پنجشنبه ۱۹ شهريور ۱۴۰۵
در چهاردهمین نشست اندیشکده حکمرانی فرهنگی شهر تهران مطرح شد
0 پسندیدم
عضو شورای شهر تهران: تابآوری شهر فقط با سوله و سازههای بحران ایجاد نمیشود/ حکمرانی آینده، حکمرانی اعتماد است
بازدید:۱۱۷
عضو شورای اسلامی شهر تهران با تأکید بر اینکه تابآوری شهری صرفاً با ایجاد زیرساختهای فیزیکی و مدیریت بحران محقق نمیشود، گفت: سرمایه اجتماعی، مودت اجتماعی، عدالت ادراکی و اعتماد عمومی از مؤلفههای اساسی تابآوری شهر هستند و باید به اندازه توسعه کالبدی شهر مورد توجه قرار گیرند.به گزارش خبرنگار فرهنگی صد آنلاین، سید احمد علوی در نشست حکمرانی شهری، ضمن قدردانی از برگزارکنندگان این نشست و غلامرضا گودرزی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، اظهار کرد: خوشحالم که پس از مدتی، جلسات حکمرانی مجدداً آغاز شده است و امیدوارم با توجه به تجربه و شناخت دکتر گودرزی از حوزه مدیریت شهری، جلسات دیگری نیز با حضور ایشان برگزار شود.
وی با اشاره به ضرورت نگاه بیرونی و درونی همزمان به حکمرانی شهری افزود: برای ایجاد گفتمان حکمرانی شهری، باید هم از بیرون به این حوزه نگاه کنیم و هم تجربه درون مدیریت شهری را بشناسیم. این موضوع مانند رابطه علم و صنعت است؛ کسی که فقط در دانشگاه مقاله تولید میکند ممکن است از ظرفیت اجرایی نظریهها اطلاع دقیقی نداشته باشد و کسی که صرفاً در صنعت فعالیت میکند نیز ممکن است از ظرفیت دانش و نظریههای علمی غافل شود. موفقیت زمانی اتفاق میافتد که این دو نگاه در کنار یکدیگر قرار گیرند.
عضو شورای اسلامی شهر تهران ادامه داد: در حوزه مدیریت شهری نیز کسانی که از بیرون به این مجموعه نگاه میکنند، ممکن است ظرفیتهای عظیمی ببینند و بپرسند چرا تحول ایجاد نمیشود؛ در مقابل، کسانی که در داخل مجموعه فعالیت میکنند، با مجموعهای از محدودیتها و مسائل اجرایی مواجه هستند. برای همین، حضور افرادی که تجربه هر دو فضا را دارند، میتواند به فهم دقیقتر مسائل کمک کند.
علوی با اشاره به جایگاه شوراهای اسلامی شهر خاطرنشان کرد: گاهی در برخی مطالعات و مقالات، این تصور وجود دارد که شورای شهر قانونگذار است؛ در حالی که قانونگذاری در سطح ملی بر عهده مجلس شورای اسلامی است و شوراهای شهر در چارچوب قوانین مصوب کشور فعالیت میکنند. بنابراین شناخت دقیق ساختار حکمرانی و محدودیتها و ظرفیتهای هر بخش، برای ارائه راهکارهای اجرایی ضروری است.
وی با بیان اینکه تهران در بحرانهای اخیر از ظرفیت قابل توجهی برای تابآوری برخوردار بوده است، گفت: باید از خودمان بپرسیم چرا شهر تهران در بحرانهای مختلف توانست تابآوری نشان دهد. بخشی از این تابآوری قطعاً به زیرساختها، سولههای بحران، امکانات و ذخایر مربوط است، اما یک مؤلفه مهم در این میان کمتر دیده میشود و آن، حضور و همراهی مردم است.
علوی افزود: در بحرانها، مردم با گرایشهای مختلف، از دیندار و کمدین گرفته تا افراد با سبکهای زندگی متفاوت، در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این مسئله نشان میدهد که تابآوری صرفاً با ساخت ساختمانهای مقاوم، ایجاد سولههای بحران یا ذخیره غذا و دارو ایجاد نمیشود؛ تابآوری حتماً به سرمایه اجتماعی نیاز دارد.
عضو شورای شهر تهران با اشاره به تجربه دوران کرونا تصریح کرد: در دوران کرونا شاهد بودیم که برخی کشورهایی که از نظر فناوری و امکانات از ما توانمندتر بودند، هزینههای سنگینتری پرداخت کردند؛ اما در ایران ظرفیتهایی مانند همدلی، وحدت، هویت و سرمایه اجتماعی به کمک جامعه آمد و باعث شد از آن بحران عبور کنیم.
