صحبتهای اخیر حسین اللهکرم مبنی بر اینکه اگر سعید جلیلی رئیسجمهور بود جنگ اتفاق نمیافتاد، یک سؤال جدی در ذهن افکار عمومی ایجاد میکند؛ دقیقاً چه کاری از جلیلی برمیآمد که پزشکیان انجام نداد و میتوانست مانع جنگ شود؟
جلیلی سالها در عالیترین سطوح دیپلماتیک مسئول پرونده هستهای و مذاکرهکننده ارشد ایران بود؛ از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۲ این مسئولیت را برعهده داشت. بنابراین اگر قرار است از یک «توانایی ویژه برای جلوگیری از جنگ» سخن گفته شود، باید مصداق و برنامه آن هم روشن باشد، نه اینکه صرفاً یک گزاره فرضی مطرح شود.
مسئله مهمتر این است که چنین ادعاهایی معمولاً هیچ هزینهای برای گوینده ندارد؛ اگر جنگ رخ دهد، میتوان گفت دولت مقصر بود و اگر رخ ندهد، همان را به حساب رویکرد خود گذاشت. اما سیاست خارجی و امنیت ملی با «اگر» اداره نمیشود.
جلیلی در دوره مسئولیتش در مذاکرات هستهای، نماینده ایران در گفتوگوهای ۱+۵ بود و آن دوره نیز با تشدید تحریمهای اقتصادی همراه شد. حتی درباره سبک آن مذاکرات، روایتهای متفاوت و انتقادهایی درباره محدود ماندن گفتوگوها به بیان مواضع رسمی وجود داشته است.
از سوی دیگر، تقلیل یک جنگ پیچیده به اینکه «اگر فلانی رئیسجمهور بود جنگ نمیشد»، نه کمکی به فهم واقعیت میکند و نه مسئولیت تصمیمگیری را روشن.
پزشکیان نیز در اظهارات اخیر خود گفته است ایران در جنگ تمامعیار اقتصادی، نظامی و امنیتی قرار گرفته و در عین حال تأکید کرده جنگ همیشه راهحل نیست. بنابراین اگر منتقدان دولت واقعاً معتقدند رویکرد دیگری میتوانست مانع جنگ شود، بهتر است دقیقاً توضیح دهند چه تصمیمی، در چه مقطعی و با چه سازوکاری میتوانست جلوی جنگ را بگیرد؟
سایت تابناک ضمن دعوت از آقای الله کرم آماده شنیدن صحبتهای ایشان در ارتباط با ملاحظات و بایدها و نبایدهای آقای جلیلی در موضوع جلوگیری از جنگ است.