اشتباه نکنید! سنگ کلیه را با عفونت ادراری یکی نگیرید/ ۷ نشانه‌ای که شما را از اشتباه نجات می‌دهد

به گزارش صد آنلاین،  سنگ کلیه و عفونت ادراری هر دو از مشکلات شایع دستگاه ادراری هستند و می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. به همین دلیل، گاهی تشخیص اینکه درد و ناراحتی ناشی از کدام یک است، دشوار می‌شود. با این حال، نوع و محل درد و همچنین علائم همراه می‌توانند سرنخ‌های مهمی در اختیار ما قرار دهند.

درد هنگام ادرار کردن، ناراحتی در قسمت پایین شکم یا تغییر در ظاهر و بوی ادرار می‌تواند نگران‌کننده باشد. دو علت شایع این علائم، سنگ کلیه و عفونت دستگاه ادراری (UTI) هستند. اگرچه این دو بیماری گاهی علائم مشابهی ایجاد می‌کنند، علت زمینه‌ای و روش درمان آن‌ها کاملاً متفاوت است. سنگ کلیه رسوب سختی است که در داخل کلیه تشکیل می‌شود و ممکن است وارد مسیر ادراری شده و در آن حرکت کند. عفونت ادراری زمانی ایجاد می‌شود که باکتری‌ها بخشی از دستگاه ادراری، معمولاً مثانه یا مجرای ادرار، را آلوده کنند. اگر عفونت به کلیه‌ها برسد، به عفونت کلیه تبدیل می‌شود که می‌تواند جدی‌تر باشد.

به گفته متخصص اورولوژی و پیوند کلیه شناخت تفاوت‌های این دو بیماری می‌تواند به افراد کمک کند تا زمان نیاز به مراجعه پزشکی را بهتر تشخیص دهند.

۱. درد کجا احساس می‌شود؟

محل درد یکی از مهم‌ترین سرنخ‌ها برای تشخیص علت آن است.

سنگ کلیه معمولاً باعث درد ناگهانی و شدید در پهلو یا پشت، اغلب در قسمت زیر دنده‌ها، می‌شود. با حرکت سنگ در مسیر ادراری، ممکن است درد به قسمت پایین شکم یا کشاله ران نیز منتقل شود.

در عفونت ادراری، به‌ویژه عفونت مثانه، ناراحتی یا درد بیشتر در قسمت پایین شکم یا ناحیه لگن احساس می‌شود.

البته الگوی درد در این دو بیماری می‌تواند با هم تداخل داشته باشد و بنابراین محل درد به‌تنهایی نمی‌تواند علت را به‌طور قطعی مشخص کند.

۲. درد چه حسی دارد؟

بر اساس پژوهش‌های منتشرشده در Journal of Pioneering Medical Sciences، درد ناشی از سنگ کلیه می‌تواند بسیار شدید باشد. این درد اغلب به صورت موجی بروز می‌کند؛ یعنی گاهی شدت آن بسیار زیاد می‌شود و سپس برای مدتی کاهش می‌یابد. به این نوع درد «کولیکی» گفته می‌شود و زمانی ایجاد می‌شود که دستگاه ادراری در اطراف سنگ دچار انقباض شود.

عفونت مثانه معمولاً باعث ناراحتی یا احساس فشار مداوم در قسمت پایین شکم می‌شود، نه درد بسیار شدید و موج‌دار که بیشتر با سنگ کلیه ارتباط دارد.

عفونت کلیه نیز می‌تواند باعث درد یا احساس درد مبهم و مداوم در پشت یا پهلو شود که معمولاً با علائم دیگری مانند تب و لرز همراه است.

۳. هنگام ادرار کردن چه احساسی دارید؟

سوزش یا احساس گزگز و درد هنگام دفع ادرار، بیشتر با عفونت ادراری ارتباط دارد.

افراد مبتلا به عفونت ادراری ممکن است احساس کنند که باید مرتب یا به‌طور فوری ادرار کنند، حتی زمانی که مقدار بسیار کمی ادرار از بدن خارج می‌شود.

