انسانِ هزاره سوم در محاصره ابهام؛ گفتگوی «صد آنلاین» با حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی حسین‌زاده دبیر کل بنیاد قرآن

به گزارش صد آنلاین، دنیای امروز، دنیای سرعت، اطلاعات انبوه و در عین حال، تنهاییِ عمیق انسان است. در عصری که ابزارهای دیجیتال، تمام زوایای زندگی بشر را به تسخیر خود درآورده‌اند، پرسش‌های بنیادین درباره معنای زیستن، بیش از هر زمان دیگری در اذهان طنین‌انداز شده است. در همین راستا، خبرنگار ما به سراغ حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی حسین‌زاده، استاد اخلاق و دبیرکل بنیاد قرآن رفته است تا از منظر آموزه‌های وحیانی، راهکارهای عبور از این «آشوبِ مدرن» را بررسی کند.

صد آنلاین: جناب حسین‌زاده، انسانِ هزاره سوم در حالی که بیش از هر دوره تاریخی به رفاه و تکنولوژی دسترسی دارد، با نوعی از «سرگشتگی وجودی» دست‌به‌گریبان است. قرآن چگونه این «تلاطم درونی» را تحلیل می‌کند؟

حجت‌الاسلام حسین‌زاده: در تحلیل قرآنی، انسانِ هزاره سوم همان انسانِ همه اعصار است، با این تفاوت که «مدلِ وسوسه‌ها» تغییر کرده است. قرآن کریم به صراحت از «فراموشیِ خویشتن» (نسیانِ نفس) به عنوان اصلی‌ترین عامل سرگشتگی یاد می‌کند. در جهانِ امروز، انبوهِ اطلاعات و جذابیت‌های مجازی، «حافظه معنوی» انسان را بمباران کرده است. نسخه قرآن برای این بیماری، «ذکر» است؛ نه به معنای صرفِ تکرار الفاظ، بلکه به معنای «حضورِ آگاهانه». وقتی انسان ارتباطش با ریشه و مبدأ هستی قطع شود، در میانه دنیای مدرن احساس پوچی می‌کند. قرآن نسخه نجات‌بخش را بازگشت به «فطرت» می‌داند. در حالی که دنیا به انسان می‌گوید «بیشتر مصرف کن تا آرام شوی»، قرآن می‌گوید «کمترِ غافلانه، بیشترِ آگاهانه؛ بیدار باش تا آرام شوی.»

صد آنلاین: بسیاری از جوانانِ امروز معتقدند آموزه‌های کهن نمی‌تواند پاسخگوی پیچیدگی‌های زندگیِ دیجیتال و اخلاقیاتِ نسبیِ دنیای جدید باشد. برای این نسل که در میان «انبوهِ وسوسه‌ها» قرار دارد، چه حرفِ تازه‌ای دارید؟

حجت‌الاسلام حسین‌زاده: اشتباه است اگر فکر کنیم قرآن یک کتاب تاریخی است. قرآن «کدِ باز» (Open Source) نظامِ هستی است. پیچیدگی‌های دنیای امروز، پیچیدگی‌هایِ «ابزاری» است، نه پیچیدگی‌هایِ «روحی». وسوسه همان وسوسه است، تنها ویترین آن تغییر کرده؛ دیروز در بت‌پرستی بود، امروز در «بت‌سازی از سلبریتی‌ها» یا «اعتیاد به فضای مجازی».

قرآن به جوانِ امروز می‌گوید «تفکرِ نقادانه» داشته باشید؛ قرآن همواره مخاطب خود را با عنوان «اولوالالباب» (صاحبان خرد) خطاب می‌کند.

نسخه قرآن برای این نسل، تقویتِ «قدرتِ تحلیل» است تا تحت تأثیر هر موجِ فکریِ گذرا قرار نگیرند. اگر جوانِ امروز، قرآن را به عنوانِ «نقشه راهِ شخصیت‌سازی» بخواند، نه به عنوانِ یک متنِ مناسکیِ صرف، در خواهد یافت که قرآن، معاصرترین کتابی است که برای مدیریتِ اضطراب‌هایِ او نوشته شده است.

صد آنلاین: در پایان، بنیاد قرآن به عنوان مجموعه‌ای که دغدغه ترویج این فرهنگ را دارد، چه رویکردی را برای کاهش این سردرگمی‌ها پیشنهاد می‌کند؟

حجت‌الاسلام حسین‌زاده: رویکرد ما «کاربردی‌سازی» است. ما در بنیاد قرآن به دنبال این هستیم که فاصله میان «مفاهیم بلندِ اخلاقی» و «زندگی روزمره» را کم کنیم. نسخه اصلیِ ما برای انسانِ سرگشته امروز، «اخلاقِ عملی» است. جامعه‌ای که در آن «صداقت» تبدیل به یک استراتژیِ اجتماعی شود، جامعه‌ای که «امانت‌داری» در آن شاخصِ اعتبارِ بانکی و اداری باشد، جامعه‌ای که در آن «خیرخواهی» موتورِ محرکِ اقتصاد باشد، جامعه‌ای است که در آرامش به سر می‌برد. قرآن فقط برای کنجِ مساجد نیست؛ قرآن برای مدیریتِ سازمان‌ها، برای تنظیمِ روابطِ انسانی در شبکه‌های اجتماعی و برای سلامتِ روانِ خانواده است. راهکار، بازگشت به این باور است که «اخلاقِ قرآنی»، کارآمدترین و سودمندترین سبکِ زندگی برای انسانِ هزاره سوم است؛ نه صرفاً برای آخرت، بلکه برای همین دنیایی که در آن زندگی می‌کنیم.