جمعه ۱۷ مهر ۱۴۰۵
گفتگو
0 پسندیدم
رازگشایی از منظومه تمدنی سوره «نمل» در هزاره سوم / از مدیریت راهبردی سلیمان تا منطق ارتباطی مورچگان
بازدید:۱۵۹
صد آنلاین | بشر در هزاره سوم با وجود پیشرفت‌های سرسام‌آور در علم، هوش مصنوعی، ارتباطات و اقتصاد، بیش از هر زمان دیگر دچار بحران هویت، گسست اخلاقی، اضطراب وجودی و ناکارآمدی در مدل‌های حکمرانی عادلانه است. بازخوانی متن وحیانی و نگاه تدبری به قرآن کریم نشان می‌دهد که کلام‌الله مجید کتاب زیست فردی صِرف نیست، بلکه منظومه‌ای تمدن‌ساز برای امروز و فردای انسان است.در همین راستا، حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی حسین‌زاده، دبیرکل بنیاد قرآن و استاد اخلاق تهران در گفتگوی اختصاصی با خبرنگار «صد آنلاین» به تشریح ظرفیت‌ها و فرصت‌های شگرف سوره مبارکه نمل برای بشر قرن بیست‌ویکم پرداخته است که مشروح این گفتگو را در ادامه می‌خوانید:
سوره نمل؛ منشور علم، حکومت، ارتباطات و اخلاق
حجت‌الاسلام والمسلمین سید مهدی حسین‌زاده با اشاره به جایگاه ویژه سوره نمل در میان سوره‌های مسبحات و حوامیم و طواسین اظهار داشت:
«سوره مبارکه نمل یکی از جامع‌ترین سوره‌های قرآن از حیث پیوند دادن قدرت، علم، اخلاق و سیستم‌های زیستی است. اگر جهان مدرن امروز بعد از قرن‌ها تجربه اندوزش علمی احساس خلاء معنوی و مدیریتی می‌کند، سوره نمل نسخه‌ای عینی و زنده پیش پای او می‌گذارد؛ نسخه‌ای که از پیوند حکمت با حاکمیت سخن می‌گوید.»
وی با تبیین کلیدواژه‌های تمدنی این سوره تصریح کرد:
«در آغاز این سوره تأکید می‌شود: وَإِنَّکَ لَتُلَقَّى الْقُرْآنَ مِنْ لَدُنْ حَکِیمٍ عَلِیمٍ. یعنی آبشخور تمام هدایت‌ها دو صفت پیوسته حق‌تعالی است: حکمت و علم. هزاره سوم بدون حکمت، علمِ ویرانگر است و بدون علم، حکمتِ مجرد و انتزاعی پاسخگوی گره‌های پیچیده انسان نیست.»
۴ فرصت بنیادین سوره نمل برای زیست انسان در هزاره سوم
دبیرکل بنیاد قرآن در ادامه این گفتگو به احصای محورها و فرصت‌های راهبردی این سوره پرداخت:
۱. دیپلماسی عزت و عقلانیت تمدنی (الگوی حکمرانی سلیمانی)
«داستان حضرت سلیمان (ع) و ملکه سبأ یک کلاس درس برای ساختار روابط بین‌الملل و سیاست‌ورزی است. سلیمان نبی مظهر اقتدار است، اما این اقتدار متکی بر دعوت به توحید، گفت‌وگو، احترام به کرامت انسانی و صلح‌طلبی خردمندانه است. در هزاره‌ای که قدرت‌های استکباری با سلاح و تحریم ملت‌ها را تحقیر می‌کنند، سوره نمل نشان می‌دهد حاکم موحد حتی با دشمن بالقوه خود بر مبنای برهان، شفافیت و دعوت عادلانه تعامل می‌کند و پایان این فرایند، ایمان آگاهانه و استقلال ملت‌هاست، نه استعمار و بردگی.»
۲. درک شبکه پیوسته آفرینش و زیست‌شناسی هوشمند (درس مورچه و هدهد)
استاد اخلاق تهران با اشاره به توجه ویژه قرآن به اجزای طبیعت در این سوره افزود:
«نام‌گذاری این سوره به “نمل” (مورچه) حامل رمزی عظیم است. مکالمه مورچگان در مواجهه با سپاه سلیمان، دو اصل بزرگ هزاره سوم را یادآوری می‌کند:
نخست مدیریت بحران و نوع‌دوستی جمعی (آنجا که مورچه به جامعه هشدار می‌دهد برای حفظ جان وارد لانه‌ها شوید) و دوم شنیدن صدای ضعیف‌ترین حلقه‌های جامعه.
