البته جدید بودن یک روش به معنای مناسب بودن آن برای تمام بیماران نیست. نوع سرطان، مرحله بیماری، نتیجه آسیبشناسی، نشانگرهای زیستی، سابقه درمان و شرایط عمومی بیمار تعیین میکنند که جراحی، شیمیدرمانی، پرتودرمانی یا درمانهای جدیدتر در برنامه قرار بگیرند.
|
روش درمان |
نحوه عملکرد |
کاربردهای مهم |
|---|---|---|
|
درمان هدفمند |
مهار مولکول یا جهش مشخص در سلول سرطانی |
سرطان پستان، ریه، روده، خون و پوست |
|
ایمنیدرمانی |
فعالکردن سیستم ایمنی برای شناسایی سلولهای سرطانی |
سرطان ریه، کلیه، مثانه، پوست و برخی سرطانهای گوارشی |
|
پادتنهای متصل به دارو |
انتقال مستقیم داروی ضدسرطان به سلول دارای نشانگر مشخص |
بعضی سرطانهای پستان، معده، ریه و تومورهای جامد |
|
سلولدرمانی |
اصلاح سلولهای ایمنی بیمار و بازگرداندن آنها به بدن |
برخی سرطانهای خون، لنفوم و میلوم |
|
پادتنهای دوگانه |
متصلکردن همزمان سلول ایمنی و سلول سرطانی |
بعضی سرطانهای خونی و در مطالعات جدید، تومورهای جامد |
|
درمان با رادیودارو |
رساندن ماده پرتوزا به سلولهای دارای گیرنده مشخص |
سرطان پروستات، تیروئید و تومورهای نورواندوکرین |
|
پرتودرمانی تطبیقی و دقیق |
تنظیم تابش براساس موقعیت روزانه تومور |
سرطان پروستات، ریه، مغز، سر و گردن و ناحیه لگن |
|
درمان مبتنی بر ویژگی تومور |
انتخاب دارو براساس نشانگر مولکولی، نه فقط محل سرطان |
تومورهای دارای نشانگرهایی مانند HER2 یا ناپایداری ژنتیکی خاص |
درمان هدفمند زمانی استفاده میشود که آزمایشهای مولکولی، جهش یا نشانگر قابل درمانی را در تومور نشان دهند. برای مثال، ممکن است دو بیمار مبتلا به سرطان ریه به دلیل تفاوت ژنتیکی تومور، داروهای کاملاً متفاوتی دریافت کنند. برخی از این داروها بهصورت قرص و تعدادی به شکل تزریقی مصرف میشوند.
یکی از پیشرفتهای مهم، گسترش درمانهای مستقل از محل تومور است. در این روش، دارو براساس ویژگی زیستی سرطان تجویز میشود، نه صرفاً عضوی که بیماری از آن آغاز شده است. موسسه ملی سرطان آمریکا از گسترش کاربرد یکی از پادتنهای متصل به دارو برای تومورهای جامد پیشرفته دارای نشانگر HER2 خبر داده است؛ تغییری که اهمیت آزمایشهای مولکولی را بیشتر میکند.
ایمنیدرمانی با برداشتن موانعی که سلول سرطانی مقابل سیستم ایمنی ایجاد کرده است، توان دفاعی بدن را افزایش میدهد. این روش در بعضی بیماران مبتلا به سرطان ریه، کلیه، مثانه، پوست و دستگاه گوارش نتایج ماندگاری ایجاد کرده، اما پاسخ همه بیماران یکسان نیست.
در سال ۱۴۰۵ توجه پژوهشگران علاوه بر مهارکنندههای نقاط کنترلی، به پادتنهای دوگانه و ترکیب ایمنیدرمانی با شیمیدرمانی، درمان هدفمند یا پرتودرمانی معطوف شده است. آزمایش نشانگرهایی مانند میزان بیان پروتئینهای خاص و وضعیت ژنتیکی تومور میتواند احتمال پاسخ بیمار را مشخص کند.
پرتودرمانی جدید صرفاً تاباندن اشعه به یک ناحیه ثابت نیست. در روشهایی مانند پرتودرمانی با شدت تنظیمشده، پرتودرمانی تطبیقی و پرتودرمانی متمرکز، شکل و شدت تابش متناسب با موقعیت تومور تنظیم میشود. در برخی سرطانها میتوان بهجای جلسات متعدد، دوز درمان را طی تعداد کمتری جلسه و با تمرکز بیشتر به تومور رساند.
انتخاب این روشها برعهده متخصص رادیوتراپی و تیم فیزیک پزشکی است؛ زیرا کاهش تعداد جلسات برای تمام تومورها مناسب نیست و دوز تابش باید براساس محل تومور، فاصله آن از اندامهای حساس و سابقه درمان محاسبه شود.