قمار قدرت در بن‌بست تل‌آویو

تحولات سیاسی اخیر در رژیم صهیونیستی و بن‌بست حاصل از نتایج انتخابات پارلمانی، ابعاد تازه‌ای از بحران‌های ساختاری درون این رژیم را به نمایش گذاشته است. نتایج شکننده و تقسیم قدرت میان احزاب مختلف، چالش‌های جدی را در مسیر تشکیل دولت آینده ایجاد کرده و آینده سیاسی تل‌آویو را بیش از پیش در هاله‌ای از ابهام قرار داده است. در همین راستا، اندیشکده «نشنال اینترست» با انتشار تحلیلی به واکاوی این پویایی‌ها و سناریو‌های پیش‌روی ائتلاف‌های سیاسی پرداخته است.

متن کامل این تحلیل بدین شرح است:

انتخابات پنجم آبان اسرائیل یک پارادوکس بزرگ در این رژیم ایجاد کرده است: ائتلاف بنیامین نتانیاهو در انتخابات اول شد، اما نمی‌تواند حکومت کند، در حالی که مخالفان او اکثریتی را در اختیار دارند که ممکن است نتوانند از آن استفاده کنند. حزب لیکود با ۲۷ کرسی همچنان بزرگترین حزب است و ائتلاف نتانیاهو و متحدان آن در مجموع ۵۳ کرسی دارد که هشت کرسی کمتر از ۶۱ کرسی مورد نیاز است. مخالفان صهیونیست نتانیاهو به رهبری «گادی آیزنکوت» فرمانده سابق ارتش، ۴۸ کرسی در اختیار دارند. احزاب عرب به شکلی بی‌سابقه ۱۹ کرسی را به دست آوردند که در تئوری برای تغییر موازنه کافی است، هرچند در عمل این امر به وضوح دیده نمی‌شود.

این محاسبات، مناسبات قدرت در هفته‌های آینده را تعیین خواهد کرد. هر ائتلاف محتملی، حداقل یکی از احزاب را مجبور به شکستن وعده‌های انتخاباتی خود می‌کند. سوال این نیست که چه کسی حکومت می‌کند، بلکه این است که دولت برآمده از چنین وضعیت آشفته‌ای، تا چه میزان بادوام، منسجم و از نظر بین‌المللی معتبر خواهد بود.

پس از تأیید نتایج انتخابات رژیم صهیونیستی، «اسحاق هرتزوگ» رئیس این رژیم، پس از مشورت با احزاب، «گادی آیزنکوت» را مامور تشکیل دولت کرد. آیزنکوت ۲۸ روز فرصت خواهد داشت تا دولت تشکیل دهد و احتمالاً این فرصت تا ۱۴ روز دیگر نیز تمدید خواهد شد.

با وجود صدور دستور تشکیل دولت به آیزنکوت، وی راه آسانی برای تشکیل دولت پیش‌رو نخواهد داشت. بنت و لیبرمن هر دو تشکیل دولت با احزاب عرب را رد کردند و لیبرمن از زمان رأی‌گیری بار‌ها بر این مطلب پافشاری کرده است. این امر آیزنکوت را با سه مسیر پرهزینه رو‌به‌رو می‌کند. او می‌تواند بدون اعطای کرسی‌های کابینه، حمایت اعراب خارجی را جلب کند، مدلی که ممکن است احزاب یهودی آن را نپذیرند. وی همچنین می‌تواند احزاب ارتدکس افراطی را به خود جلب کند، اما این امر مستلزم نقض وعده او مبنی بر عدم مصالحه با احزاب حریدی بر سر مسئله سربازی است. در نهایت آیزنکوت می‌تواند بر سر تشکیل حکومت وحدت با نتانیاهو به توافق برسد که پیش‌تر احتمال رخ‌دادن این امر توسط آیزنکوت منتفی دانسته شده بود.

در این میان، راهبرد نتانیاهو دفاعی است. اولویت نخست‌وزیر فعلی اسرائیل این است که با سلب مشروعیت از همکاری یهودیان و اعراب، ادعای دخالت خارجی در رأی اعراب و تردید در مورد اینکه آیا لیکود باید نتیجه را به رسمیت بشناسد یا خیر، رقبای خود را از میدان به در کند. در مجموع زمان به نفع اوست: اگر مذاکرات تشکیل دولت به شکست بینجامد، او تا انتخابات جدید در اوایل سال آینده به عنوان سرپرست دولت باقی می‌ماند. همچنین او می‌تواند با تبدیل یکی از احزاب راستگرای مخالف خود به موافق، اردوگاه متزلزل آیزنکوت را بیش از پیش به شکست نزدیک کند.

هدف اصلی نتانیاهو از اتخاذ این راهبرد، ایجاد فضای چانه‌زنی طولانی مدت در میان احزاب صهیونیست است، همچنین احتمال بازگشت به چرخه انتخابات تکراری که بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ اتفاق افتاد نیز می‌تواند تداوم حضور نتانیاهو در قدرت را تضمین کند.

بدون شک، دولتی که به رهبری آیزنکوت تشکیل شود، از نظر ایدئولوژیکی گسترده و از نظر ساختاری ضعیف خواهد بود. این دولت از دموکرات‌های چپ‌گرای لاپید تا ملی‌گرایان سکولار جنگ‌طلب لیبرمن و رأی‌دهندگان راست‌گرای بنت را در بر خواهد گرفت. آنچه آنها را متحد کرده است ضرورت کنار زدن نتانیاهو است، اما نفرت از نتانیاهو نمی‌تواند تضمین‌کننده تشکیل و پیش‌برد یک دولت موفق باشد.

