پیشگیری از آلرژی بهاری/ نقش ژنتیک و محرک‌های محیطی را جدی بگیرید

 به گزارش صد آنلاین ،یک فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی اعلام کرده است که آلرژی‌ها ماهیتی ژنتیکی و خانوادگی دارند. به عبارت دیگر، حتی اگر فردی تمام اصول بهداشتی را رعایت کند و در محیطی پاکیزه زندگی نماید، باز هم به دلیل داشتن زمینه ارثی، در معرض ابتلا به آلرژی قرار خواهد داشت.

 دکتر فرح‌زاد جباری آزاد در توضیح نشانه‌های مشترک و در عین حال افتراق‌دهنده میان آلرژی، سرماخوردگی و کرونا، بیان کرد: اگرچه عطسه، آبریزش از بینی و سرفه در هر سه حالت دیده می‌شود، اما تفاوت‌های ظریفی در زمان شروع، شدت و علائم همراه وجود دارد که به تشخیص صحیح کمک می‌کند.

این پزشک متخصص درباره فصل بروز هر یک از این بیماری‌ها افزود: زمان پیدایش علائم یکی از مهم‌ترین تفاوت‌ها محسوب می‌شود. آلرژی‌ها معمولاً به یک فصل خاص گره خورده‌اند و اوج نشانه‌های آنها در بهار و تابستان دیده می‌شود. در مقابل، سرماخوردگی که منشأ ویروسی یا میکروبی دارد، بیشتر در پاییز و زمستان شیوع پیدا می‌کند.

جباری آزاد تأکید کرد: تب، دردهای بدنی، بی‌حالی و خستگی ناگهانی که همراه با مشکلات تنفسی ظاهر می‌شوند، معمولاً حکایت از عفونت‌هایی همچون سرماخوردگی یا کرونا دارند. در آلرژی، علائم اغلب با عطسه و آب ریزش بینی شروع می‌شود و در موارد نادر، ممکن است عفونت‌های ثانویه باعث بروز تب شوند. اما شروع ناگهانی تب و بدن‌درد، بیشتر به بیماری‌های عفونی اشاره دارد.

وی با اشاره به الگوی زمانی و شدت علائم ادامه داد: نحوه بروز علائم در طول زمان نیز تفاوت چشمگیری را نشان می‌دهد. علائم سرماخوردگی معمولاً به صورت ناگهانی شروع شده، به اوج می‌رسند و پس از چند روز به تدریج فروکش می‌کنند. اما در آلرژی، نشانه‌ها ممکن است به شکل دوره‌ای ظاهر شوند؛ برای نمونه، فرد هنگام بیدار شدن از خواب با عطسه‌های پشت‌سرهم و آبریزش بینی مواجه می‌شود، در طول روز این علائم کاهش می‌یابند و حتی ممکن است در ساعاتی از روز کاملاً از بین بروند.

این فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی اضافه کرد: یکی دیگر از نشانه‌های کلیدی، وابستگی علائم به محیط اطراف است. در سرماخوردگی، شدت نشانه‌ها به مکان بستگی ندارد و فرد چه در خیابان و چه در خانه، وضعیت مشابهی را تجربه می‌کند. اما در آلرژی، علائم اغلب به محرک‌های محیطی وابسته هستند. مثلاً فرد با ورود به پارک یا فضای باز، تشدید علائم را حس می‌کند و با بازگشت به خانه، علائم کاهش می‌یابد. البته اگر عامل آلرژی‌زا در داخل خانه باشد (نظیر حیوان خانگی یا گرد و غبار)، علائم در منزل شدت بیشتری خواهند داشت.

جباری آزاد با اشاره به اینکه خارش، به ویژه در ناحیه چشم، گوش و گلو، یکی از ویژگی‌های بارز آلرژی است، خاطرنشان کرد: خارش در آلرژی بسیار رایج دیده می‌شود، هرچند ممکن است تمام افراد آلرژیک آن را تجربه نکنند. در حالی که این علامت در سرماخوردگی به ندرت به عنوان یک نشانه اصلی مطرح می‌شود.

وی افزود: افراد با در نظر گرفتن این تفاوت‌های کلیدی می‌توانند تشخیص دقیق‌تری از بیماری خود داشته باشند و در صورت نیاز به پزشک متخصص مراجعه کنند تا درمان مناسب را دریافت نمایند. تشخیص زودهنگام و درست، نخستین گام در مدیریت مؤثر بیماری‌های آلرژیک و عفونی است. آلرژی‌ها زمینه ژنتیکی دارند و با دوری از محرک‌ها قابل کنترل هستند.

این پزشک متخصص تصریح کرد: زمینه ژنتیکی زمانی به بروز علائم آلرژی منجر می‌شود که محیط مناسبی برای فعال شدن آن فراهم آید. این محیط شامل محرک‌هایی مانند گرده‌های گیاهان است. به عنوان مثال، کسی که به گرده درخت اقاقیا حساسیت دارد و زمینه ژنتیکی آن را نیز داراست، در فصل بهار که این گرده‌ها در هوا پراکنده می‌شوند، علائم حساسیت در او ظاهر می‌گردد.

جباری آزاد به افرادی که به گرده گیاهان حساسیت دارند توصیه کرد: در روزهایی که شدت گرده‌افشانی بالاست و سازمان هواشناسی نیز این موضوع را اعلام می‌کند، بهتر است این افراد از منزل خارج نشوند. روزهای طوفانی معمولاً با افزایش پراکندگی گرده‌ها همراه هستند و تنفس این ذرات می‌تواند علائم آلرژی را تشدید کند.

