مسجد جامع کرمان در مهرماه ۱۳۵۷ شاهد یکی از صحنههای مهم دوران مبارزات انقلاب اسلامی بود؛ روزی که اجتماع مردم در این مکان تاریخی با حمله نیروهای حکومت پهلوی و به آتش کشیده شدن مسجد همراه شد و نام این واقعه در حافظه تاریخی استان باقی ماند. اکنون پس از گذشت نزدیک به پنج دهه، برنامههای بزرگداشت این رویداد با هدف بازخوانی ابعاد تاریخی آن و انتقال روایت آن به نسلهای جدید برگزار میشود.
بر اساس برنامه اعلامشده از سوی شورای هماهنگی تبلیغات اسلامی استان کرمان، مراسم محوری بزرگداشت واقعه ۲۴ مهر و یادواره شهدای این روز، پنجشنبه ۲۳ مهرماه ساعت ۱۸ در مسجد جامع کرمان برگزار خواهد شد. این مراسم علاوه بر گرامیداشت یاد شهدای این واقعه، شامل رونمایی از کتاب «تاریخچه مسجد جامع کرمان» نیز خواهد بود؛ کتابی که بخشی از محتوای آن به بررسی رویدادهای مرتبط با ۲۴ مهر اختصاص دارد.
واقعه ۲۴ مهر سال ۱۳۵۷ در شرایطی رخ داد که موج اعتراضات مردمی علیه حکومت پهلوی در نقاط مختلف کشور گسترش یافته بود. در کرمان نیز اجتماع مردم به مناسبت چهلم شهدای ۱۷ شهریور میدان ژاله تهران شکل گرفت، اما این تجمع با حمله نیروهای حکومتی به مسجد جامع کرمان مواجه شد؛ حادثهای که در جریان آن تعدادی از مردم مجروح شدند و دو نفر از جمله شهید باقدرت و شهید یزدانشناس به شهادت رسیدند.
اهمیت بازخوانی چنین رویدادهایی تنها به یادآوری یک حادثه تاریخی محدود نمیشود. حافظه تاریخی شهرها زمانی زنده میماند که نسلهای جدید بتوانند ارتباط میان گذشته و شرایط امروز جامعه را درک کنند. به همین دلیل، برنامههای امسال علاوه بر مراسم رسمی، بخشهایی آموزشی و روایتمحور برای آشنایی دانشآموزان با این واقعه در نظر گرفته است.
یکی از برنامههای پیشبینیشده، حضور گروههای دانشآموزی در مسجد جامع کرمان از ۲۵ تا ۲۹ مهرماه است. این برنامه به مدت پنج روز ادامه خواهد داشت و دانشآموزان با روایتهای تاریخی مرتبط با واقعه ۲۴ مهر آشنا میشوند. روایت این رویدادها توسط سالاری، نویسنده کتاب «تاریخچه مسجد جامع کرمان»، انجام خواهد شد تا انتقال مفاهیم تاریخی با استفاده از منابع مکتوب و روایت مستقیم صورت گیرد.
توجه به نسل جوان در برنامههای بزرگداشت وقایع تاریخی، یکی از مهمترین بخشهای حفظ میراث اجتماعی محسوب میشود. دانشآموزانی که امروز با روایتهای تاریخی شهر خود آشنا میشوند، در آینده نقش مهمی در حفظ و انتقال این خاطرات جمعی خواهند داشت. از این منظر، مسجد جامع کرمان نه فقط یک مکان تاریخی، بلکه به عنوان یک فضای آموزشی و فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است.
در کنار برنامههای مسجد جامع، مراسم گلباران مزار و تجدید میثاق با شهید باقدرت نیز روز شنبه ۲۵ مهرماه ساعت ۸:۳۰ صبح برگزار خواهد شد. این برنامه با هدف بزرگداشت یکی از شهدای این واقعه و یادآوری نقش مردم کرمان در تحولات تاریخی سالهای منتهی به انقلاب اسلامی برگزار میشود.
همچنین مدارس استان کرمان نیز در روز شنبه ۲۵ مهرماه برنامههایی متناسب با این مناسبت برگزار خواهند کرد. اجرای برنامههای مرتبط با واقعه ۲۴ مهر در صبحگاه مدارس، بخشی از تلاش برای پیوند دادن آموزش رسمی با تاریخ اجتماعی استان است؛ رویکردی که میتواند شناخت دانشآموزان از گذشته شهر و استان خود را افزایش دهد.
رسانهها نیز در برنامههای امسال نقش ویژهای خواهند داشت. پخش زنده برنامه تلویزیونی از مسجد جامع کرمان در ۲۳ مهر، تولید برنامههای رادیویی و تلویزیونی و اجرای فعالیتهای اطلاعرسانی و فضاسازی محیطی از جمله اقداماتی است که برای انعکاس این مناسبت پیشبینی شده است.
بازخوانی واقعه ۲۴ مهر کرمان در شرایط امروز، فرصتی برای توجه دوباره به نقش مکانهای تاریخی در شکلگیری هویت اجتماعی شهرهاست. مسجد جامع کرمان در طول تاریخ تنها یک بنای مذهبی نبوده، بلکه محلی برای حضور اجتماعی مردم و ثبت بخشی از تحولات مهم این شهر بوده است.
تجربه شهرهای مختلف نشان میدهد که حفظ خاطرات تاریخی زمانی اثرگذار خواهد بود که از قالب مراسم سالانه فراتر رود و به بخشی از فرهنگ عمومی تبدیل شود. ثبت روایتها، انتشار اسناد، آموزش نسل جوان و گفتوگو درباره گذشته میتواند به حفظ سرمایه تاریخی یک جامعه کمک کند.
کرمان در سالروز واقعه ۲۴ مهر بار دیگر به یکی از فصلهای مهم تاریخ معاصر خود بازمیگردد؛ فصلی که در آن مسجد جامع این شهر شاهد حضور مردم، یک حادثه تلخ و شکلگیری بخشی از حافظه تاریخی استان بود. استمرار روایت این وقایع میتواند زمینهای برای شناخت عمیقتر نسلهای آینده از مسیر تاریخی شهرشان فراهم کند.
خبرنگار: زهرا اسکندری
انتهای خبر/