دوشنبه ۱۶ شهريور ۱۴۰۵
شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در حال انجام کار مهمی هستید اما ناگهان دستتان به سمت گوشی میرود تا ببینید آیا اتفاق جدیدی افتاده است یا خیر. این رفتار که گاهی تا حد اعتیاد پیش میرود ریشه در مکانیسمهای دفاعی مغز ما برای مقابله با عدم قطعیت دارد.
در این مقاله به بررسی دلایل روان شناختی این وابستگی و یافتن راهکارها میپردازیم و چند متخصص معتبر را معرفی میکنیم.
چرا نمیتوانم از اخبار و اتفاقات فاصله بگیرم؟
بسیاری از ما تصور میکنیم که پیگیری لحظه به لحظه اخبار نوعی مسئولیت است یا به ما کمک میکند تا برای حوادث احتمالی آماده باشیم. اما حقیقت این است که مغز ما برای پردازش چنین حجم عظیمی از دادههای منفی یا مبهم طراحی نشده است. وقتی نمیتوانیم از اخبار فاصله بگیریم در واقع در حال تجربه نوعی نشخوار فکری هستیم.
ما در جستجوی نوعی حس کنترل بر محیط هستیم با این تصور که اگر بدانیم چه میشود آسیب کمتری میبینم! اما برخلاف انتظار این رفتار فقط سطح کورتیزول و هورمون های استرس را در بدن بالا نگه میدارد و ما را در وضعیت جنگ یا گریز دائم قرار میدهد.
چرا ذهنم مدام دنبال خبرهای جدید است؟
مغز انسان به طور تکاملی طوری برنامه ریزی شده که به اخبار منفی یا تهدید آمیز توجه بیشتری نشان دهد چرا که در گذشته توجه به خطر برای بقا حیاتی بود. الگوریتمهای شبکههای اجتماعی دقیقا از همین توجه کاربران بهره میبرند. هر بار که خبر جدیدی میخوانیم مغز ما مقدار کمی دوپامین ترشح میکند که باعث میشود احساس کنیم پاداش گرفتهایم حتی اگر آن خبر ناراحت کننده باشد. این چرخه پاداش و جستجو باعث میشود ذهن ما به دریافت پیدرپی اطلاعات اعتیاد پیدا کند. ما به نوعی در حال جستجوی هیجان در قالب اخبار هستیم تا از رخوت یا اضطرابهای درونی فرار کنیم.
چگونه استرسم را مدیریت کنم؟
مدیریت استرس ناشی از اخبار به معنای بیاطلاعی کامل نیست. اولین قدم در این مسیر محدود کردن زمان های مشخص برای پیگیری اخبار است. مثلا تنها یک بار در روز و نه بلافاصله پس از بیدار شدن یا قبل از خواب. استرس انباشته شده در بدن با تکنیکهای ذهن آگاهی، تنفس عمیق و فعالیتهای بدنی منظم تخلیه میشود.
همچنین یادگیری مهارت مشاهده بدون قضاوت به ما کمک میکند تا به جای غرق شدن در هیجانات ناشی از یک خبر بتوانیم نگاهی بیرونی به آن داشته باشیم. اگر استرس شما به مرحلهای رسیده که مانع زندگی روزمره میشود مشورت با یک رواندرمانگر میتواند بسیار راهگشا باشد.
چطور بدون قطع کامل اخبار، آرامتر زندگی کنم؟
برای اینکه تعادل را حفظ کنیم باید کیفیت ورودیهای ذهنیمان را تغییر دهیم. بهجای دنبال کردن منابع خبری زرد یا شبکههای اجتماعی که در حال بازنشر شایعات هستند منابع خبری معتبر و تحلیلی را انتخاب کنید که بهجای تحریک احساسات به تبیین واقعیت میپردازند.
تکنیک دیگر به رژیم اطلاعاتی معروف است یعنی حذف منابع غیرضروری و تمرکز بر مسائلی که در دایره نفوذ و کنترل مستقیم شما هستند. جالب است بدانید محیط زندگی هم در شدت این وابستگی بیتأثیر نیست؛ چرا زندگی در تهران استرسزاتر از شهرهای دیگهست؟ پاسخ را باید در ترافیک، ازدحام و ریتم پرشتاب زندگی جستوجو کرد که سطح پایهی استرس ساکنان این کلانشهر را نسبت به شهرهای کوچکتر بالاتر میبرد و همین موضوع، آنها را در برابر اخبار منفی آسیبپذیرتر میکند. یاد بگیرید که به اخبار واکنش احساسی نشان ندهید بلکه آنها را بهعنوان اطلاعات ذخیره کنید.
روشهای کم کردن تاثیر تروماهای پس از جنگ
مواجهه با صحنههای خشونتبار یا اخبار جنگ میتواند باعث بروز ترومای ثانویه شود. در این وضعیت، فرد علائمی شبیه به کسانی که در جنگ بودهاند را تجربه میکند. برای مدیریت این وضعیت باید از خستگی شفقت پرهیز کرد.
یعنی نباید اجازه دهید همدلی بیش از حد شما را به سمت فرسودگی بکشاند. همچنین پرداختن به کارهای خیرخواهانه کوچک یا فعالیتهای هنری که به شما حس سازندگی میدهند میتواند اثرات مخرب تروما را خنثی کند. فراموش نکنید که گاهی آسیبهای روانی جنگ نیاز به مداخلات تخصصی دارند.