جمعه ۰۳ مهر ۱۴۰۵
حجتالاسلام والمسلمین حسینزاده در گفتوگو با «صد آنلاین»:
0 پسندیدم
رازگشایی از پیامهای سوره معارج برای انسان مدرن | سوره معارج نقشه نجات از اضطراب عصر دیجیتال است
بازدید:۱۰۲
صد آنلاین | انسان امروز در میانه طوفان اطلاعات، بحران معنا، اضطرابهای اقتصادی و گسستهای اخلاقی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی سخن زنده پروردگار است.انسان امروز در میانه طوفان اطلاعات، بحران معنا، اضطرابهای اقتصادی و گسستهای اخلاقی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی سخن زنده پروردگار است. سوره مبارکه «معارج» با هندسهای شگفتانگیز، از روانشناسی انسانِ بریده از وحی تا راهحلهای عینی رهایی و عروج معنوی را ترسیم کرده است. برای رمزگشایی از چرایی گفتوگوی خداوند با بشر معاصر در آیینه این سوره، با حجتالاسلام والمسلمین سید مهدی حسینزاده، استاد اخلاق و دبیرکل بنیاد قرآن به گفتوگو نشستهایم.
صد آنلاین: حضرت استاد، از اینکه فرصت این گفتوگو را فراهم آوردید سپاسگزاریم.
سوره معارج حامل چه پیام محوری برای انسان سرگردان عصر حاضر است و چرا خداوند در این مقطع تاریخی همچنان این آیات را پیش روی ما قرار میدهد؟
حجتالاسلام والمسلمین حسینزاده:
بسمالله الرحمن الرحیم. خوشحالم که در جمع مخاطبان فهیم «صد آنلاین» هستم. اگر با نگاهی آسیبشناسانه به زیست انسان مدرن بنگریم، میبینیم که بحران امروز بشر، بحران پوچگرایی، شتابزدگی و اسارت در تله مادیات است. سوره معارج، سوره «پلههای عروج و تکامل» است. خداوند در این سوره به زبان فطرت با انسان سخن میگوید تا به او یادآوری کند که برای خاک آفریده نشده، بلکه طراحی وجودی او برای صعود تا اوج ملکوت (معارج) است.
بیایید فرازهای اصلی این سوره را متناسب با مختصات زندگی امروز مرور کنیم:
۱. چالش حقیقتگریزی و انکار قیامت (آیات ۱ تا ۳: «سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ…»)
انسان مغرور به فناوری گاهی حقایق غیبی و سنتهای قطعی الهی را به چالش میکشد یا به تمسخر میگیرد. قرآن هشدار میدهد که قوانین عالم شوخیبردار نیست و هر واکنشی، پیامدی حتمی و تغییرناپذیر دارد که هیچ قدرتی توان دفع آن را نخواهد داشت.
۲. نسبیت زمان و مقیاسهای کیهانی (آیه ۴: «تَعْرُجُ الْمَلَائِکَةُ وَالرُّوحُ إِلَیْهِ فِی یَوْمٍ کَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِینَ أَلْفَ سَنَةٍ»)
قرآن در این آیه، ذهن محدود به زمان روزمره بشر را تکان میدهد. جهانی که فرشتگان در آن سیر میکنند، مقیاسهایی فراتر از محاسبات مادی دارد؛ اشارهای به اینکه افق دید انسان نباید به چند ده سال عمر خاکی محدود بماند، بلکه باید خود را برای حیاتی به وسعت عوالم نامتناهی آماده کند.
۳. صبر زیبا در برابر بحرانها (آیه ۵: «فَاصْبِرْ صَبْرًا جَمِیلًا»)
نسخه درمان بیقراریهای بشر امروز «صبر جمیل» است؛ صبری توأم با امید، وقار و بدون ناشکری و خودباختگی در برابر فراز و نشیبهای روزگار.
۴. خطای محاسباتی در نزدیک دیدن دنیا و دور دیدن مرگ (آیات ۶ و ۷: «إِنَّهُمْ یَرَوْنَهُ بَعِیدًا وَنَرَاهُ قَرِیبًا»)
آفت بزرگ تمدن مصرفزده، غفلت و توهم جاودانگی در دنیاست. انسان غافل مرگ و حسابرسی را دور میپندارد، اما سنت الهی آن را در یکقدمی و کاملاً نزدیک میداند.