تفاوت دولت احتمالی آیزنکوت در مسائل امنیتی با دولت نتانیاهو، صرفا در مسائل تاکتیکی خلاصه می‌شود، آیزنکوت یک نظامی صهیونیست است و نگاه کلانش درباره مسائل فلسطین با نتانیاهو تفاوتی ندارد؛ تنها ممکن است که در مسائلی تاکتیکی همچون توجه بیشتر به دیپلماسی و کاهش سرعت شهرک‌سازی‌های غیرقانونی تفاوت بین آیزنکوت و نتانیاهو محسوس باشد. همین امر، دست آیزنکوت برای تشکیل ائتلاف با احزاب عرب را بسته و او را دچار بن‌بستی راهبردی کرده است.

از سوی دیگر، نتانیاهو برای تشکیل دولت به پیوستن یک حزب دیگر به ائتلاف خود نیاز دارد و در صورت موفقیت در جذب یکی از احزاب رقیب، باید تبعات آن که ضعیف‌تر شدن دولت پیش‌رو به نسبت دولت فعلی است را بپذیرد. این امر ممکن است دست احزاب تندروی یهودی همچون حزب بن گویر را برای اتخاذ تصمیمات سخت‌گیرانه‌تر در غزه و کرانه باختری بازگذاشته و موجب بروز بحران‌های امنیتی پی‌در‌پی شود. از سوی دیگر تداوم دولت نتانیاهو به معنای تداوم معافیت احزاب حریدی از خدمت سربازی است که در شرایط کمبود شدید نیروی انسانی در ارتش اسرائیل، موجب بروز خشم اجتماعی خواهد شد.

نتیجه احتمالی تشکیل چنین دولت آشفته‌ای، حکومت بر اساس بحران است: سیاست داخلی این رژیم گروگان افراطی‌ترین احزاب خواهد شد، تصویب بودجه در گرو مطالبات ریز و درشت احزاب مختلف به بن‌بست خواهد رسید و به محض بروز کوچک‌ترین اختلافی، دولت در آستانه سقوط قرار خواهد گرفت. درگیری دولت با سایر ارکان حکومت اسرائیل شدت گرفته و فرایند انشقاق در جامعه صهیونیستی سرعت خواهد گرفت.

آمریکا نیز در بروز این وضعیت آشفته نقش دارد. حمایت ترامپ از نتانیاهو در جریان انتخابات پارلمانی، حاصلی جز پیچیده‌تر شدن وضعیت در اراضی اشغالی نداشت. این دو شخصیت در طول جنگ منطقه‌ای ایران با یک‌دیگر هماهنگ بودند و این هماهنگی را تاکنون حفظ کرده‌اند. اگر نتانیاهو در فرایند تشکیل دولت شکست بخورد، به این معنا خواهد بود که ترامپ از یک بازنده حمایت کرده است و در این شکست با نتانیاهو سهیم خواهد شد؛ اگر نتانیاهو در فرایند تشکیل دولت پیروز شود، ممکن است به علت مصالح داخلی دست به اقداماتی بزند که با راهبرد‌های واشنگتن در غرب آسیا در تعارض است.

با وجود روابط صمیمی میان ترامپ و نتانیاهو، تشکیل دولت توسط آیزنکوت به معنای سردی روابط میان تل‌آویو و واشنگتن نخواهد بود؛ اگرچه آیزنکوت استدلال می‌کند اسرائیل بیش از حد به تصمیمات اتخاذ شده در کاخ سفید وابسته است، اما به کرات از ترامپ تمجید کرده است؛ بنابراین اگرچه رابطه میان اسرائیل و آمریکا در زمان آیزنکوت به میزان فعلی صمیمانه نخواهد بود، اما با هیچ متر و معیاری نمی‌توان آن را یک رابطه سرد به شمار آورد.  

بدترین نتیجه برای واشنگتن، بن‌بست طولانی مدت در اسرائیل است: یک دولت موقت با مشروعیت اندک و ناتوان برای اتخاذ تصمیمات بزرگ در مورد ایران، لبنان یا غزه، آن‌هم درست زمانی که آمریکا به یک شریک مصمم نیاز دارد، تلخ‌ترین اتفاق ممکن برای ترامپ محسوب خواهد شد.

سه اتفاق تعیین کننده نتیجه این ماراتن بی‌پایان خواهد بود: نرمش یا عدم نرمش لیبرمن در مقابل پیوستن اعراب به ائتلاف با آیزنکوت، توفیق یا عدم توفیق نتانیاهو در جذب یکی از احزاب راست‌گرا به ائتلاف خود و در نهایت، پذیرش یا عدم پذیرش نتایج انتخابات توسط حزب لیکود.

هر یک از این اتفاقات تبعاتی بسیار بیشتر از تعیین یک نخست‌وزیر در اراضی اشغالی خواهند داشت؛ این عوامل تعیین خواهند کرد که آیا اسرائیل موفق خواهد شد با تکیه بر دولتی جدید، از دل سال‌ها جنگ خارج شود یا تل آویو به همراه واشنگتن به مسیر تنش‌آفرینی در غرب آسیا ادامه خواهد داد.

انتهای پیام/ 999خ