خرید و مالکیت یک ماشین طبیعتا هزینههای آشکار زیادی دارد مانند خرید بیمه بدنه ماشین یا بیمه ثالث. اما انواع هزینه های پنهان خرید خودرو را کمتر کسی جدی میگیرد و ممکن است تازه چند ماه بعد از خشکشدن مهر سند به جدی بودن این هزینهها پی ببریم. در زیر ۶ هزینه اصلی و پنهان خودرو را با هم بررسی میکنیم:
در ایران خودروهای شخصی ۳ نوع هستند: بنزینی، CNG و برقی. یکی از هزینههایی که شما تحت هیچ شرایطی نمیتوانید از آن صرفنظر کنید همین سوخت است. موقع خرید خودرو باید ببینید بسته به استفادهای که از خودرو دارید، آیا میتوانید برای سوخت آن دائما هزینه بپردازید؟
از آنجا که بیشتر خودروها بنزینی هستند و بنزین در معرض گرانی دائمی قرار دارد، باید بررسی کنید و مطمئن شوید که خرید یک خودروی بنزینی را میتوانید مدیریت کنید یا خیر. مثلا اگر برای تاکسی اینترنتی میخواهید ماشین بخرید، بررسی هزینه سوخت یکی از مهمترین کارهایی است که قبل از خرید باید انجام دهید.
از روزی که ماشین به نام شما میشود روند استهلاک آن آغاز میشود. اگر کارکرده باشد که این روند شاید با سرعت بیشتری هم ادامه پیدا کند. البته معمولا در بازار ایران خیلی هم به استهلاک توجه نمیکنند. زیرا حتی وقتی یک خودرو درگیر استهلاک شدید میشود، بهخاطر تورم بالا در همه حوزهها از جمله همین خودرو، قیمت آن طی چند سال ممکن است چندین برابر شود.
اما باید استهلاک که منجر به کاهش قیمت خودرو میشود را همزمان با افزایش تورم، افزایش قیمت ماشین صفر و... در نظر گرفت. مثلا تیبای صفر در سال ۱۴۰۰ حدود ۱۲۰ میلیون تومان بود. الان در ۱۴۰۵ یک تیبای کارکرده سال ۱۴۰۰ در خوشبینانهترین حالت ۸۰۰ میلیون تومان معامله میشود که با این مبلغ هیچ خودروی صفری در بازار نمیتوان تهیه کرد.
هرچقدر هم که جوانب احتیاط را در رانندگی رعایت کنیم، احتمال تصادف به صفر نمیرسد. همچنین به خاطر استهلاک، دیر یا زود قطعات ماشین نیاز به تعمیر یا تعویض پیدا میکنند. در کنار همه اینها سرویسهای دورهای را هم نمیتوان در نظر نداشت. یکی از هزینه های پنهان خرید خودرو که شاید در ابتدا زیاد به چشم نیاید همین انواع هزینههای نگهداری است.
خودرو هرچه گرانتر و مدلبالاتر باشد، هزینه نگهداری آنهم بیشتر خواهد بود. از سمت دیگر خودرو باید از همه نظر سالم باشد تا بتوان گواهی معاینه فنی برای تردد در شهر گرفت. این یعنی هزینه نگهداری ماشین رابطه مستقیمی با امکان استفاده از آن چه بهطور طبیعی و چه از نظر قانونی دارد.
از دیگر هزینه های پنهان خرید خودرو بدهیهایی است که به مرور زمان به پلاک تخصیص پیدا میکند:
خلافی: پارک دوبل ممنوع، سرعت غیرمجاز، استفاده از تلفن همراه و… تخلفات رایجی هستند که میتوانند گریبان هر راننده بااحتیاطی را هم بگیرند. نرخ جریمه بعضی از تخلفات تا ۱/۵ میلیون تومان هم میرسد.
عوارض آزادراهی: به ازای تردد در هر آزادراهی باید عوارض مشخصی بپردازید. بهویژه اگر تردد بینشهری زیادی دارید، باید حواستان به این هزینه باشد.