حضرت سلیمان صدای مورچه را می‌شنود و شکر الهی را به جای می‌آورد. این درسی برای ساختار قدرت است: هیچ حاکمیت موفقی بدون شنیدن صدای طبقات آسیب‌پذیر و ریزترین حلقه‌های جامعه پایدار نخواهد ماند. علاوه بر این، هدهد به عنوان یک عنصر اطلاعاتی دقیق، نقش گردش آزاد و مسئولانه اطلاعات در تصمیم‌گیری‌های کلان را به تصویر می‌کشد.»
۳. پیوند علم تجربی، متافیزیک و تسریع زمان (نقطه عطف هوش مصنوعی و فناوری)
دبیرکل بنیاد قرآن در بخش دیگری از این گفتگو به فراز انتقال تخت بلقیس اشاره کرد و گفت:
«قرآن در ماجرای الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتَابِ مسئله طی‌الارض و فشرده‌سازی زمان و مکان را مطرح می‌کند. بشر امروز با اینترنت کوانتومی و هوش مصنوعی به دنبال غلبه بر محدودیت‌های زمانی و مکانی است. سوره نمل اثبات می‌کند که بالاترین سطوح علم و دخل و تصرف در جهان مادی، از مجرای “کتاب و اتصال به علم غیب” می‌گذرد. این یعنی علم سکولار تنها پوسته جهان را لمس می‌کند، اما علم توحیدی توان گشودن افق‌های غیرممکن را داراست.»
۴. مهار طغیان نفس و ریشه‌کنی فساد در سیستم‌های اداری و اجتماعی
حجت‌الاسلام حسین‌زاده با تشریح بخش مربوط به قوم ثمود و تِسْعَةُ رَهْطٍ یُفْسِدُونَ فِی الْأَرْضِ تأکید کرد:
«یکی از دردهای مشترک نهادهای بین‌المللی و کشورها در عصر حاضر، فسادهای سازمان‌یافته توسط کانون‌های ثروت و قدرت پنهان است. تعبیر قرآن از “۹ گروه فسادانگیز که هرگز اصلاح‌پذیر نبودند و توطئه شبانه می‌کردند” الگویی دقیق از مافیاهای اقتصادی و رسانه‌ای مدرن است. سوره نمل هشدار می‌دهد که غفلت از شفافیت و مسامحه با مفسدان سازمان‌یافته، تمدن‌ها را در آستانه هلاکت قرار می‌دهد.»
فرمول سوره نمل: «شکر نعمت، شرط ماندگاری قدرت»
دبیرکل بنیاد قرآن در جمع‌بندی بیانات خود به خبرنگار «صد آنلاین» گفت:
«شاه‌بیت سوره نمل در جمله درخشان سلیمان نبی متجلی است: هَذَا مِنْ فَضْلِ رَبِّی لِیَبْلُوَنِی أَأَشْکُرُ أَمْ أَکْفُرُ. در هزاره سوم که علم و ابزار دستاوردهای شگرفی ساخته‌اند، بزرگ‌ترین آفت انسان، “غرور تکنولوژیک و قارون‌زدگی مدرن” است. سوره نمل به مدیران، نخبگان و آحاد جامعه یادآوری می‌کند که قدرت، فناوری و ثروت، فرصتی برای آزمون مسئولیت‌پذیری اخلاقی و شکرگزاری عملی در مسیر عدالت است؛ در غیر این صورت، تمدن‌ها با دست خود اسباب سقوطشان را فراهم می‌سازند.»
وی در پایان خاطرنشان کرد:
«بنیاد قرآن در پی آن است تا با بازخوانی کاربردی و تمدنی سوره‌های مبارکه قرآن، الگوهای ملموسی برای حکمرانی، تربیت نسلی و الگوی پیشرفت اسلامی‌ـ‌ایرانی در اختیار متفکران و عموم جامعه قرار دهد و سوره نمل یکی از بارزترین شاه‌کلیدهای این رویکرد تحولی است.»
0 پسندیدم