ریشه‌های اصلی اعتراضات فرانسه؛ چرا اعتراضات سیاسی شد؟

اعتراضات اخیر فرانسه که از کمبود‌ها و مشکلات آموزشی آغاز شد، به سرعت با مسائل سیاسی از جمله مسئله فلسطین پیوند خورد.

اعتراضات که از اواسط سپتامبر ۲۰۲۶ از حومه پاریس آغاز شد و به سرعت به سراسر کشور فرانسه گسترش یافت، ریشه در مشکلات ساختاری و مزمن نظام آموزشی فرانسه داشت.

یکی از اصلی‌ترین محرک‌های اولیه، عدم جایگزینی معلمان غایب و کمبود پرسنل آموزشی بود. دانش‌آموزان از اینکه کلاس‌ها بدون معلم رها می‌شوند، به ستوه آمده بودند.

تراکم بالای دانش‌آموزان در کلاس‌ها (گاهی تا ۳۵ نفر) و کمبود حتی صندلی، از جمله شکایات مکرر معترضان بود.

ساختمان‌های قدیمی و فرسوده، وجود موش و سوسک در برخی مدارس، و خرابی‌هایی مانند ریختن سقف کاذب، خشم دانش‌آموزان را برانگیخته بود.

حجم بالای دروس و استرس ناشی از امتحانات، به ویژه برای دانش‌آموزان سال آخر که با سیستم پذیرش دانشگاه (Parcoursup) مواجهند، از دیگر دلایل نارضایتی بود.

معترضان به افزایش ناکافی بودجه آموزش در لایحه بودجه ۲۰۲۷ (۱.۷٪ که کمتر از نرخ تورم بود) اعتراض داشتند و خواستار افزایش سرمایه‌گذاری در آموزش بودند.

چرا اعتراضات به مسائل سیاسی گره خورد؟

با گسترش اعتراضات، ابعاد سیاسی آن پررنگ‌تر شد. دولت فرانسه، به ویژه نخست‌وزیر و وزیر آموزش، جنبش دانش‌آموزی را مانور سازمان‌یافته توسط حزب چپ رادیکال «فرانسه تسلیم‌ناپذی» (LFI) و گروه‌های افراطی خواند. 

دولت مدعی بود که این حزب و گروه‌های وابسته، اعتراضات صنفی را ربوده و به خشونت کشانده‌اند. حزب چپ «فرانسه تسلیم‌ناپذی» این اتهامات را رد کرده و آن را «تئوری توطئه» نامید.

در بسیاری از تجمعات، پرچم‌های فلسطین در کنار پلاکارد‌های صنفی معلمان و دانش‌آموزان دیده شد. شعار‌های «Free Gaza» و در برخی موارد شعار‌های ضد اسرائیلی نیز گزارش شد. 
این نماد‌ها به گفته تحلیلگران، جنبش را از یک اعتراض صرفاً صنفی فراتر برد و به آن بُعدی بین‌المللی و سیاسی داد.

بهره برداری سیاسی از اعتراضات

رسانه‌های راست‌گرا و شخصیت‌های سیاسی مانند اریک زمور، حضور نماد‌های فلسطینی را نشانه «اسلام‌گرایی» و «تفرقه» در فرانسه تفسیر کردند. از سوی دیگر، چهره‌هایی مثل دنیل کون-بندیت، رهبر سابق جنبش ۱۹۶۸، معتقد بودند که خشم جوانان از مسائل متعددی مانند گرانی و غزه سرچشمه می‌گیرد و همین تنوع انگیزه‌ها، وضعیت را منفجر کرده است.

با نزدیک شدن به انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه (۷ ماه دیگر)، احزاب مختلف سعی در بهره‌برداری سیاسی از این اعتراضات داشتند. 

نمایندگان چپ‌گرا در حمایت از دانش‌آموزان به مدارس رفتند و از خواسته‌های آنان دفاع کردند، در حالی که دولت تلاش می‌کرد آن را به عنوان یک توطئه افراطی معرفی کند تا از اعتبار آن بکاهد.

در واقع این اعتراضات از یک بحران واقعی و عمیق در نظام آموزشی این کشور نشأت گرفت. اما دولت فرانسه با متهم کردن یک حزب سیاسی به ربودن جنبش، خود اولین جرقه سیاسی‌شدن آن را زد.

در ادامه، حضور نماد‌های فلسطینی توسط دانش‌آموزان، این جنبش را از یک مطالبه صنفی به یک عرصه تقابل سیاسی و فرهنگی در فرانسه تبدیل کرد.