عوارض سالیانه شهرداری: با تردد در شهرها باید سالانه مبلغ مشخصی را به شهرداری بپردازید. این هزینه، عوارض استفاده از امکانات حملونقلی شهر است که مانند باقی بدهیها سالانه یا هنگام فروش ماشین باید تسویه کنید.
جریمه طرح ترافیک: تردد در شهرهای بزرگ مانند تهران محدودیتهای خاصی دارد. مانند همین محدوده طرح ترافیک که تردد در آن نیاز به رزرو طرح دارد و در صورت نداشتن این رزرو در سال ۱۴۰۵ حدود ۵۰۰ هزار تومان جریمه میشوید.
خرید بیمه شخص ثالث (Third-Party Insurance) الزامی است و شما بدون آن نمیتوانید با خودروی خود رانندگی کنید. هرچقدر سطح پوشش مالی بیشتری هم بخواهید باید بابت بیمه ثالث هزینه بیشتری بپردازید. به عنوان یکی دیگر از هزینه های پنهان خرید خودرو در کنار بیمه ثالث، نباید بیمه بدنه را هم فراموش کرد.
در مواردی که در یک تصادف مقصر هستید، راننده مقصر متواری میشود یا بیمه ثالث مقصر نمیتواند همه هزینههای شما را جبران کند، بیمه بدنه بسیار به کار میآید. تهیه آن اگرچه الزامی نیست اما بدون آن ممکن است متحمل هزینههای هنگفتی شوید.
بسته به اینکه چگونه خودرو را میخرید و سراغ چه نوع خودرویی میروید، ممکن است درگیر نوع دیگری از هزینههای پنهان شوید:
خرید اقساطی: طبیعی است که وقتی سراغ خرید اقساطی خودرو میروید، در نهایت قیمت تمامشده ماشین بسیار بیشتر از قیمت روز آن میشود. تا تمامشدن قسطها هم نمیتوانید آن را به کسی بفروشید و از فروش آن سودی کسب کنید.
تفاوت قیمت بازار و کارخانه: اگر خودرو را از دلال یا هر نوع واسطه بخرید، اگر گرانتر نخریده باشید، قطعا نسبت به قیمت کارخانه ارزانتر نخریدهاید. زیرا که خودروسازان معمولا با قرعهکشی و سایر روشها محصولاتشان را ارزانتر از بازار عرضه میکنند.
خودروی وارداتی: خودروهای وارداتی در ایران تا چندین برابر گرانتر از کشورهای خارجی قیمتگذاری میشوند. علاوه بر این، هیچ خدمات پس از فروشی هم در ایران ندارند و قطعات یدکیشان هم سخت پیدا میشود و طبیعتا بسیار گران هستند.
در هر کدام از این سه حالت باید هزینه های پنهان خرید خودرو را در نظر داشت. البته در نهایت اینکه هدف شما از خرید خودرو چه خواهد بود، میتواند از اهمیت این هزینهها بکاهد یا بعضی را بسیار مهمتر کند. مثلا کسی که میخواهد با خودرویش کار کند باید به استهلاک و هزینههای نگهداری توجه کند اما برای کسی که دنبال کسب سود از خرید و فروش خودرو است، مدل و نحوه خرید آن (دست دوم، وارداتی، صفر و…) اهمیت بیشتری پیدا میکند.
هزینه های پنهان خرید خودرو آنقدر مهم هستند که شاید بتوانند ما را از خرید منصرف کنند یا حداقل آن را به زمانی دیگر موکول کنند. قطعا خود شما بهتر میدانید که چرا میخواهید یک خودرو تهیه کنید. بسته به این هدف، باید هزینهها را بسنجید. در بسیاری از مواقع استفاده از حمل و نقل عمومی گزینهای ایدئالتر است. اما گاهی اوقات هم داشتن یک خودرو گره بزرگی از مشکلات باز میکند.