دستور کار دیدار ترامپ و شی جین پینگ؛ چین درباره ایران امتیاز خواهد داد؟

 الجزیره در گزارشی نوشته است که «شی جینپینگ»، رئیس‌جمهور چین، روز چهارشنبه ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، برای یک سفر رسمی سه‌روزه وارد واشنگتن شد تا با «دونالد ترامپ»، همتای آمریکایی خود دیدار کند. این نشست با محوریت مسائل کلیدی جهانی از جمله تجارت، هوش مصنوعی، ایران و تایوان برگزار خواهد شد.

این دیدار در حالی انجام می‌شود که دو کشور به دنبال تثبیت روابط خود هستند؛ روابطی که به دلیل تنش‌های تجاری، مسئله تایوان و جنگ ایران تحت فشار قرار گرفته است. سفر شی جینپینگ به واشنگتن، اولین سفر او به آمریکا در بیش از یک دهه گذشته است و این نشست، دومین دیدار رودرروی دو رهبر در سال جاری میلادی محسوب می‌شود.

جنگ‌های تجاری و تعرفه‌های متقابل

بازار‌های جهانی از نزدیک نظاره‌گر آن هستند که آیا آمریکا و چین آتش‌بس تعرفه‌ای خود را پیش از انقضای مهلت آن در ۱۰ نوامبر تمدید خواهند کرد یا خیر. این آتش‌بس موقت، به جنگ تجاری شدیدی پایان داده بود که زنجیره‌های تأمین جهانی را با تعرفه‌های سنگین و متقابل تهدید می‌کرد. با وجود اینکه دو طرف برای نزدیک به یک سال از اعمال تعرفه‌های جدید خودداری کرده‌اند، اما هنوز به یک توافق پایدار دست نیافته‌اند.

«هه لیفنگ»، معاون نخست‌وزیر چین، در آمریکا با «اسکات بسنت»، وزیر خزانه‌داری این کشور، دیدار و گفت‌و‌گو می‌کند. آمریکا اعلام کرده که اعلامیه‌های آتی بر کشاورزی و موانع غیرتعرفه‌ای متمرکز خواهد بود، به این معنا که چین ممکن است عوارض واردات محصولات کشاورزی آمریکایی را کاهش دهد. با این حال، نگرانی‌های عمیق درباره اختلافات تجاری جاری و خطر درگیری نظامی بر سر تایوان همچنان بر مذاکرات سایه افکنده است.

تأمین مواد معدنی کمیاب

مواد معدنی حیاتی یکی از محور‌های اصلی نشست ترامپ و شی است. واشنگتن از پکن می‌خواهد که صادرات عناصر خاکی کمیاب را تسهیل کند، در حالی که پکن از آمریکا می‌خواهد قوانینی را که شرکت‌های چینی را از فناوری‌های پیشرفته محروم می‌کند، به تعویق بیندازد. 

ترامپ پیش از این نشست رویکردی کمتر تهاجمی در پیش گرفته است، عمدتاً به دلیل کنترل غالب چین بر حدود ۷۰ درصد استخراج و ۸۵ درصد ظرفیت پالایش عناصر خاکی کمیاب در جهان. حل این محدودیت‌های زنجیره تأمین، یک نقطه اهرم فشار و تنش اصلی باقی مانده است که در نهایت می‌تواند به تثبیت تنش‌زدایی تجاری گسترده‌تر بین دو کشور کمک کند.

تنش‌های ژئوپلیتیکی

یکی دیگر از عوامل اصطکاک در این نشست، روابط اقتصادی گسترده چین با ایران است. واشنگتن بر این باور است که پکن از مزیت منحصربه‌فردی برای اعمال فشار برخوردار است، اما شی تمایل چندانی به این کار نشان نداده است.

متحدان آسیایی نگرانی فزاینده‌ای ابراز می‌کنند که کاهش حمایت از تایوان و امتیازدهی در مورد وضعیت دیپلماتیک یا بسته‌های تسلیحاتی آن، ممکن است توسط واشنگتن برای دستیابی به دستاورد‌های اقتصادی با پکن به کار گرفته شود.

با وجود نارضایتی آمریکا از پکن، واشنگتن همچنان از اعمال تحریم علیه بانک‌های چینی خودداری می‌کند. در همین حال، متحدان آسیایی نگرانی فزاینده‌ای ابراز می‌کنند که کاهش حمایت از تایوان و امتیازدهی در مورد وضعیت دیپلماتیک یا بسته‌های تسلیحاتی آن، ممکن است توسط واشنگتن برای دستیابی به دستاورد‌های اقتصادی با پکن به کار گرفته شود.

علاوه بر این، هرگونه تغییر موضع آمریکا در قبال تایوان بسیار بحث‌برانگیز خواهد بود و سوالاتی را درباره عزم واشنگتن برای دفاع از این جزیره ایجاد می‌کند و با مخالفت در کنگره رو‌به‌رو خواهد شد.