۵. روانشناسی طبع انسان: بیتابی در سختی و انحصارطلبی در آسایش (آیات ۱۹ تا ۲۱: «إِنَّ الْإِنْسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا وَإِذَا مَسَّهُ الْخَیْرُ مَنُوعًا»)
این شاهبیت آسیبشناسی قرآن از روان انسان تربیتنشده است. بشر مادی با کمترین ناملایمتی به ورطه افسردگی و جزع میافتد و با رسیدن به ثروت و قدرت، راه انحصار و بخل را پیش میگیرد. این ریشه تمام بحرانهای روانی و شکافهای طبقاتی امروز جهان است.
صد آنلاین: قرآن پس از بیان این بیماری فراگیر بشری (هلوع بودن)، بلافاصله وارد نسخه درمان میشود و گروهی را استثنا میکند؛ «إِلَّا الْمُصَلِّینَ». این ویژگیها برای اصلاح جامعه امروز چه کاربردی دارند؟
حجتالاسلام والمسلمین حسینزاده:
دقیقاً؛ قرآن بنبست ایجاد نمیکند، بلکه راه رستگاری را در هشت شاخصه بنیادین نمازگزاران راستین معرفی مینماید که برای بازسازی ساختار اخلاقی و اجتماعی ما حیاتی است:
- ارتباط مستمر با خالق (آیات ۲۲ و ۲۳): «الَّذِینَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ»؛ نماز برای انسان معاصر لنگرگاه آرامش در دریای متلاطم اضطرابهاست؛ ارتباطی همیشگی نه مقطعی.
- عدالت اقتصادی و مسئولیت اجتماعی (آیات ۲۴ و ۲۵): «وَالَّذِینَ فِی أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَعْلُومٌ * لِلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ»؛ مؤمن واقعی سهم محرومان و نیازمندان را در ثروت خود به رسمیت میشناسد و ثروتاندوزی انحصاری نمیکند.
- باور عملی به معاد و حسابرسی (آیه ۲۶): «وَالَّذِینَ یُصَدِّقُونَ بِیَوْمِ الدِّینِ»؛ یاد روز جزا مهارکننده طمع و فساد در تمام شئون زندگی است.
- حیا، خویشتنداری و سلامت جنسی (آیات ۲۹ و ۳۰): «وَالَّذِینَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ»؛ قرآن حفظ حریم خانواده و سلامت جنسی را سد محکمی در برابر اباحهگری و ولنگاری دنیای امروز میداند.
- امانتداری و وفای به عهد (آیه ۳۲): «وَالَّذِینَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ»؛ پایههای اعتماد عمومی در قراردادهای اقتصادی، مسئولیتهای شغلی و تعهدات اجتماعی بر امانتداری استوار است.
- ایستادگی پای حق و شهادت عادلانه (آیه ۳۳): «وَالَّذِینَ هُمْ بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ»؛ دفاع از حقیقت و سکوت نکردن در برابر باطل و مظلوم، آزمون دینداری راستین است.
- محافظت از گوهر نماز (آیه ۳۴): «وَالَّذِینَ هُمْ عَلَىٰ صَلَاتِهِمْ یُحَافِظُونَ»؛ حفظ خضوع، خشوع و شرایط قبولی عبادت.
صد آنلاین: کلام پایانی حضرتعالی برای مخاطبان، بهویژه نسل جوان چیست؟
حجتالاسلام والمسلمین حسینزاده:
نتیجه نهایی این مسیر در آیه ۳۵ بیان شده است: «أُولَٰئِکَ فِی جَنَّاتٍ مُکْرَمُونَ»؛ رسیدن به قله کرامت و بهشت جاودان. پیام سوره معارج برای انسان عصر دیجیتال این است: فناوری، علم و قدرت، بدون تکیه بر کرامت اخلاقی، نماز و توجه به مستضعفان، به پوچی و اضطراب ختم میشود. بازگشت به این آیات، راه ساختن تمدنی آرام، عادلانه و متصل به آسمان است.
صد آنلاین: از روشنگریها و وقت ارزشمندی که اختصاص دادید، صمیمانه سپاسگزاریم.
0 پسندیدم