی بیانات خود به آیات ۷۴ و ۷۵ سوره انبیاء در وصف حضرت لوط (ع) اشاره کرده و بیان داشتند:
«خداوند میفرماید: «وَأَدْخَلْنَاهُ فِی رَحْمَتِنَا إِنَّهُ مِنَ الصَّالِحِینَ»؛ صالح یعنی انسانی که ساختار باطنیاش سالم و درست است و صفت بدی در او راه ندارد. همچنین طبق آیه ۲۵ سوره واقعه «لا یَسْمَعونَ فیهَا لـَغوًا وَلا تـَأثیمًا» در بهشت هیچ سخن بیهودهای شنیده نمیشود. اگر کسی در این دنیا زبانش را از سخنان لغو، یاوهگویی و دروغ پیراسته نکند، در سرای دیگر نیز نخواهد توانست لب از این رذایل فرو بندد و در بهشت جایی نخواهد داشت.»
منبع: صد آنلاین