هوش مصنوعی

هوش مصنوعی یکی از حوزه‌های احتمالی همکاری است، با توجه به پیامد‌های آن برای امنیت ملی، رقابت اقتصادی و توانایی‌های نظامی، و نگرانی‌های مشترک آمریکا و چین درباره استفاده نادرست از آن. 

با این حال، کارشناسان می‌گویند رقابت شدید در این زمینه بین دو کشور احتمالاً دامنه توافقات را به فراتر از توافق‌های نمادین محدود خواهد کرد. «داریو آمودئی»، مدیرعامل شرکت هوش مصنوعی آمریکایی «آنتروپیک»، این ماه هشدار داد که تسلط چین بر هوش مصنوعی می‌تواند خطرات امنیتی برای ایالات متحده ایجاد کند.

برنامه سفر و جزئیات نشست

بر اساس گزارش‌ها، ترامپ و شی روز پنجشنبه ۲۴ سپتامبر در واشنگتن گفت‌و‌گو خواهند کرد که دومین دیدار آنها در سال جاری است. دونالد ترامپ شخصاً از شی در فرودگاه پایگاه نیروی هوایی «جویت بیس اندروز» استقبال کرد و سپس میزبان او در کاخ سفید است.

موضوعات مورد بحث

دو رهبر انتظار می‌رود درباره تجارت، تعرفه‌ها، درگیری‌های کلیدی جهانی پیرامون ایران و تایوان و هوش مصنوعی گفت‌و‌گو کنند.

پیش از نشست سران، «هه لیفنگ» معاون نخست‌وزیر چین و «اسکات بسنت» وزیر خزانه‌داری آمریکا مشورت‌های تجاری مقدماتی را برگزار کردند. 

نکات کلیدی شامل ارزیابی پایبندی به کنترل‌های صادراتی گذشته، به ویژه در مورد مواد معدنی حیاتی خاکی کمیاب و اهرم زنجیره تأمین بود. 

دو طرف قصد دارند فرآیندی را که در ماه مه توافق شده بود، «عملیاتی» کنند. این فرآیند که «هیئت تجارت» نام دارد، برای شناسایی کاهش‌های بالقوه تعرفه‌ای بر «زیرمجموعه نسبتاً کوچکی» از کالا‌های غیرحساس و متوازن طراحی شده است. 

صادرات بالقوه آمریکا برای اعمال تعرفه شامل انرژی، کالا‌های کشاورزی و تجهیزات پزشکی است؛ صادرات بالقوه چین شامل کالا‌های مصرفی و کم‌فناوری می‌شود.

علاوه بر تجارت، گفت‌و‌گو‌های امنیت هوش مصنوعی نیز در مرکز توجه قرار خواهد گرفت. بسنت و لیفنگ روز یکشنبه مذاکرات را به پایان رساندند و طرف آمریکایی یک مکانیسم جدید اطلاع‌رسانی ایمنی هوش مصنوعی را پیشنهاد کرد

علاوه بر تجارت، گفت‌و‌گو‌های امنیت هوش مصنوعی نیز در مرکز توجه قرار خواهد گرفت. بسنت و لیفنگ روز یکشنبه مذاکرات را به پایان رساندند و طرف آمریکایی یک مکانیسم جدید اطلاع‌رسانی ایمنی هوش مصنوعی را پیشنهاد کرد. 

به گفته بسنت، بحث‌های دو کشور بر ایجاد چارچوبی جدید برای همکاری در زمینه هوش مصنوعی متمرکز بود که اولویت‌های امنیت ملی و یک مکانیسم هشدار متقابل برای حوادث حیاتی مرتبط با هوش مصنوعی را برجسته می‌کند. 

پس از پایه‌گذاری اولیه، ترامپ و شی در این نشست درباره این مکانیسم اطلاع‌رسانی ایمنی هوش مصنوعی گفت‌و‌گو خواهند کرد. انتظار می‌رود جلسات آتی به مسائل حساس از جمله سلاح‌سازی هوش مصنوعی، حفاظت از زیرساخت‌ها و پیشگیری از حملات سایبری بپردازد. 

با این حال، کنترل‌های صادراتی آمریکا بر تراشه‌های هوش مصنوعی و تجهیزات تولید نیمه‌هادی بخشی از مذاکرات مبتنی بر هوش مصنوعی نخواهد بود. دو طرف همچنین به مسائل ژئوپلیتیکی مختلف از جمله تایوان و درگیری‌های جهانی شامل تحولات خاورمیانه و تحریم‌های منطقه‌ای خواهند پرداخت.

این نشست در شرایطی برگزار می‌شود که ترامپ با کاهش محبوبیت خود به سمت انتخابات میان‌دوره‌ای نوامبر پیش می‌رود و از سوی دیگر، شی جینپینگ به گفته کارشناسان از نظر تجاری تقویت شده است، اما با رکود در بازار املاک چین روبروست. 

با وجود تنش‌ها، تجارت بین چین و آمریکا در سه‌ماهه دوم بیش از ۱۳ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است.