چرا شکم‌تان مدام ورم می‌کند؟

شکم متورم یا سفت معمولاً به گاز معده، پرخوری یا سوءهاضمه نسبت داده می‌شود و در بسیاری از موارد هم واقعاً علت همین است. اما اگر تورم شکم مداوم باشد، گاهی می‌تواند نشانه مشکلی در کبد یا سایر اندام‌های شکمی باشد.

به شناخت تفاوت میان نفخ شکم و بزرگ شدن کبد اهمیت زیادی دارد؛ چون نفخ یک علامت است، اما بزرگ شدن کبد که در پزشکی «هپاتومگالی» نامیده می‌شود، به معنای افزایش واقعی اندازه کبد است و باید علت آن بررسی شود.

تفاوت نفخ شکم با بزرگ شدن کبد چیست؟ نفخ شکم معمولاً به صورت احساس پری، فشار یا کشیدگی در شکم احساس می‌شود. گاز روده، یبوست، بعضی غذاها، تغییر حرکات دستگاه گوارش و حتی بلعیدن هوا می‌توانند باعث نفخ شوند. نفخ معمولاً در طول روز تغییر می‌کند و ممکن است پس از دفع گاز یا مدفوع بهتر شود. اما بزرگ شدن کبد به این معناست که خود کبد بزرگ‌تر از اندازه طبیعی شده است. این وضعیت می‌تواند در اثر بیماری کبد چرب، هپاتیت، بیماری کبدی ناشی از مصرف الکل، نارسایی قلبی و برخی تومور‌ها ایجاد شود؛ بنابراین نفخ به‌تنهایی معمولاً به معنای آسیب کبدی نیست، اما بزرگ شدن کبد می‌تواند نشانه یک بیماری زمینه‌ای باشد.

پزشک چگونه علت تورم شکم را تشخیص می‌دهد؟

پزشک ابتدا شکم را معاینه می‌کند تا وضعیت اندام‌ها، از جمله اندازه کبد، را بررسی کند. با این حال، معاینه به‌تنهایی همیشه برای تشخیص بزرگ شدن کبد کافی نیست.

ممکن است آزمایش‌های زیر انجام شود:

آزمایش خون: آزمایش‌های عملکرد کبد می‌توانند میزان آنزیم‌ها و سایر شاخص‌هایی را که احتمال التهاب یا آسیب کبدی را نشان می‌دهند بررسی کنند. در صورت نیاز، آزمایش هپاتیت ویروسی و سایر بیماری‌ها نیز انجام می‌شود.

سونوگرافی شکم: یکی از روش‌های رایج برای بررسی کبد و سایر اندام‌های شکمی است و می‌تواند بزرگ شدن کبد، تجمع چربی و برخی تغییرات ساختاری را نشان دهد.

سی‌تی‌اسکن یا MRI: اگر به بررسی دقیق‌تر نیاز باشد، پزشک ممکن است یکی از این روش‌های تصویربرداری را درخواست کند.

نفخ شکم و بزرگ شدن کبد ممکن است هر دو باعث احساس ناراحتی یا بزرگ‌تر به نظر رسیدن شکم شوند، اما دو وضعیت کاملاً متفاوت هستند.

نفخ معمولاً در طول روز تغییر می‌کند و ممکن است پس از دفع گاز یا مدفوع بهتر شود. در مقابل، بزرگ شدن کبد ممکن است هیچ علامتی ایجاد نکند یا با احساس فشار و درد مداوم در قسمت بالای سمت راست شکم همراه باشد.

اگر تورم شکم مداوم است یا با علائمی مانند زردی، کاهش وزن، ورم پاها، تنگی نفس یا درد شکم همراه شده، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود. تشخیص زودهنگام برخی بیماری‌های کبدی می‌تواند به کنترل بهتر آنها کمک کند.