وی به عوامل آلرژی‌زا در محیط داخل خانه نیز اشاره نمود و گفت: عواملی مانند پرنده، گربه و سایر حیوانات خانگی، همچنین محیط‌های مرطوب که باعث رشد قارچ‌ها و کپک‌های خانگی می‌شوند، می‌توانند محرک‌های قوی برای آلرژی به شمار روند.

این فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی تأکید کرد: افرادی که زمینه ژنتیکی آلرژی دارند، بهتر است از این محرک‌ها دوری کنند. به عنوان نمونه، نگهداری از حیوانات خانگی توصیه نمی‌شود. در صورتی که رطوبت خانه زیاد است و فرد به کپک‌ها حساسیت دارد، باید نسبت به اصلاح محیط و کاهش رطوبت اقدام کرد.

کنترل علائم با مدیریت عوامل تشدیدکننده

جباری آزاد ادامه داد: برخی عوامل وجود دارند که می‌توانند باعث فعال شدن یا تشدید علائم آلرژی شوند و ما قادر به کنترل آنها هستیم. دود سیگار یکی از این محرک‌ها است؛ به ویژه والدینی که زمینه ژنتیکی آلرژی در فرزندانشان وجود دارد، باید به شدت از استعمال سیگار پرهیز کنند.

وی به عطرها، ادکلن‌های تند و بخورهایی که دود زیادی تولید می‌کنند اشاره کرد و گفت: این مواد می‌توانند علائم آلرژی را در افرادی که از آلرژی بینی یا آسم رنج می‌برند، تشدید نمایند. بنابراین، کنترل و دوری از این محرک‌ها نقش مهمی در پیشگیری و مدیریت علائم آلرژی ایفا می‌کند. همچنین با شناخت دقیق عوامل محیطی و اجتناب از آنها، می‌توان تا حد زیادی از فعال شدن زمینه ژنتیکی آلرژی جلوگیری کرده و علائم را تحت کنترل درآورد.

ملاحظات دارویی برای گروه‌های حساس

این فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی روشن کرد: گاهی درمان آلرژی به صورت کنترل‌کننده و با داروهای بدون نسخه انجام می‌شود، مانند آنتی‌هیستامین‌ها که می‌توانند عطسه و آبریزش بینی را مهار کنند. این نوع داروها بیشتر برای علائم کوتاه‌مدت، مثلاً یک یا دو هفته، توصیه می‌شوند.

جباری آزاد افزود: اما اگر علائم آلرژی بینی طولانی‌مدت بوده و بیش از یک ماه ادامه یابد و منجر به التهاب مزمن در بینی شود – که می‌تواند عوارضی چون سینوزیت، اختلال در گفتار و حتی پیشرفت به سمت آسم را به دنبال داشته باشد – استفاده از اسپری‌های بینی با تجویز پزشک ضروری است.

وی درباره مصرف آنتی‌هیستامین‌ها برای گروه‌های حساس گفت: مصرف این داروها در شیرخواران به دلیل عوارض احتمالی ممنوعیت دارد، اما برای کودکان بالای دو سال با دوز مشخص و حتماً زیر نظر پزشک قابل استفاده است، زیرا ممکن است تداخلات دارویی رخ دهد.

این فوق‌تخصص درباره زنان باردار و سالمندان بیان کرد: در این دو گروه باید در مصرف داروها دقت بیشتری صورت گیرد، اما به معنای منع مطلق نیست. خوشبختانه برخی داروهای آلرژی، از جمله برخی آنتی‌هیستامین‌ها و اسپری‌های بینی، در دوران بارداری مجاز بوده و در سنین بالا نیز قابل استفاده هستند.

مدیریت آسم؛ نیازمند نظارت دقیق پزشک

جباری آزاد با تأکید بر اینکه آسم یکی از مهم‌ترین بیماری‌های آلرژیک است، خاطرنشان کرد: تشخیص و نحوه درمان آسم باید حتماً زیر نظر پزشک صورت گیرد. متأسفانه برخی بیماران به اشتباه اسپری‌های گشادکننده راه‌های هوایی مانند سالبوتامول را که فقط اثر کوتاه‌مدت دارند، به عنوان درمان دائمی خود انتخاب می‌کنند. این رویکرد نادرست می‌تواند به پایدار شدن و تشدید بیماری آسم منجر شود.

وی ادامه داد: اسپری‌های آسم حتماً باید حاوی کورتون باشند و استفاده از آنها به صورت اسپری، عوارض بسیار کمی داشته و قابل کنترل است. این داروها باید زیر نظر پزشک مصرف شوند و پزشک بر اساس پاسخ درمانی بیمار، دوز آنها را به تدریج کاهش دهد یا در صورت لزوم قطع کند.

زمان بهینه ورزش در فصل بهار برای مبتلایان به آلرژی

این فوق‌تخصص آلرژی و ایمونولوژی بالینی در پاسخ به این پرسش که چه ساعاتی از شبانه‌روز برای ورزش در فضای باز برای بیماران آلرژیک کمترین ریسک را دارد، گفت: بیشترین میزان گرده‌افشانی در طبیعت معمولاً اوایل صبح و نزدیک به طلوع آفتاب است. بنابراین، ورزش کردن در این ساعات ممکن است ریسک بروز آلرژی را برای این افراد افزایش دهد.

جباری آزاد تصریح کرد: به تدریج در طول روز، سطح گرده‌ها کاهش می‌یابد. از این رو، بهتر است افراد مبتلا به آلرژی، زمان ورزش خود را به ساعاتی پس از هفت یا هشت صبح موکول کنند تا با کمترین میزان گرده و پایین‌ترین ریسک آلرژی مواجه شوند./ ایسنا