نیکون با قیمت پایین‌تر به جنگ ASML می‌رود تلاش برای بازپس‌گیری سهم از بازار لیتوگرافی

به گزارش صد آنلاین ، طبق گزارش Nikkei Asia «یاسوهیرو اومورا»، رئیس و مدیرعامل جدید نیکون، اعلام کرده که مذاکرات این شرکت با چندین تولیدکننده بزرگ نیمه‌هادی در آمریکا و آسیا برای ثبت سفارش‌های تازه ArF به مراحل پایانی نزدیک شده است. این حرکت در حالی انجام می‌شود که کسب‌وکار لیتوگرافی نیکون طی سال‌های اخیر تحت فشار شدید رقابت و کاهش تقاضا قرار داشته است.

تلاش نیکون برای بازگشت به بازار

نیکون که زمانی یکی از بازیگران اصلی صنعت تجهیزات لیتوگرافی بود، اکنون با هدف بازسازی جایگاه خود به‌دنبال ورود دوباره و پرقدرت‌تر به بازار ArF Immersion است؛ بخشی که هنوز مانند بازار EUV به انحصار کامل ASML درنیامده و همچنان ظرفیت رقابت در آن وجود دارد.

بر اساس آمار منتشرشده، نیکون در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۴ تنها ۱۱ سیستم ArF تحویل داده و در سه فصل نخست سال مالی ۲۰۲۵ نیز هیچ دستگاهی به بازار عرضه نکرده است. این ارقام در تضاد کامل با جایگاه ASML است که اکنون بیش از ۸۰ درصد بازار جهانی لیتوگرافی را در اختیار دارد.

چرا ArF هنوز مهم است؟

با وجود آنکه فناوری EUV ستون اصلی پیشرفته‌ترین فرایندهای ساخت تراشه محسوب می‌شود و ASML در این حوزه عملاً موقعیتی نزدیک به انحصار دارد، اما فناوری ArF Immersion همچنان یکی از ارکان مهم فرایندهای DUV است. این فناوری در مرحله‌های متعدد الگودهی تراشه به‌کار می‌رود و حتی در تولید تراشه‌های ۳ نانومتری نیز نقش کلیدی دارد.

از همین رو، نیکون امیدوار است با عرضه تجهیزاتی ارزان‌تر بتواند بخشی از مشتریانی را که به‌دنبال کنترل هزینه‌های سرمایه‌ای خود هستند، به‌سوی محصولاتش جذب کند. میانگین قیمت سیستم‌های پیشرفته ArF Immersion شرکت ASML حدود ۸۲.۵ میلیون دلار برآورد شده و نیکون دقیقاً روی همین شکاف قیمتی حساب باز کرده است.

برنامه نیکون برای نسل جدید تجهیزات

نیکون پیش‌تر در فوریه اعلام کرده بود که قصد دارد در سال مالی ۲۰۲۸ نسل تازه‌ای از پلتفرم‌های ArF Immersion را با طراحی جدید برای لنز و سیستم جابه‌جایی ویفر عرضه کند. این تجهیزات قرار است با زیرساخت‌های فعلی ASML نیز سازگار باشند؛ موضوعی که می‌تواند مسیر پذیرش آن‌ها را در خطوط تولید موجود ساده‌تر کند.

اومورا همچنین تأکید کرده که تولید داخلی بخش قابل توجهی از قطعات، یک مزیت مهم برای نیکون در کنترل هزینه‌هاست. در حال حاضر، تنها نیکون و ASML تولیدکنندگان تجهیزات لیتوگرافی ArF در جهان به شمار می‌روند و همین موضوع رقابت میان آن‌ها را حساس‌تر کرده است.

فشار تقاضای هوش مصنوعی و زنجیره تامین

رشد سریع بازار هوش مصنوعی در ماه‌های اخیر، تقاضا برای تجهیزات تولید تراشه را افزایش داده است. ASML در سال ۲۰۲۵ موفق شد ۴۸ سیستم EUV و ۱۳۱ سیستم DUV Immersion تحویل دهد و سال مالی خود را با ۳۸.۸ میلیارد یورو سفارش انباشته به پایان برساند.

به اعتقاد مدیرعامل نیکون، تولیدکنندگان تراشه برای کاهش ریسک افزایش هزینه‌ها ترجیح می‌دهند زنجیره تأمین خود را میان چند فروشنده تقسیم کنند. نیکون نیز امیدوار است همین نگرش، فضای تازه‌ای برای بازگشت این شرکت به بازار ایجاد کند.

آیا قیمت پایین کافی است؟

با این حال، هنوز مشخص نیست که مزیت قیمتی به‌تنهایی بتواند مشتریان را به بازگشت به نیکون ترغیب کند. سهم این شرکت در بازار ArF طی سال‌های اخیر به‌طور مداوم کاهش یافته؛ روندی که نتیجه سرمایه‌گذاری‌های سنگین و بلندمدت ASML در تحقیق و توسعه و همچنین برتری فنی این شرکت در فناوری‌های پیشرفته‌تر بوده است.

از سوی دیگر، اینتل که زمانی حدود ۸۰ درصد سفارش‌های ArF نیکون را به خود اختصاص می‌داد، در پی چالش‌های تولیدی و مالی اخیر، هزینه‌های سرمایه‌ای خود را کاهش داده و همین مسئله فشار بیشتری بر نیکون وارد کرده است.

زیان سنگین و تمرکز بر دو کسب‌وکار اصلی

نیکون در سال مالی منتهی به مارس، زیان خالص ۸۶ میلیارد ینی معادل حدود ۵۴۰ میلیون دلار را ثبت کرد؛ نتیجه‌ای که بدترین عملکرد مالی تاریخ این شرکت محسوب می‌شود. کاهش تقاضا برای تجهیزات و عملکرد ضعیف بخش چاپ سه‌بعدی فلزات از مهم‌ترین عوامل این زیان بوده‌اند.

اومورا اعلام کرده که در مسیر بازسازی شرکت، نیکون تمرکز خود را بر دو حوزه راهبردی یعنی دوربین‌ها و تجهیزات لیتوگرافی تولید نیمه‌هادی قرار می‌دهد. به این ترتیب، رقابت تازه با ASML نه فقط یک تلاش تجاری، بلکه بخشی از برنامه نیکون برای بازتعریف جایگاه خود در صنعت نیمه‌هادی به شمار می‌رود.