آیت‌الله فقیهی: چرا برخی عالِم‌ها نورانیت ندارند؟/ تعریف قناعت از زبان جبرئیل

به گزارش صدآنلاین، آیت‌الله محسن فقیهی؛ استاد درس خارج حوزه در جلسه اخلاق خود که ۲۳ بهمن ماه برگزار شد به موضوع زهد و قناعت پرداخت.

در ادامه مشروح سخنان ایشان را می‌خوانیم:

صحبت در بحث اخلاق در رابطه زهد و معنای زهد بود و اینکه زهد دریچه معرفت است و راه خیرات از زهد باز می‌شود؛ امام صادق(ع) براساس نقل کلینی در جلد دوم کتاب کافی، صفحه ۱۰۴ فرموده است: من زهد فی الدنیا اثبت الله الحکمه فی قلبه.  شنیدیم که العلم نور یقذفه الله فی قلب من یشاء. داستان  چیست؟ افرادی زحمت می‌کشند و درس می‌خوانند ولی نور ندارند و بر عکس کسانی کمتر زحمت می‌کشند ولی نورانیت دارند. علمی که با نماز شب و نماز اول وقت و دوری از گناه توام باشد آن نور خواهد شد؛ علمی که همراه با گناه و بی توجهی به واجبات انجام می‌شود ممکن است علمی باشد ولی نور نیست.

باید فرق بگذارید بین علم فقه و فقاهت و تفسیر با علم ریاضی؛ علوم دینی و اسلامی باید همراه با تقوا و زهد و عبادت و نماز شب و قرائت قرآن باشد لذا حضرت فرمودند که فردی که زهد داشته باشد خدا حکمت بر قلب او جاری خواهد کرد و آن را ثابت می‌کند. چنین فردی با یک شبهه متزلزل نمی‌شود.

و انطق بها لسانه؛ یعنی برخی صحبت می‌کنند به دل مخاطب می‌نشیند؛ برخی منبری‌ها این طور هستند و مردم صحبت کردن آن‌ها را دوست دارند ولی همان حرف‌ها را منبری‌های دیگر هم می‌‍زنند ولی اثرگذار نیست. اگر انسان حکمت را آموخته باشد همراه با نورانیت در قلوب مردم اثر می‌گذارد.

مقام معظم رهبری این طور هستند که وقتی یک سخنرانی می‌کننده ده‌ها میلیون نفر به خیابان‌ها می‌آیند؛ حرف ایشان را قبول می‌کنند؛ رسانه‌های خارجی هم منطق و سخنان ایشان را قبول دارند گرچه دشمنی آن‌ها اجازه نمی‌دهد حقایق را بیان کنند.

آمریکا قصد بردگی ملت ایران را دارد

برخی از رسانه‌ها و شخصیت‌های غربی اعتراف می‌کنند که مقام معظم رهبری می‌خواهد مردم کشورش برده و تسلیم آمریکا نباشند و استقلال داشته باشند؛ اگر علم همراه با حکمت و نور باشد مؤثر است ولی اگر کسی به یادگیری چند مطلب اکتفا کند و تقوا و نورانیت نداشته باشد سخن او هر چند خوب ولی چون عالم بی عمل است موجب تحول در دیگران نخواهد بود.

کسی که زاهد باشد مؤمن واقعی خواهد شد و حکمت  در قلب او ثبات پیدا خواهد کرد و این فرد وقتی صحبت کند حکمت را به دیگران منتقل می‌کند. فردی که اهل علم و حکمت است و نورانیت دارد متوجه عیوب خودش می‌شود.

چنین فردی تکبر نخواهد کرد و زهد و تواضع او بیشتر می‌شود و هرقدر مقام او بالاتر برود عیوب دنیا را خواهد فهمید و راه حل و  درمان آن را هم می‌فهمد و اخرجه من الدنیا سالما الی دارالسلام. از دنیا می‌رود تا در آخرت عاقبت بخیر شود؛ عاقبت بخیری خیلی مهم است؛ در طول انقلاب اسلامی افرادی داشتیم که به مقامات بالا رسیدند ولی عاقبت بخیر نشدند و این خیلی مهم است.

انسان از ابتدا وقتی قدم در راه علم برمی‌دارد باید همراه با دوری از گناه و تقاوا و نماز شب و تهجد و زهد باشد تا به ثباتقدم برسد؛ این فرد حکمت خواهد یافت و زبان او زبان مؤثری خواهد شد.

اهمیت زهد در کلام امام صادق(ع)

باز روایت دیگر؛ عن ابی عبدلله؛ امام صادق(ع)؛ سمعته یقول جعل الخیر کله فی بیته و جعل مفتاحه الزهد فی الدنیا. از امام صادق(ع) شنیدم که ایشان فرمود که کل خیر در یک خانه است و کلید و مفتاح آن هم در دست زهد است؛ اگر زاهد شدید شما کلید آن سعادت دنیا و آخرت را پیدا کرده‌اید. بنابراین زهد خیلی مهم است؛ حکمت خیلی مهم است.

شیخ صدوق نقل می‌کند که جبرئیل خدمت رسول خدا آمد و عرضه داشت یا رسول الله خدا برای شما هدیه‌ای فرستاده است و ایشان فرمود هدیه چیست و جبرئیل عرضه کرد صبر و بردباری؛ هدیه دیگر رضا و قناعت. هدیه دیگر زهد.

شاهد مثال ما اینجاست که یکی از هدیه‌هایی که خدا به پیامبر(ص) عنایت فرموده است مسئله زهد است و بعد اخلاص و بعد توکل سپس یقین که این هدیه‌ها از سوی خدا به پیامبر(ص) هدیه شده است.

پیامبر(ص) سؤال کرد که صبر که به من هدیه شده است چیست؟ جبرئیل فرمود یعنی اینکه  در مشکلات شکایت نمی‌کنی و بر آن صبور هستی  و حمد و شکر خدا را به جا می‌آوری.

برخی وقتی پول دارند می‌گویند الحمدلله و وقتی نرسید گلایه و شکوه می‌کنند؛ چرا بچه من باید مریض شود و چرا باید مال من از بین برود و … . صبر یعنی هر خوبی برسد باید شکر و حمد گفت و وقتی نرسید هم باز باید شکرگزار باشیم.

سیره یکی از علما در مواجهه با بیماری

خدا رحمت کند مرحوم آیت‌الله لنگرودی؛ ابوالزوجه بنده خیلی کسالت و درد کمر و پا داشت ولی هر وقت در مورد صحت و سلامتی از او می‌پرسیدیم می‌گفت الحمدلله و خدا را شکر و بعد هم می‌گفت که پا درد دارم. بنابراین اگر خواستیم گلایه از مشکلات و بیماری داشته باشیم ابتدا بهتر است که حمد و سپاس بگوییم.

حضرت از جبرئیل پرسید که قناعت چیست و جبرئیل فرمود یعنی هر چه خدا به تو داد راضی باش؛ اگر شهریه کم است باز شکر کنید و هر چه از ناحیه خدا رسید کم یا زیاد انسان شاکر باشد.