چرا نباید جای نیش پشه یا جوش خارش‌دار را بخارانیم؟

 اختصاصی صد آنلاین ، بسیاری از افراد تجربه کرده‌اند که خاراندن جای نیش پشه در ابتدا حس خوشایندی دارد، اما پزشکان همواره هشدار می‌دهند که این کار آسیب به پوست را تشدید می‌کند.

آزمایش روی سلول‌های پوستی؛ راز چرخه خارش چیست؟

تیمی از پژوهشگران به سرپرستی دکتر دانیل کَپلان، متخصص پوست در دانشگاه پیتسبورگ، با مطالعه روی موش‌ها دریافتند که وقتی مانع از خاراندن حیوان می‌شوند، میزان التهاب و تورم پوست به‌شدت کاهش می‌یابد.

بر اساس این یافته‌ها، نادیده گرفتن نیش پشه باعث می‌شود خارش آن در اکثر افراد ظرف ۵ تا ۱۰ دقیقه برطرف شود؛ اما شروع به خاراندن، محل نیش را تا یک هفته ملتهب و آزاردهنده نگه می‌دارد.

راز این پدیده در سیستم ایمنی بدن نهفته است. در زمان گزش یا حساسیت، سلول‌هایی به نام ماست‌سل‌ها فعال شده و با ترشح موادی نظیر «هیستامین» باعث ایجاد خارش می‌شوند. هنگامی که فرد محل خارش را چنگ می‌زند و به مرحله ایجاد درد خفیف می‌رسد، اعصاب حس درد ماده‌ای شیمیایی به نام سابستانس P آزاد می‌کنند. این ماده به‌طور مجزا ماست‌سل‌ها را فعال کرده و دوز مضاعفی از عوامل التهابی را آزاد می‌کند که نتیجه آن، خارش و تورم بیشتر است.

تکامل و چرخه خارش

سؤالی که مطرح می‌شود این است که چرا خاراندن در ابتدا حس خوبی به انسان یا سایر پستانداران می‌دهد؟

از نظر تکاملی، خاراندن به حیوانات کمک می‌کرده است تا انگل‌هایی مانند کک یا مایت را از روی پوست خود پاک کنند و حتی ممکن است به کاهش برخی باکتری‌های پوستی کمک کند. با این حال، دانشمندان تأکید می‌کنند این مزیت تکاملی ناچیز، آسیب‌های پوستی ناشی از خاراندن را توجیه نمی‌کند.

توصیه متخصصان برای تسکین خارش

دکتر کپلان تأکید می‌کند که بهترین راه، پیشگیری از خاراندن است. پزشکان برای کنترل خارش‌های تابستانی ناشی از نیش حشرات یا حساسیت‌های پوستی موارد زیر را توصیه می‌کنند:

•     استفاده از کرم‌های ضدخارش مانند هیدروکورتیزون
•     استفاده از لوسیون کالامین یا حمام جو دوسر
•     مصرف آنتی‌هیستامین‌ها برای کاهش واکنش‌های آلرژیک
•     استفاده از کرم‌های حاوی منتول؛ این کرم‌ها با ایجاد حس سرما روی پوست، مغز را فریب داده و موقتاً چرخه احساس خارش را متوقف می‌کنند که پزشکان آن را نوعی «کد تقلب» برای عبور از این چرخه می‌دانند.