به گزارش خبرنگار شهری صد آنلاین ، پنجمین نشست حکمرانی فرهنگی شهر تهران با سخنرانی دکتر سید محمود حاجیلویی استادیار دانشگاه امام حسین (ع) و دکتر سید احمد علوی عضو کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران با موضوع برنامه ریزی و اجرای موثر فعالیت های فرهنگی مدیریت شهری عصر روز سه شنبه شانزدهم بهمن ماه 1403 در ستاد سمن های شهر تهران با حضور مدیران فرهنگی شهرداری تهران و پژوهشگران و کنشگران اجتماعی برگزار شد.
این نشست با محوریت بررسی "حکمرانی فرهنگی و نوآوری اجتماعی در مدیریت شهری" برگزار شد و هدف آن شناسایی چالشها، ارائه راهکارها و تدوین یک الگوی مؤثر برای برنامهریزی و اجرای فعالیتهای فرهنگی در شهر تهران بود. با توجه به اهمیت فرهنگ در ساختار قدرت کشور، نیاز به حکمرانی فرهنگی یکپارچه و تأثیرگذار از سوی مدیران و سیاستگذاران شهری احساس میشود.
بخش اول: چالشهای حکمرانی فرهنگی و مدیریت شهری
1. ناهماهنگی در سیاستگذاری فرهنگی
دکتر حاجیلویی در ابتدای جلسه به مشکلات کلان حکمرانی فرهنگی در کشور اشاره کرد و یکی از بزرگترین چالشهای این حوزه را عدم انسجام در سیاستگذاری فرهنگی دانست. به گفته وی، ارزشها و اهداف فرهنگی باید ثابت باشند و تنها روشها تغییر کنند، اما در شرایط کنونی، تغییر مدیریتها همراه با تغییر در ارزشهای بنیادین فرهنگی است که منجر به عدم ثبات در سیاستهای فرهنگی میشود.
2. نقش فرهنگ در قدرت ملی
وی همچنین تأکید کرد که فرهنگ یکی از مولفههای کلیدی قدرت ملی است و در صورتی که سیاستگذاریهای فرهنگی نادرست باشد، یکی از بالهای قدرت کشور تضعیف خواهد شد. به گفته وی، مردم ایران بهطور تاریخی دارای هویت فرهنگی قوی هستند و هرگونه تحول در حوزه فرهنگ، نیازمند شناخت عمیق باورهای جامعه و ارزشهای ملی است.
بخش دوم: برنامهریزی و اجرای مؤثر فعالیتهای فرهنگی
1. تعریف کارایی و اثربخشی در فعالیتهای فرهنگی
دکتر حاجیلویی در ادامه نشست به دو مفهوم کلیدی در مدیریت فرهنگی اشاره کرد:
کارایی: اجرای صحیح و بهینه یک فعالیت، به گونهای که منابع به درستی مصرف شوند.
اثربخشی: انجام فعالیتهای درست که منجر به تحقق اهداف فرهنگی شود.
وی تأکید کرد که اثربخشی در سیاستگذاری فرهنگی از اهمیت بیشتری برخوردار است. به این معنا که برگزاری یک رویداد فرهنگی با کمترین هزینه (کارایی) لزوماً به معنای تحقق اهداف فرهنگی نیست، بلکه باید بررسی شود که آیا این رویداد به توسعه فرهنگی و تحقق اهداف راهبردی منجر شده است یا خیر.
2. نقش همکاری بینسازمانی در موفقیت برنامههای فرهنگی
یکی از مشکلات اساسی در اجرای فعالیتهای فرهنگی، عدم هماهنگی و همکاری بین نهادهای مختلف است. در این نشست تأکید شد که برای موفقیت در مدیریت فرهنگی، باید فرهنگ همکاری میان سازمانهای مختلف تقویت شود.
این سازمانها شامل:شهرداری و معاونت فرهنگی /سازمان فرهنگی هنری شهرداری/صداوسیما و رسانههای ملی/وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی/سازمان تبلیغات اسلامی/مساجد، بسیج و سایر نهادهای فرهنگی مردمی هستند.
مشکلات مقرراتی و بوروکراسی اداری نیز از دیگر موانع همکاری بین این نهادها است. برخی قوانین و آییننامهها، تعامل بین سازمانها را دشوار کردهاند و نیاز به بازنگری در قوانین برای تسهیل ارتباطات بینسازمانی احساس میشود.
بخش سوم: ضرورت استفاده از پژوهش و دادههای علمی در سیاستگذاری فرهنگی
1. اهمیت پژوهش در سیاستگذاری فرهنگی
یکی دیگر از مباحث مهم نشست، لزوم پژوهشمحوری در تصمیمگیریهای فرهنگی بود. کمبود مراکز رصد فرهنگی و عدم استفاده از دادههای علمی موجب تصمیمگیریهای غیرعلمی و ناموفق در حوزه فرهنگ شده است.
