خورشیدطولانی‌ترین انفجار رادیویی تاریخ رصدها را ثبت کرد امواجی که ۱۹ روز ادامه داشت.

به گزارش صد آنلاین ، گزارش تازه منتشرشده در The Astrophysical Journal Letters، این پدیده در اوت ۲۰۲۵ رخ داده و از نوع انفجار رادیویی نوع چهارم بوده است؛ پدیده‌ای که معمولاً زمانی شکل می‌گیرد که الکترون‌ها در میدان‌های مغناطیسی خورشید گرفتار می‌شوند و با آزادسازی انرژی، موجی از تابش رادیویی تولید می‌کنند. چنین انفجارهایی در حالت عادی چند ساعت تا چند روز طول می‌کشند، اما این‌بار سیگنال رادیویی خورشید برای ۱۹ روز کامل ادامه پیدا کرده است.

رکوردی که استانداردهای خورشید را هم شکست

آنچه این رویداد را شگفت‌انگیز می‌کند فقط طولانی بودن آن نیست، بلکه فاصله‌اش با رکورد قبلی است. پیش از این، طولانی‌ترین انفجار رادیویی ثبت‌شده از این نوع حدود پنج روز دوام داشت، اما رویداد تازه تقریباً چهار برابر طولانی‌تر بود. همین تفاوت باعث شد دانشمندان برای درک دقیق آن، به‌جای یک مشاهد‌ه‌گر واحد، سراغ ترکیب داده‌های چند مأموریت فضایی بروند.

به گفته پژوهشگران، خورشید در این بازه زمانی چنان پایدار و در عین حال پرانرژی عمل کرده که ردپای یک ساختار مغناطیسی بزرگ در لایه‌های بیرونی خود را به شکل مداوم در امواج رادیویی حفظ کرده است؛ ساختاری که ظاهراً نقش اصلی را در ادامه‌دار شدن این انفجار داشته است.

چهار فضاپیما برای یک راز خورشیدی

برای رمزگشایی از این رویداد، داده‌های چهار مأموریت فضایی در کنار هم قرار گرفتند:

•     STEREO
•     Parker Solar Probe
•     Wind
•     Solar Orbiter

هرکدام از این فضاپیماها خورشید را از زاویه‌ای متفاوت دیده‌اند و چون چرخش خورشید باعث می‌شد منبع تابش به‌تدریج از دید یکی خارج و برای دیگری وارد شود، هیچ‌کدام به‌تنهایی نمی‌توانستند تصویر کاملی از ماجرا ارائه دهند. ترکیب این داده‌ها اما به پژوهشگران اجازه داد تا رویداد را از چند جهت هم‌زمان بررسی کنند و قطعات پازل را کنار هم بگذارند.

منشأ انفجار؛ یک «جریان‌ساز کلاه‌خودی»

تحلیل جدیدی که روی داده‌های STEREO انجام شد، نشان داد منبع این انفجار به یک ساختار مغناطیسی عظیم در جو بیرونی خورشید به نام helmet streamer یا جریان‌ساز کلاه‌خودی مربوط است. این ساختار که در زمان خورشیدگرفتگی به شکل یک ناحیه V مانند دیده می‌شود، در اثر سه فوران جرم تاجی متوالی از همان منطقه، به‌طور غیرعادی تقویت شده بود.

این فوران‌ها باعث شدند تله مغناطیسی خورشید انرژی الکترون‌ها را بسیار بیشتر از حالت معمول نگه دارد و در نتیجه، انفجار رادیویی به‌جای چند ساعت یا چند روز، نزدیک به سه هفته ادامه پیدا کند. به بیان ساده‌تر، خورشید در این منطقه خاص مانند یک محفظه انرژی عمل کرده که تابش را برای مدت بسیار طولانی در خود نگه داشته است.

چرا این کشف مهم است؟

اهمیت این کشف فقط در ثبت یک رکورد جدید نیست. دانشمندان می‌گویند شناخت بهترِ عواملی که باعث می‌شوند برخی انفجارهای رادیویی برای روزها یا هفته‌ها فعال بمانند، مستقیماً به پیش‌بینی آب‌وهوای فضایی کمک می‌کند.

آب‌وهوای فضایی می‌تواند بر ماهواره‌ها، فضانوردان، سامانه‌های ناوبری، ارتباطات رادیویی و حتی زیرساخت‌های زمینی اثر بگذارد. بنابراین هر پیشرفت در درک رفتار خورشید، به معنی توانایی بیشتر برای هشدار زودهنگام و محافظت از فناوری‌های حیاتی است.

یک گام تازه در فهم خورشید

این رویداد نشان می‌دهد که خورشید هنوز هم می‌تواند فراتر از پیش‌بینی‌های ما عمل کند و پدیده‌هایی بسازد که با داده‌های تک‌منبعی قابل توضیح نیستند. ترکیب رصدهای چند فضاپیما، مسیر تازه‌ای برای مطالعه چنین انفجارهایی باز کرده و احتمالاً در آینده به کشف الگوهای دقیق‌تری درباره چرخه‌های پرانرژی خورشید منجر خواهد شد.