شنبه ۱۴ شهريور ۱۴۰۵
با مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۸۹، سالروز شهادت رئیسعلی دلواری، برابر با ۱۲ شهریور، به نام روز ملی مبارزه با استعمار انگلیس نامگذاری شده است.
رئیسعلی دلواری، حدود سال ۱۲۶۱ تا ۱۲ شهریور ۱۲۹۴، مبارز مشروطهخواه و رهبر قیام جنوب در شهرستان تنگستان و بوشهر علیه نیروهای انگلستان در جریان جنگ جهانی اول بود.
در آغاز جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۴ میلادی، با اینکه ایران در این جنگ اعلام بیطرفی کرده بود، قوای روس از شمال و نیروهای انگلستان از جنوب، ایران را در معرض هجوم قرار دادند. کشتیهای جنگی انگلستان در مقابل بوشهر لنگر انداختند و نیروهای اشغالگر بهتدریج بوشهر و نواحی ساحلی اطراف آن را به اشغال خود درآوردند.
یک روز پس از اشغال بوشهر، ۱۴ نفر از ساکنان این شهر علیه اشغالگران اعتراض کردند، اما چون اهل نبرد مسلحانه نبودند، دستگیر و به هندوستان تبعید شدند. به دنبال کسب تکلیف رئیسعلی از علما، حکم جهاد علمای نجف، از جمله میرزای دوم، توسط شیخ محمدحسین برازجانی، به همراه حکم خود شیخ، به وی ابلاغ شد و رئیسعلی دلواری به همراه یارانش علیه انگلیسیها قیام کرد.
دلیران تنگستان؛ روایتی ماندگار از مقاومت مردم جنوب
دلیران تنگستان مجموعهای تلویزیونی در ژانر تاریخی درباره مبارزات رئیسعلی دلواری و یارانش در جنوب ایران در برابر امپراتوری انگلستان است. این مجموعه تلویزیونی برداشتی آزاد از کتاب دلیران تنگستانی اثر محمدحسین رکنزاده به شمار میرود.
جدا از این برداشت، همایون شهنواز، نویسنده و کارگردان اثر، برای ساخت این مجموعه از ۱۱ کتاب ترجمهشده، هفت کتاب ترجمهنشده، روزنامههای حبلالمتین و عصر جدید و همچنین ۱۱۰ فقره سند، هزار و ۸۰۰ قطعه عکس و یادداشتهای رهبران و بازماندگان جنبش تنگستان به عنوان منابع اصلی استفاده کرده است.
این سریال دو مقطع تاریخی را زیر پوشش قرار میدهد؛ ابتدا به دوره کوتاه مبارزات احمد تنگستانی میپردازد و چند سال بعد، ادامهدهنده راه او، رئیسعلی دلواری، محور روایت قرار میگیرد.
با وجود اینکه حدود ۵۰ سال از تولید مجموعه تلویزیونی دلیران تنگستان میگذرد و این سریال به صورت سیاه و سفید فیلمبرداری شده است، همچنان یکی از آثار پرمخاطب و ماندگار تلویزیون به شمار میرود. توجه روزافزون مخاطبان به این مجموعه و ظرفیتهای تاریخی داستان رئیسعلی دلواری، رضا میرکریمی را بر آن داشت تا روایت تازهای از این واقعه تاریخی را مقابل دوربین ببرد.
پروژه رئیسعلی به کارگردانی رضا میرکریمی، روایت جدیدی از حماسه دلیران تنگستان است که در قالب یک فیلم سینمایی و مینیسریال تولید میشود. میرکریمی پس از پنج سال تحقیق، پیشتولید این اثر تاریخی ـ حماسی را آغاز کرده و روند انتخاب بیش از ۱۰۰ بازیگر آن نیز از طریق وبسایت اختصاصی پروژه در حال انجام است.
سینما؛ پیونددهنده تاریخ و اکنون
در جریان جنگ تحمیلی سوم در تیرماه سال ۱۴۰۵، بسیاری از مناطق جنوب کشور مورد حمله دشمن قرار گرفت و در این حملات تعدادی از هموطنانمان به شهادت رسیدند. سینما این قابلیت را دارد که زمان و مکان را در هم بیامیزد و گذشته، حال و آینده را در قالبی کاملاً تصویری به مخاطب ارائه دهد.
سینما میتواند در قالب و فرم دفاع مقدس تاریخی مردم ایران، پیونددهنده جنگ تحمیلی سوم امروز، از یک سو، و تجاوز نیروهای انگلستان در زمان رئیسعلی دلواری، از سوی دیگر، باشد.
این پیوند صرفاً کنار هم قرار دادن دو واقعه تاریخی نیست؛ بلکه میتواند نشان دهد که مقاومت مردم ایران در برابر تجاوز و اشغال، پدیدهای متعلق به یک دوره خاص نیست و ریشههایی عمیق در تاریخ این سرزمین دارد. از دلیران تنگستان تا رزمندگان دفاع مقدس و از آنان تا مردمی که در جنگهای معاصر در برابر تجاوز ایستادگی کردهاند، میتوان یک خط تاریخی از مقاومت و دفاع از سرزمین را ترسیم کرد.
از دلیران تنگستان تا قهرمانان جنگ امروز
در چنین سینمایی که میتوان آن را اتحاد ملی تاریخی نام نهاد، نامهایی مانند دلیران تنگستان و رئیسعلی دلواری، همانند ققنوسی از خاک سر برمیآورند و در کنار سرداران و کودکان شهید جنگ تحمیلی سوم قرار میگیرند؛ شخصیتها و نشانههایی که میتوانند مفهومی تاریخی از دفاع مقدس مردم ایران را به نمایش بگذارند.
چنین روایتی میتواند میان گذشته و امروز پلی بسازد و به مخاطب یادآوری کند که تاریخ ایران مجموعهای از مقاطع جدا از هم نیست؛ بلکه زنجیرهای بههمپیوسته از تجربههای تاریخی، اجتماعی و فرهنگی است که در هر دوره، شکل تازهای از دفاع، مقاومت و ایستادگی را به خود گرفته است.
اگر سینمای ایران بتواند این پیوند تاریخی را به دور از شعارزدگی و با تکیه بر روایت انسانی شخصیتها به تصویر بکشد، میتوان امیدوار بود که آثاری مانند رئیسعلی تنها بازسازی یک واقعه تاریخی نباشند، بلکه بخشی از یک روایت بزرگتر از دفاع مردم ایران از سرزمین، هویت و استقلال خود را شکل دهند.
در این صورت، رئیسعلی دلواری دیگر تنها یک قهرمان متعلق به صد سال پیش نخواهد بود؛ بلکه میتواند در کنار قهرمانان دفاع مقدس و شهدای جنگهای معاصر، بخشی از یک حافظه تاریخی مشترک قرار گیرد؛ حافظهای که در آن مردم ایران، از دلیران تنگستان تا نسلهای امروز، در برابر تجاوز ایستادهاند و از سرزمین خود دفاع کردهاند.
انتهای پیام/ خ121