اگر نماز ظهر را در این ساعت بخوانید، دیگر نمازتان قضا نمی‌شود! (فرمولِ طلاییِ تداوم)

در دنیایِ پرشتابِ امروز که مدیریتِ زمان و ذهن، دغدغه‌ی اصلی انسانِ مدرن است، گاهی نمازهایِ یومیه به جای آنکه «نقطه استراحت» باشند، به «تکلیفی مضاعف» در جدولِ شلوغِ برنامه‌ها تبدیل می‌شوند. در این گفتگو با استاد مجید جهانگیری مهر، به دنبال پاسخ به این پرسش هستیم که چرا در آموزه‌هایِ تربیتی و دینی، نمازهایِ ظهر و عصر به عنوانِ سکویِ پرتابِ تداوم و استقامت در نماز شناخته می‌شوند.

صد آنلاین: استاد، بسیاری از کسانی که می‌خواهند پایبندی به نماز را آغاز کنند یا آن را تداوم ببخشند، با سدِ «مشغله‌هایِ روزانه» برخورد می‌کنند. چرا تمرکز بر نماز ظهر و عصر تا این اندازه در ایجاد عادتِ نمازخوانی کلیدی است؟

جهانگیری مهر:

ببینید، نمازِ صبح و نمازهایِ پایانِ شب، در سکوت و آرامشِ پیرامونی رخ می‌دهند؛ اما نماز ظهر و عصر، دقیقاً در اوجِ هیاهویِ کار، مسئولیت‌ها و تلاطم‌هایِ ذهنی انسان واقع شده است. از منظرِ تربیتی، ما عادت را نه در زمان‌هایِ فراغت، بلکه در دلِ «شرایطِ سخت» می‌سازیم.

کسی که می‌تواند در اوجِ مشغله‌یِ کاری، برایِ چند دقیقه دنیا را تعطیل کند و به سویِ نماز برود، در واقع «عضله‌یِ اراده» خود را تقویت کرده است. اگر کسی بتواند نماز ظهر و عصر را به عنوانِ لنگرگاهِ روزِ خود تثبیت کند، تداومِ سایرِ نمازها دیگر یک چالشِ بزرگ نخواهد بود؛ چرا که بزرگترین مانع (یعنی تداخلِ کار و عبادت) را پشتِ سر گذاشته است.

صد آنلاین: آیا در متونِ دینی، اشاراتِ خاصی به اهمیتِ این میانه روز و تأثیرِ آن بر ساختارِ روحیِ انسان وجود دارد؟

جهانگیری مهر:

بله؛ قرآن کریم در آیه ۲۳۸ سوره بقره، دستوری ویژه دارد: «حافِظُوا عَلَى الصَّلَواتِ وَ الصَّلاةِ الْوُسْطى‏». بسیاری از مفسران، «صلوة الوسطی» (نماز میانه) را ناظر به نمازِ ظهر یا عصر می‌دانند. تأکید بر حفظِ این نماز، نشان می‌دهد که این عمل، در ساختارِ دین‌داری، جایگاهِ استراتژیک دارد.

در روایات نیز داریم که این نمازها، «سنگرِ صبر» هستند. امام صادق (ع) در تبیینِ جایگاهِ این نمازها اشاره دارند که این‌ها «تجدیدِ بیعتِ روزانه» با خداوند در متنِ زندگی هستند. وقتی شما در اوجِ اشتغال به امورِ دنیوی، به یادِ خداوند می‌ایستید، این اقدامِ شما، زنجیره‌یِ غفلتِ روزانه را می‌گسلد و به انسان «تمرکزِ مجدد» هدیه می‌دهد.

صد آنلاین: به عنوان یک کارشناسِ تعلیم و تربیت، چه توصیه‌ای برای کسانی دارید که می‌خواهند از امروز، نماز ظهر و عصر را به یک عادتِ پایدار تبدیل کنند؟

جهانگیری مهر:

توصیه می‌کنم نگاهِ خود را تغییر دهند. نماز ظهر و عصر، «کارِ اضافه» نیست؛ بلکه «ایستگاهِ سوخت‌گیری» است. ما در مدیریتِ پروژه، مفهومی داریم به نام «زمانِ وقفه برای بازیابی». نماز ظهر و عصر، همان زمانِ وقفه برای بازیابیِ روحی است.

به مخاطبانِ عزیزِ «صد آنلاین» پیشنهاد می‌کنم که برایِ شروع، به جایِ وسواس‌هایِ کمال‌گرایانه، فقط بر «زمان‌بندی» تمرکز کنند. حتی اگر در آغاز، کیفیتِ درونیِ نماز مطلوب نیست، «حضورِ فیزیکی» در زمانِ ظهر و عصر، اولین قدمِ تربیتی است. به مرور، همان تداومِ فیزیکی، بسترسازِ خشوعِ قلبی خواهد شد. استمرار در «وقتِ سخت»، کلیدِ موفقیت در هر عادتِ سازنده‌ای است.