پنجشنبه ۳۰ بهمن ۱۴۰۴
ماه رمضان که پیامبر مکرم اسلام (ص) آن را سید همه ماهها خوانده است، فرصتی است برای درک و شناخت خود که مقدمهای است برای شناخت خدواند. اما قبل از آن باید فلسفه این ماه مبارک را دریافت. حجتالاسلام والمسلمین محسن قرائتی در چند سخنرانی و تفسیرهای خود به تبیین ارزشهای ماه رمضان پرداخته است. به مناسبت فرارسیدن ماه رمضان نکاتی از این شرح و تفسیرها منتشر میشود که قسمت اول آن را در ادامه میخوانید:
رمضان ماه مهمانی خدا
«رمضان» از ماده «رَمض» به معنای سوزاندن است؛ البته سوزاندنی که دود و خاکستر به همراه نداشته باشد. علت نامگذاری این ماه از آن رو است که در ماه رمضان، گناهان انسان سوزانده و نابود میشود. ماه رمضان، ماه نزول قرآن و تنها ماهی است که نامش در قرآن آمده و شب قدر نیز در این ماه است. پیامبراکرم (ص) فرمودند: «تمام کتابهای آسمانی، در ماه رمضان نازل شدهاند. ماه رمضان، بهترین ماه خدا است.» آن حضرت در جمعه آخر ماه شعبان، خطبه مفصلی در عظمت ماه رمضان ایراد کردهاند که در بعضی از تفاسیر و کتب روایی آمده است. همچنین در صحیفه سجادیه، امام سجاد (ع) با دعایی به استقبال ماه رمضان رفته و در وداع آن ماه، مناجات جان سوزی دارند.
در رمضان، مؤمنان به مهمانی خداوند دعوت شدهاند و این مهمانی ویژگیهایی دارد: ۱ ـ میزبان، خداوند و مهمانان را شخصاً دعوت کرده است. ۲ ـ وسیله پذیرایی، شب قدر، نزول قرآن، فرود آمدن فرشتگان، استجابت دعا، لطافت روح، و دوری از دوزخ است. ۳ ـ زمان پذیرایی، ماه رمضان است که به گفته روایات، اول آن رحمت، وسط آن مغفرت و آخر آن پاداش است. ۴ ـ چگونگی پذیرایی شب قدر به گونهای است که نیاز یک سال مهمانان تأمین میشود و زمین با نزول فرشتگان در شب قدر مزین میشود.۶ ـ غذای این ماه، غذای روح است که برای رشد معنوی لازم است، نه غذای جسم. لطف غذای این مهمانی، آیات قرآن است که تلاوت یک آیه آن در ماه رمضان، همچون تلاوت تمام قرآن در ماههای دیگر است.
این مهمانی، هیچ گونه همخوانی وشباهتی با مهمانیهای دنیوی ندارد؛ خداوندِ عالِم و غنی و خالق و باقی و عزیز و جلیل، میزبان انسانهای جاهل و فقیر و فانی و مخلوق و ذلیل و محتاج میشود. در وسائل الشیعه برای اخلاق روزهدار در ضمن روایت مفصلی میخوانیم: «روزهدار باید از دروغ، گناه، مجادله، حسادت، غیبت، مخالفت با حق، فحش و سرزنش و خشم، طعنه و ظلم و مردم آزاری، غفلت، معاشرت با فاسدان، سخن چینی و حرامخواری، دوری کند و نسبت به نماز، صبر و صداقت داشته و به یاد قیامت توجه خاص داشته باشد.»
شرط حضور در این مهمانی، فقط تحمل گرسنگی نیست. در حدیث میخوانیم: «کسی که از اطاعت رهبران آسمانی سرباز زند و یا در مسائل شخصی و خانوادگی با همسرش بدرفتار و نامهربان باشد و یا از تأمین خواستههای مشروع او خودداری کند و یا پدر ومادرش از او ناراضی باشند، روزه او قبول نیست و شرایط این ضیافت را به جای نیاورده است.» ارزش رمضان، به نزول قرآن است. ارزش انسانها نیز میتواند به مقداری باشد که قرآن در آنها نفوذ کرده باشد.