وی «مودت اجتماعی» را یکی از مؤلفههای مهم سرمایه اجتماعی دانست و گفت: میان محبت و مودت تفاوت وجود دارد. ممکن است فردی برای مشکلات دیگری ناراحت شود و او را دوست داشته باشد، اما مودت زمانی شکل میگیرد که این محبت به عمل تبدیل شود و فرد برای حل مشکل دیگری قدم بردارد.
علوی ادامه داد: سازمانهای مردمنهاد و سمنها دقیقاً میتوانند چنین نقشی ایفا کنند؛ یعنی علاوه بر اینکه نسبت به مسائل جامعه حساس هستند و برای مشکلات مردم دغدغه دارند، برای حل آنها نیز وارد عمل میشوند. جامعه زمانی تابآورتر میشود که مودت در آن توسعه پیدا کند.
وی با اشاره به نقش مردم و گروههای جهادی در بحرانهای اخیر اظهار کرد: در برخی نقاطی که اصابت و حادثه رخ داده بود، علاوه بر محل اصلی حادثه، صدها خانه اطراف نیز آسیب دیده بودند. در چنین شرایطی گروههای جهادی در کنار مردم قرار گرفتند، شیشههای شکسته را جمع کردند، برای منازل آسیبدیده پوشش ایجاد کردند و به مردم آرامش دادند. این همان جایی است که مردم به مردم کمک کردند و جامعه توانست از بحران عبور کند.
عضو شورای اسلامی شهر تهران تأکید کرد: در ساعات ابتدایی بحران، مردم نیاز دارند اضطراب و ناراحتی خود را تخلیه کنند و احساس کنند تنها نیستند. همین «با هم بودن» یکی از مهمترین عناصر تابآوری است و باید برای آن در حکمرانی شهری سرمایهگذاری کنیم، نه اینکه منتظر بمانیم بحران ما را امتحان کند.
علوی در ادامه «عدالت ادراکی» را از دیگر مؤلفههای مهم سرمایه اجتماعی دانست و گفت: ممکن است مدیران شهری احساس کنند خدمات زیادی به مردم ارائه کردهاند، اما پرسش این است که آیا مردم نیز همین خدمات را میبینند و درک میکنند یا خیر. اگر خدمت ارائه شود اما در ادراک مردم ننشیند، بخشی از سرمایه اجتماعی از دست میرود.
وی افزود: برای مثال ممکن است یک مجموعه شهری اقدامات گستردهای در حوزه گردشگری انجام داده باشد، اما اگر شهروندان از این اقدامات مطلع نباشند و آنها را احساس نکنند، این خدمات نمیتواند به افزایش سرمایه اجتماعی منجر شود.
علوی با اشاره به ضرورت تقویت روایت اقدامات مدیریت شهری اظهار کرد: اگر مردم ندانند منابعی که از آنها دریافت میشود چگونه و در کجا هزینه میشود، اعتماد شکل نمیگیرد. زمانی که روی اتوبوسهای جدید نوشته میشود هزینه خرید آنها از محل عوارض شهروندان تأمین شده، در واقع تلاش میکنیم رابطه میان پرداخت مردم و خدمتی که دریافت کردهاند را برای آنها قابل درک کنیم.
وی ادامه داد: همین مسئله درباره تخفیفها و تسهیلاتی که برای گروههای مختلف، بهویژه جوانان و نوجوانان، در نظر گرفته میشود نیز وجود دارد. باید بررسی کنیم چند درصد از مخاطبان ما اصلاً از این خدمات و تسهیلات اطلاع دارند. اگر مردم خدمت را نبینند و آن را درک نکنند، نمیتوان انتظار داشت این خدمت به افزایش سرمایه اجتماعی منجر شود.
عضو شورای اسلامی شهر تهران با تأکید بر اینکه توسعه کالبدی شهر باید همزمان با توسعه سرمایه اجتماعی دنبال شود، گفت: ممکن است کالبد شهر با احداث پل، تونل، بزرگراه و سایر زیرساختها توسعه پیدا کند، اما باید بپرسیم سرمایه اجتماعی شهر نیز به همان اندازه رشد کرده است یا خیر؟ آیا اعتماد مردم به مدیریت شهری افزایش یافته و همبستگی اجتماعی در محلات تقویت شده است؟ اگر پاسخ منفی باشد، یعنی در حوزه تابآوری با یک نقص جدی مواجه هستیم.
