چرا مدفوع نارنجی می شود

 تغییر رنگ مدفوع همیشه به معنای وجود بیماری نیست. مدفوع نارنجی در بسیاری از موارد به دلیل مواد غذایی، رنگ های خوراکی یا بعضی داروها و مکمل ها ایجاد می شود و پس از برطرف شدن عامل، رنگ مدفوع نیز به حالت معمول برمی گردد. با این حال، اگر این تغییر رنگ مداوم باشد یا همراه با علائم دیگری دیده شود، بررسی پزشکی می تواند لازم باشد.

غذاها؛ شایع ترین علت

رنگ مدفوع تا حد زیادی تحت تاثیر غذایی است که مصرف می کنیم. غذاهای حاوی رنگدانه های نارنجی و قرمز، از جمله هویج، کدو تنبل، سیب زمینی شیرین، انبه و برخی محصولات غذایی دارای رنگ خوراکی، ممکن است در بعضی افراد باعث تغییر موقت رنگ مدفوع شوند.

مصرف زیاد بتا کاروتن نیز می تواند رنگ مدفوع را تغییر دهد. بتا کاروتن پیش ساز ویتامین A است و در بسیاری از سبزیجات و میوه های نارنجی و زرد وجود دارد. این تغییر رنگ به خودی خود نشانه بیماری نیست.

غذاهای فرآوری شده و دارای رنگ خوراکی نیز ممکن است چنین اثری داشته باشند، اما نمی توان صرف تغییر رنگ مدفوع را نشانه مصرف خطرناک این محصولات یا ابتلا به سرطان دانست.

داروها و مکمل ها

برخی داروها و مکمل ها می توانند رنگ مدفوع را تغییر دهند. مکمل های حاوی بتا کاروتن یا ویتامین A از جمله این موارد هستند.

ریفامپین، یک آنتی بیوتیک که در درمان برخی عفونت ها از جمله سل استفاده می شود، می تواند باعث تغییر رنگ مایعات بدن و ترشحات به طیف نارنجی، قرمز یا نارنجی مایل به قرمز شود. اگر تغییر رنگ پس از شروع یک داروی جدید ایجاد شده است، بهتر است درباره آن با پزشک یا داروساز مشورت شود و دارو بدون نظر پزشک قطع نشود.

ماهی اسکولار

اسکولار یا بعضی ماهی های مشابه حاوی چربی هایی هستند که بدن انسان به خوبی آن ها را هضم و جذب نمی کند. مصرف مقدار زیاد این ماهی می تواند در برخی افراد باعث اسهال و مدفوع روغنی شود.

این حالت بیشتر به ویژگی چربی موجود در ماهی مربوط است و لزوما به معنای بیماری دستگاه گوارش نیست. اگر پس از مصرف این ماهی دچار علائم گوارشی شدید، بهتر است مصرف آن را متوقف کنید.

آیا بیماری های گوارشی می توانند مدفوع را نارنجی کنند؟

رنگ مدفوع به عبور غذا از دستگاه گوارش و تغییرات رنگدانه های صفراوی نیز وابسته است. اختلال در هضم یا جذب چربی معمولا بیشتر با مدفوع کم رنگ، حجیم، چرب و بدبو خود را نشان می دهد تا صرفا نارنجی شدن مدفوع.

برخی بیماری های روده، لوزالمعده، کبد و مجاری صفراوی می توانند بر رنگ و ظاهر مدفوع اثر بگذارند، اما مدفوع نارنجی به تنهایی علامت اختصاصی هیچ کدام از این بیماری ها نیست.

برای مثال، انسداد قابل توجه مجاری صفراوی معمولا می تواند باعث روشن یا خاکستری شدن مدفوع، تیره شدن ادرار و زرد شدن پوست یا چشم ها شود. بنابراین مشاهده مدفوع نارنجی به تنهایی دلیلی برای نسبت دادن آن به بیماری کبد یا کیسه صفرا نیست.

آیا انگل ها باعث مدفوع نارنجی می شوند؟

عفونت های انگلی می توانند علائم گوارشی مختلفی ایجاد کنند، اما نارنجی بودن مدفوع به تنهایی نشانه قابل اعتمادی برای وجود انگل نیست.

اسهال مداوم، کاهش وزن بدون علت، درد شکم، وجود خون یا مخاط در مدفوع و سابقه سفر یا مصرف آب و غذای آلوده می توانند اهمیت بیشتری در ارزیابی احتمال عفونت های گوارشی داشته باشند.

آزمایش های پزشکی

این ادعا که ام آر آی یا سی تی اسکن به طور معمول باعث نارنجی شدن مدفوع می شوند، قابل تعمیم نیست. بعضی مواد حاجب یا داروهای مورد استفاده در برخی بررسی ها ممکن است روی رنگ مدفوع یا اجابت مزاج اثر بگذارند، اما این موضوع به نوع ماده مورد استفاده و آزمایش انجام شده بستگی دارد.

اگر تغییر رنگ مدفوع پس از یک آزمایش پزشکی ایجاد شده است، نام ماده حاجب یا داروی مصرف شده را با پزشک یا مرکز تصویربرداری در میان بگذارید.

آیا برای مدفوع نارنجی باید آب یا پروبیوتیک بیشتری مصرف کرد؟

نیازی به نوشیدن مقدار مشخصی آب برای برطرف کردن مدفوع نارنجی وجود ندارد. مصرف مایعات کافی برای سلامت عمومی و پیشگیری از یبوست مهم است، اما کم آبی علت معمول مدفوع نارنجی نیست.

همچنین مصرف پروبیوتیک برای درمان صرف تغییر رنگ مدفوع ضروری نیست. پروبیوتیک ها ممکن است در بعضی مشکلات گوارشی خاص مفید باشند، اما نمی توان آن ها را راهی برای پیشگیری از مدفوع نارنجی دانست.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر مدفوع نارنجی فقط برای مدت کوتاهی ایجاد شده و ارتباط مشخصی با یک ماده غذایی یا مکمل دارد و علامت دیگری وجود ندارد، معمولا می توان چند روز وضعیت را زیر نظر گرفت.

اما اگر تغییر رنگ بدون علت مشخص ادامه پیدا کرد، به طور مکرر تکرار شد یا همراه با علائمی مانند درد مداوم شکم، اسهال طولانی، کاهش وزن بدون علت، تب، استفراغ، مدفوع بسیار چرب و بدبو، خون در مدفوع، مدفوع سیاه و قیری، ادرار بسیار تیره یا زرد شدن پوست و چشم ها بود، باید برای بررسی علت به پزشک مراجعه کرد.

تغییر رنگ مدفوع به تنهایی معمولا اطلاعات محدودی درباره سلامت دستگاه گوارش می دهد. توجه به شکل، دفعات دفع و علائم همراه، در کنار سابقه غذایی و دارویی، برای تشخیص اهمیت بیشتری دارد.

اگر تغییر رنگ مدفوع پس از شروع داروی جدید ایجاد شده است، نام دارو و زمان شروع مصرف آن را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.

در صورت تداوم یا همراهی تغییر رنگ مدفوع با علائم غیرعادی، پزشک می تواند بر اساس شرح حال و معاینه، در صورت نیاز آزمایش خون، بررسی مدفوع یا سایر آزمایش های تشخیصی را درخواست کند.

این مطلب جایگزین تشخیص و توصیه پزشکی نیست و در صورت تداوم علائم یا وجود نشانه های هشدار، مراجعه به پزشک ضروری است.