تلاقی مرگبار گسل‌های مشا و شمال تهران در لواسان/ هشدار درباره خوشه‌های لرزه‌ای رودهن و بومهن

به گزارش صد آنلاین ، مهدی زارع، زلزله‌شناس برجسته، اظهار کرد: زمین‌لرزه با بزرگای ۴.۶ در ساعت ۲۳:۴۶ سه‌شنبه شب در منطقه پردیس، یادآور سابقه لرزه‌خیزی در پهنه شرق تهران (شامل دماوند، رودهن و بومهن) و همچنین وقوع زمین‌لرزه‌های متعدد و شدید در محل تلاقی گسل‌های مهم است.

 وی گفت: منطقه شرق تهران بارها شاهد زلزله‌های تاریخی و دستگاهی (دوران ثبت دستگاهی) بوده است.

این زلزله‌شناس مطرح افزود: زمین‌لرزه تاریخی سال ۱۸۳۰ میلادی (مطابق با ۱۲۰۹ شمسی) با بزرگای تخمینی ۷.۱، مخرب‌ترین رویداد تاریخ معاصر در شرق تهران محسوب می‌شود که تخریب گسترده‌ای در مناطق دماوند، شمیرانات و بخش‌های شرقی تهران به جا گذاشت. علت وقوع این زلزله، شاخه شرقی گسل مشا یا محل تلاقی آن با گسل شمال تهران بوده است.

وی اضافه کرد: زلزله ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ در دماوند با بزرگای ۵.۱ که کانون آن روی گسل مشا قرار داشت، نیز ترس زیادی در میان ساکنان تهران ایجاد کرد.

زارع تصریح کرد: مناطق رودهن و بومهن به طور مستمر شاهد خوشه‌های لرزه‌ای با بزرگای ۲ تا ۴ هستند. این فعالیت‌های خرد لرزه‌ای نشان‌دهنده نرخ بالای تغییر شکل در پوسته زمین در این منطقه است. شرق تهران (رودهن و دماوند) بسیار لرزه‌خیز است، زیرا یک محل تلاقی مهم ساختاری ناشی از برخورد گسل مشا با طول بیش از ۲۰۰ کیلومتر و گسل شمال تهران در محل روستای کلان در لواسان به شمار می‌رود.

به گفته این استاد زمین‌شناسی، انتهای شرقی گسل مشا، گسل فیروزکوه نام دارد که از فاصله ۵ کیلومتری شهر فیروزکوه عبور می‌کند. گسل شمال تهران نیز در پایانه شرقی خود در فاصله ۱۰ کیلومتری شمال پردیس به گسل مشا می‌رسد و این تلاقی باعث می‌شود تنش در این نقطه به حداکثر مقدار خود برسد.

زارع همچنین هشدار داد: فعالیت‌های ماگمایی قله دماوند با ایجاد تغییر در فشارهای منفذی (فشار سیالات درون سنگ)، موجب تحریک گسل‌های اطراف می‌شود. در پاسخ به این پرسش که آیا باید منتظر زلزله بزرگی در شرق تهران باشیم، وی گفت: از منظر علم زمین‌شناسی در میان‌مدت و بلندمدت، دو جنبه وجود دارد. از نظر پتانسیل لرزه‌زایی، گسل مشا از نظر علمی توانایی تولید زلزله‌ای با بزرگای بیش از ۷ ریشتر را دارد.

وی خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه از آخرین زلزله بزرگ این گسل (سال ۱۸۳۰ میلادی) حدود ۱۹۶ سال می‌گذرد، این گسل اکنون در مرحله تنش بحرانی قرار دارد. اما در حال حاضر هیچ ابزار و روشی برای تعیین زمان دقیق وقوع زلزله (ساعت، روز یا ماه) وجود ندارد.

زارع افزود: وقوع زلزله‌های ۴ ریشتری اخیر در تاریخ ۲۸ فروردین و ۲۲ اردیبهشت در منطقه پردیس، از یک سو نشان‌دهنده تخلیه بخشی از انرژی گسل از طریق زمین‌لرزه‌های کوچک و مستمر است، اما از سوی دیگر این لرزه‌ها می‌توانند نشانه‌ای از ناپایداری در پهنه‌ای وسیع‌تر بوده و مقدمه‌ای برای رویداد بزرگتری باشند.

وی تأکید کرد: شرق تهران (مناطق پردیس، رودهن و دماوند) به دلیل نزدیکی به گسل مشا، یکی از پرخطرترین مناطق ایران به شمار می‌رود. با توجه به سوابق تاریخی و فعالیت‌های لرزه‌ای ثبت‌شده در سال‌های اخیر، احتمال وقوع یک زلزله بزرگ در این پهنه همواره وجود دارد.

زارع در پایان اضافه کرد: بهترین راهکار در این منطقه، علاوه بر رعایت دقیق مقررات ملی ساختمان، عدم توسعه و ساخت‌وسازهای بیشتر و جدید (به‌ویژه در شهرک‌های اقماری) است تا با افزایش جمعیت، ریسک فاجعه بالاتر نرود./مهر