ترامپ پسامادورو و بازگشت سیاست چماق و هویج؛ چهره تازه امپریالیسم آمریکایی

تحولات اخیر پس از سقوط حکومت مادورو و سخنان تازهٔ دونالد ترامپ در گفت‌وگو با The Atlantic پرده از بازگشتِ آشکار سیاست مداخله‌جویانهٔ ایالات متحده برداشت؛ بازگشتی با زبانی صریح‌تر، تهدیدآمیزتر و بی‌پروا‌تر از همیشه.

ترامپ در این مصاحبه، به‌صراحت رهبر جدید ونزوئلا، دلسی رودریگز، را تهدید می‌کند که اگر «راه درست» را نرود، بهایی سنگین‌تر از مادورو خواهد پرداخت. این هشدار نه صرفاً یک موضع سیاسی، بلکه اعلام رسمی بازگشت دکترین مداخله مستقیم امریکا در آمریکای لاتین است—منطقه‌ای که واشنگتن همواره آن را حیاط‌خلوت خود دانسته است.

ترامپ این‌بار هیچ تلاشی برای پنهان‌سازی نیت‌های ژئوپولیتیکی واشنگتن ندارد. او می‌گوید:

«بازسازی، تغییر رژیم یا هر نامی که داشته باشد، از وضع فعلی بهتر است.»

این جمله در واقع، توجیه اخلاقی‌سازیِ مداخله نظامی است؛ همان سیاستی که در قرن بیستم به نام دموکراسی، ده‌ها رژیم دست‌نشانده را در جهان بر سر کار آورد و کشورهایی از ایران تا شیلی را به خاک و خون کشید.

اما نکتهٔ نگران‌کننده‌تر، بازتعریف نقش جهانی امریکا در سخنان ترامپ است. او با لحنی آمرانه اعلام کرد:

«آمریکا دیگر قرار نیست فقط بنشیند و تماشا کند. دوران خویشتنداری به پایان رسیده است.»

این عبارت، معنایی سیاسی و نظامی دارد: آغاز دوره‌ای تازه از تهاجم فعال و قدرت‌نمایی فرامرزی ایالات متحده. از کاراکاس تا گرینلند، از نفت تا یخ، نگاه ترامپ به جهان نگاه به یک «سفرهٔ منافع» است، نه یک جامعهٔ جهانی.

در همین چارچوب، ادعای او دربارهٔ «نیاز آمریکا به گرینلند برای امنیت ملی» نشان می‌دهد که سیاست خارجی ترامپ حتی در دوران پس از ریاست‌جمهوری‌اش، همچنان بر محور مالکیت، منبع و منافع می‌چرخد. گرینلند امروز همان چیزی است که عراق در ۲۰۰۳ و ونزوئلا در ۲۰۲4 بود: منطقه‌ای برای تثبیت برتری ژئوپلیتیکی امریکا.

به این معنا، می‌توان گفت:

ترامپ نمایندهٔ شخصی یک حزب نیست؛

او صورتِ عریانِ همان امپراتوری است که دیگر حتی از نقابِ دموکراسی‌سازی استفاده نمی‌کند.

در این میان، رسانه‌های غربی کوشیده‌اند با واژه‌هایی همچون «بازگشت رهبری جهانی امریکا» یا «دکترین اقتدار ملی جدید»، چهرهٔ خشن این پروژه را بزک کنند. اما واقعیت ساده‌تر از آن است: امریکا در پی بازسازی سلطه جهانی خویش است، حتی به قیمت تهدید، تحریم، و تحقیر ملت‌ها.

ونزوئلا امروز آزمایشگاه سیاست تازهٔ واشنگتن است—

سیاستی میان بحران مشروعیت داخلی و عطش سلطهٔ خارجی.

اما تاریخ نشان داده، ملت‌هایی که طعم سیادت بیگانه را چشیده‌اند، دیر یا زود در صف مقاومت می‌ایستند.

ترامپ شاید بار دیگر بخواهد آمریکا را «عظیم» نشان دهد،

اما جهان امروز، دیگر همان جهان دیروز نیست.

امپراتوری‌ها، حتی با زبان تهدید،