سنگ کلیه نیز می‌تواند هنگام ادرار کردن باعث ناراحتی شود، به‌خصوص اگر سنگ به مثانه نزدیک شده باشد. با این حال، سوزش ادرار و احساس فوریت برای ادرار کردن، معمولاً بیشتر از علائم عفونت بخش پایینی دستگاه ادراری هستند.

۴. ظاهر یا بوی ادرار چگونه تغییر کرده است؟

تغییرات ادرار نیز می‌تواند سرنخ دیگری باشد. در عفونت ادراری، ممکن است ادرار:

* کدر شود
* بوی تند و غیرمعمول پیدا کند
* در برخی موارد تیره‌تر از حالت معمول شود

سنگ کلیه می‌تواند باعث وجود خون در ادرار شود و رنگ آن را به صورتی، قرمز یا قهوه‌ای تغییر دهد. گاهی مقدار خون آن‌قدر کم است که با چشم دیده نمی‌شود و تنها در آزمایش ادرار مشخص می‌شود.

البته وجود خون در ادرار می‌تواند در عفونت‌های ادراری و برخی بیماری‌های دیگر نیز دیده شود؛ بنابراین نباید وجود خون را به‌طور خودکار نشانه سنگ کلیه دانست.

۵. آیا تب و لرز دارید؟

این مورد یکی از تفاوت‌های مهم میان این بیماری‌هاست. عفونت ساده مثانه همیشه باعث تب بالا نمی‌شود، اما اگر عفونت به کلیه‌ها سرایت کند، علائم می‌توانند شدیدتر شوند.

عفونت کلیه ممکن است باعث علائم زیر شود:

* تب بالا
* لرز یا لرزش بدن
* درد در پشت یا پهلو
* ضعف
* تهوع
* استفراغ

سنگ کلیه به‌تنهایی معمولاً باعث تب نمی‌شود. بنابراین اگر فردی درد شدید ناشی از سنگ کلیه دارد و همزمان دچار تب شده است، این وضعیت نگران‌کننده است؛ زیرا ممکن است علاوه بر انسداد، عفونت نیز وجود داشته باشد.

کلیه‌ای که همزمان دچار عفونت و انسداد شده باشد می‌تواند خطرناک باشد و به مراقبت پزشکی فوری نیاز دارد.

۶. آیا تهوع و استفراغ دارید؟

تهوع و استفراغ شدید در افراد مبتلا به سنگ کلیه، به‌ویژه زمانی که درد شدید است، شایع است.

عفونت کلیه نیز می‌تواند باعث تهوع و استفراغ شود، به‌خصوص اگر با تب، لرز و احساس ناخوشی عمومی همراه باشد.

بنابراین، استفراغ به‌تنهایی نمی‌تواند تفاوت میان این دو بیماری را مشخص کند و باید مجموعه علائم را در نظر گرفت.

برای مثال، وجود همزمان تهوع، خون در ادرار و درد شکم می‌تواند بیشتر به نفع سنگ کلیه باشد؛ در حالی که تب، لرز، درد پشت و تهوع بیشتر می‌تواند نشان‌دهنده عفونت کلیه باشد.

۷. آیا در دفع ادرار مشکل دارید؟

گاهی سنگ کلیه در مسیر ادراری گیر می‌کند و جریان ادرار را مسدود می‌کند. این وضعیت می‌تواند باعث درد شدید و موج‌دار شود و بسته به محل و شدت انسداد، دفع ادرار را نیز دشوار کند.

عفونت ادراری می‌تواند باعث احساس مکرر نیاز به ادرار کردن شود، اما معمولاً باعث انسداد کامل مسیر ادرار نمی‌شود.

اگر فردی به‌خصوص همراه با درد شدید، قادر به دفع ادرار نباشد، باید در اسرع وقت تحت ارزیابی پزشکی قرار بگیرد.

آیا فقط با توجه به علائم می‌توان تفاوت را تشخیص داد؟

همیشه نمی‌توان.

به گفته دکتر شاشانک، سنگ کلیه و عفونت‌های ادراری می‌توانند علائم مشترکی داشته باشند و به همین دلیل در برخی موارد انجام آزمایش ضروری است.