از حضرت علی (ع) نقل شده که رسول خدا (ص) روز جمعه آخر ماه شعبان خطبهای خواند و پس از حمد و ثنای خداوند فرمود:ای مردم! ماه خدا با برکت و رحمت و آمرزش به شما رو کرده است، ماهی که بهترین ماه، روزهایش بهترین روزها و شب¬هایش بهترین شب¬ها و ساعاتش بهترین ساعات است. ماهی که در آن به مهمانی خدا دعوت شده¬اید. نفس¬های شما، ثواب تسبیح و خواب شما، عبادت است، اعمالتان در آن پذیرفته و دعایتان مستجاب است. خدا را خالصانه بخوانید که شما را برای روزه و خواندن قرآن موفق بدارد. بدبخت کسی است از آمرزش و مغفرت خدا در این ماه محروم شود.
با گرسنگی و تشنگی روز قیامت را یاد کنید و بر فقرا و مساکین صدقه دهید و به بزرگان خود احترام گذارید و به خردسالان ترحم کنید و صلهرحم کنید و زبان خود نگهدارید و از محرمات، چشم بپوشید و گوش ببندید. بر یتیمان مهر ورزید تا بر یتیمان شما مهر ورزند و از گناهانتان توبه کنید و در وقت نماز دست به دعا بردارید که بهترین ساعتی است که خداوند در آن نظر لطف به بندگان خود دارد و به دعا و مناجات آنها پاسخ دهد و فریاد آنها را لبیک گوید و درخواست و دعای آنها را مستجاب کند.ای مردم! شما در بند کردارتان هستید، با استغفار خود را رها سازید، بار سنگین گناهانتان را با سجده¬های طولانی سبک کنید و بدانید که خداوند متعال به عزت خود قسم خورده که نمازگزاران و ساجدان را عذاب نکند.ای مردم! هر که در این ماه یک روزه¬دار را افطاری دهد، نزد خدا ثواب آزاد کردن بندهای دارد و گناهان گذشتهاش آمرزیده شود. سؤال شد: یا رسولالله همه بر آن توانایی نداریم، فرمود: از خدا بپرهیزید گرچه با نصف خرما و به مقداری آب باشد.
هر که در این ماه خوش خلقی کند، جواز عبور صراط او باشد در روزی که همه قدم¬ها بلغزد. هر که بر زیردستان آسان و سبک گیرد، خداوند حسابش را آسان گیرد و هر که از شرارت دست بردارد، خداوند خشم خود را از او باز دارد و هر که در آن یتیمی را گرامی دارد، خدا او را گرامی دارد و هر که صلهرحم کند، با او به رحمت خود صله نماید و هر که قطع رحم کند، رحمتش را از او ببرد. هر که نماز مستحبی بخواند، خدا برات آزادی از آتش به او دهد و هر که واجبی ادا کند، ثواب هفتاد واجب در ماههای دیگر را دارد و هر که بر من بسیار صلوات بفرستد، خدا روزی که میزان¬ها سبک است، میزانش را سنگین کند. هر که یک آیه از قرآن بخواند، ثواب ختم قرآن در ماههای دیگر را دارد.ای مردم! در این ماه درهای بهشت گشوده است، از خدا بخواهید که به روی شما نبندد و درهای دوزخ بسته شده، از او بخواهید که به روی شما نگشاید. شیاطین دربند و زنجیرند، از خدا بخواهید که دیگر آنها را بر شما مسلط نکند.
امیرالمؤمنین (ع) فرمود: من برخاستم و عرض کردم: یا رسولالله (ص) کدام عمل در این ماه بهتر است؟ فرمود: ای ابوالحسن بهترین عمل تقوا و ورع از محرمات الهی است. سپس آن حضرت به گریه افتاد، عرض کردم یا رسولالله (ص) چرا گریه میکنید؟ فرمود:ای علی! تو را می¬نگرم که در این ماه در حال نماز، شقیترین افراد ضربتی بر فرقت زند و محاسنت را به خون سرت رنگین کند. امیرالمؤمنین (ع) فرمود: آیا در آن صورت دین من سالم است؟ فرمود: آری.ای علی هر که تو را بکشد مرا کشته و هر که تو را به خشم آرد، مرا به خشم آورده و هر که تو را دشنام دهد، مرا دشنام داده است. زیرا تو جان منی، روحت از روح من و وجودت از وجود من است. البته باید مراقب باشیم تا با نحوه دعا و عبادت و سر و صدا و بدخلقی با اطرافیان و خانواده و یا اسراف و تبذیر و بی¬عدالتی در میهمانی و افطاری¬ها، خدای نکرده نه تنها ثوابی را درک نکرده باشیم، بلکه بارگناه خود را سنگینتر سازیم.
منبع: رمضان با قرآن: سی روز، سی درس بر اساس تفسیر نور حجتالاسلام والمسلمین محسن قرائتی گردآوری و تدوین علی محمد متوسلی
انتهای پیام/ 161