در این راستا، پژوهشهای مهمی مانند "پیمایش ارزشها و نگرشهای ایرانیان" و "تحقیقات فرهنگی شهر تهران" معرفی شد. این تحقیقات نشان دادهاند که برخی از چالشهای فرهنگی اصلی تهران عبارتاند از:
قانونگریزی (مهمترین مشکل فرهنگی شهر تهران)
گسترش دروغ و بیاعتمادی اجتماعی
کاهش سطح مدارا و تعامل اجتماعی
افزایش زودباوری و تأثیرپذیری از اطلاعات نادرست
حاضرین تأکید کردند که این پژوهشها باید بهطور جدی در سیاستگذاریهای فرهنگی مورد استفاده قرار گیرند تا برنامههای فرهنگی مبتنی بر نیازهای واقعی جامعه طراحی شوند.
حکمرانی فرهنگی مطلوب در تراز انقلاب اسلامی با گفتمان امام ره و رهبری تحقق پذیر است / کارگزار باورمند ضامن اجرای صحیح پروژه های فرهنگی است
دکتر سید احمد علوی عضو کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران در این نشست گفت : تفاوت بین "پیمانکار فرهنگی" و "کارگزار فرهنگی" زیاد است و باید مجریان باورمند به مبانی فرهنگی مورد نظر باشند و لازم است که مدیران فرهنگی و کارگزاران فرهنگی متخصص و متعهد تربیت شوند تا برنامههای فرهنگی از سطح اجرای سطحی به سیاستگذاری عمیق و اثربخش ارتقا یابد.
سید احمد علوی گفت : یکی دیگر از نگرانی های ما رشد الگوریتم فرهنگی در برابر فرهنگ انسانی است که می تواند کارگزاران فرهنگی و مخاطبین را در یک حباب اطلاعتی قرار دهد و جای واقعیت و حقیقت را عوض کند.
عضو شورای اسلامی شهر تهران گفت : باید بسیاری از طرح های اجرا شده فرهنگی را بررسی کنیم و میزان اثر بخشی آن را مطالعه کنیم و از پایش های فرهنگی در آینده پژوهی مدیریت شهری استفاده کنیم .
علوی گفت : جلسات حکمرانی فرهنگی برای بحث و تبادل نظر نخبگان فرهنگی طراحی شده است که بتواند نیازهای اولویت دار فرهنگی را شناسایی و گوش زد کند .
عضو شورای اسلامی شهر تهران در پایان گفت : ما در مدیریت شهری موظفیم به همه خدمت کنیم و وقتی که برنامه ای طراحی می کنیم باید برای همه مردم با هر سلیقه ای باشد و برای همه موثر و جذاب باشد.
مدیران فرهنگی از روزمرگی فرهنگی و رسانه ای فرار کنند
شناخت اولویت ها با پژوهش و گفتگوی مردم محور میسر می شود
دبیر سلسله نشست های حکمرانی فرهنگی شهر تهران در پنجمین نشست حمکرانی فرهنگی گفت : اساسا انتخاب صحیح ماموریت های فرهنگی ضامن نیمی از موفقیت آن است و در شهر تهران نیازهای فرهنگی مردم با اقدامات در حال انجام فاصله دارد.
وی گفت : به عنوان مثال بر اساس یک پژوهش معتبر پنجمین نیاز فرهنگی مردم شهر تهران افزایش مداراست و یا به عبارتی دیگر پایین بودم سطح مدارا در بین مردم تهران پنجمین مشکل فرهنگی شهر تهران است و یکی از اهداف برگزاری نشست های حکمرانی فرهنگی نزدیک تر شدن گفتمان علمی و ماموریت های اجرایی در عرصه فرهنگ شهر تهران است و می بایست سطح انتخاب مسائل فرهنگی در سیاست گذاری فرهنگی ارتقا یابد.
دبیر نشست های عملی حکمرانی فرهنگی شهر تهران گفت : در یکی از جلسات کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران یکی از مسوولین سازمان های فرهنگی شهر تهران گزارش طولانی و از نگاه خودش مهمی ارائه کرد ولی متاسفانه در آن جلسه پس از بررسی نیاز ها و اولویت ها و اساس نامه آن سازمان متوجه شدیم هیچ اولویت و مسئله تراز فرهنگی شهر تهران در اقدامات آن ها نبوده است و اقدامات در تراز روزمرگی فرهنگی و حفظ ابنیه و ساختمان های در اختیارشان صورت گرفته است.
در پایان نشست، راهکارهای زیر برای بهبود حکمرانی فرهنگی و مدیریت شهری ارائه شد:
تدوین سندهای راهبردی منسجم و یکپارچه برای هماهنگی در سیاستگذاریهای فرهنگی.
تقویت همکاری بین سازمانهای فرهنگی و کاهش بوروکراسی اداری.
افزایش سرمایهگذاری در پژوهشهای فرهنگی و استفاده از دادههای علمی در تصمیمگیریها.
توانمندسازی مدیران فرهنگی و تربیت کارگزاران فرهنگی متعهد و متخصص.
طراحی برنامههای فرهنگی مبتنی بر نیازهای واقعی جامعه و حل چالشهای اجتماعی.
این نشست با تأکید بر ضرورت افزایش اثربخشی فعالیتهای فرهنگی در مدیریت شهری تهران و امید به تدوین برنامههای راهبردی جدید در این حوزه به پایان رسید.