پزشک ممکن است برای بررسی علائم عفونت یا وجود خون، آزمایش ادرار تجویز کند. آزمایش خون نیز می‌تواند به بررسی عفونت و عملکرد کلیه کمک کند. اگر احتمال وجود سنگ کلیه یا انسداد مسیر ادراری مطرح باشد، ممکن است از روش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی یا سی‌تی‌اسکن استفاده شود.

این بررسی‌ها به‌ویژه زمانی اهمیت دارند که علائم شدید، مداوم یا غیرمعمول باشند.

چه زمانی سنگ کلیه یک وضعیت اورژانسی است؟

سنگ کلیه همیشه به انجام اقدامات اورژانسی نیاز ندارد. سنگ‌های کوچک ممکن است به‌طور طبیعی دفع شوند و در بسیاری از موارد می‌توان آن‌ها را با کنترل درد، مصرف مایعات مناسب و تحت نظر پزشک مدیریت کرد.

با این حال، اگر علائم سنگ کلیه همراه با تب، لرز یا احساس ناخوشی شدید باشند، باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود. وجود عفونت در پشت یک مسیر ادراری مسدودشده می‌تواند به‌سرعت تشدید شود و ممکن است به تخلیه فوری انسداد و مصرف آنتی‌بیوتیک نیاز داشته باشد.

استفراغ مکرر نیز می‌تواند باعث کم‌آبی بدن شود و حتی مصرف دارو یا مایعات را دشوار یا غیرممکن کند.

سنگ کلیه و عفونت ادراری چگونه درمان می‌شوند؟

درمان به علت اصلی علائم بستگی دارد.

عفونت‌های ساده ادراری معمولاً با داروهای مناسب درمان می‌شوند و در صورت تأیید یا احتمال بالای عفونت باکتریایی، ممکن است آنتی‌بیوتیک تجویز شود.

در مورد سنگ کلیه، روش درمان به اندازه و محل سنگ و همچنین وجود یا نبود انسداد بستگی دارد. سنگ‌های کوچک ممکن است بدون انجام هیچ‌گونه اقدام تهاجمی دفع شوند، در حالی که سنگ‌های بزرگ‌تر یا سنگ‌هایی که باعث انسداد شده‌اند، ممکن است به روش‌هایی برای خرد کردن یا خارج کردن سنگ نیاز داشته باشند.

کنترل درد و دریافت مقدار مناسب مایعات نیز بسته به شرایط فرد می‌تواند بخشی از روند درمان باشد.

نکته مهم این است که آنتی‌بیوتیک‌ها سنگ کلیه را حل نمی‌کنند. از طرف دیگر، درمان یک عفونت احتمالی بدون بررسی مناسب نیز ممکن است مشکل انسداد ناشی از سنگ را برطرف نکند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

اگر علائم ادراری همراه با هر یک از موارد زیر هستند، باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید:

* تب بالا یا لرز
* درد شدید یا رو به تشدید
* استفراغ مکرر
* مشکل در دفع ادرار
* وجود خون در ادرار
* ضعف شدید یا احساس ناخوشی قابل‌توجه

این علائم می‌توانند نشانه عفونت جدی‌تر، انسداد مسیر ادراری یا سایر مشکلات دستگاه ادراری باشند.

جمع‌بندی

درد ناگهانی و شدید در پهلو یا پشت که به سمت کشاله ران کشیده می‌شود، به‌ویژه اگر همراه با تهوع یا وجود خون در ادرار باشد، بیشتر با سنگ کلیه سازگار است.

در مقابل، سوزش هنگام ادرار، تکرر یا فوریت ادرار، کدر شدن ادرار و ناراحتی در قسمت پایین شکم بیشتر از علائم معمول عفونت ادراری هستند.

با این حال، این دو بیماری می‌توانند علائم مشترکی داشته باشند و حتی گاهی همزمان رخ دهند. بنابراین نباید صرفاً بر اساس علائم، تشخیص قطعی داد یا منتظر ماند تا مشکل خودبه‌خود برطرف شود. در صورت وجود علائم شدید یا مداوم، مراجعه به پزشک برای تشخیص علت و دریافت درمان مناسب ضروری است./انتخاب