علوی تصریح کرد: تابآوری فقط وظیفه ستاد مدیریت بحران نیست. حوزههای فرهنگی و اجتماعی به همان اندازه حوزههای عمران، ترافیک و شهرسازی در ایجاد تابآوری نقش دارند. هر تصمیم شهری در نهایت بر انسانها اثر میگذارد و نباید فقط خیابان، ساختمان یا سازه را ببینیم.
وی با اشاره به ضرورت توجه به هویت محلات گفت: وقتی در یک محله با سابقه و هویت مشخص، تصمیمات شهرسازی اتخاذ میکنیم، باید بدانیم که تغییر کالبد میتواند بر هویت محله و روابط اجتماعی مردم نیز اثر بگذارد. ممکن است یک محله با وجود بافت فرسوده، از سرمایه اجتماعی و ارتباطات همسایگی ارزشمندی برخوردار باشد و اگر بدون توجه به این مؤلفهها توسعه پیدا کند، بخشی از هویت آن از بین برود.
علوی خاطرنشان کرد: مدیران حوزه شهرسازی، ترافیک و عمران باید بدانند که برای انسانها تصمیم میگیرند، نه برای خیابانها و جادهها. حتی المانهای شهری و شکل محیط میتواند بر روح و روان شهروندان اثر بگذارد؛ بنابراین باید بررسی کنیم آیا تصمیمات ما به آرامش شهروندان کمک میکند یا خیر.
وی با تأکید بر ضرورت تبدیل شهر به محیطی معنادار برای شهروندان گفت: شهر نباید صرفاً محل زندگی، عبور و مرور و انجام امور روزمره باشد. باید شهری ایجاد کنیم که برای مردم معنا بسازد، خاطره ایجاد کند و حس تعلق به وجود بیاورد. اگر شهروند نسبت به محل زندگی خود حس تعلق داشته باشد، مشارکت و همبستگی اجتماعی نیز افزایش پیدا میکند.
عضو شورای شهر تهران همچنین بر تقویت محلهمحوری تأکید کرد و افزود: محلهمحوری نباید صرفاً یک ساختار اداری باشد، بلکه باید به یک الگو تبدیل شود. شهروندان باید بدانند در چه محلهای زندگی میکنند و نسبت به آن هویت و احساس تعلق داشته باشند. مدیریت شهری نیز باید برای ایجاد این تعلق، برنامه و موضوع مشترک ایجاد کند و مردم را در فعالیتهای محلهای مشارکت دهد.
علوی با اشاره به ضرورت شفافیت در مدیریت شهری گفت: اعتمادسازی بدون شفافیت امکانپذیر نیست. نقص در سامانههای شفافیت در دولت و مدیریت شهری، به سرمایه اجتماعی و در نتیجه به تابآوری شهر و کشور آسیب میزند. باید بپذیریم که میان سرمایه اجتماعی و تابآوری رابطه مستقیمی وجود دارد.
وی با بیان اینکه سمنها میتوانند در افزایش سرمایه اجتماعی نقش مؤثری داشته باشند، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که در سالهای گذشته بر آن تأکید داشتهام، استفاده از ظرفیت مجموعههای مردمی است. سمنها علاوه بر اینکه میتوانند هزینه اجرای برخی اقدامات را کاهش دهند، در بسیاری از موارد کیفیت فعالیت آنها نیز میتواند از پیمانکاری بالاتر باشد؛ البته برای استفاده گستردهتر از این ظرفیت، نیازمند اصلاح برخی قوانین و مقررات هستیم.
علوی ادامه داد: برای افزایش سرمایه اجتماعی و تابآوری شهر، باید به سمت تقویت فرهنگ همسایگی حرکت کنیم. وقتی افرادی که در یک ساختمان زندگی میکنند از یکدیگر بیخبر باشند، طبیعی است که ارتباط میان ساکنان یک محله و حتی یک شهر نیز کاهش پیدا کند. باید برای ایجاد ارتباط میان مردم، موضوع و فرصت مشترک ایجاد کنیم.
وی گفت: مدیریت شهری ظرفیتهای فراوانی برای این کار در اختیار دارد؛ میتوان ساکنان یک ساختمان یا محله را دور هم جمع کرد، هویت محله را به آنها معرفی کرد و زمینهای برای مشارکت و ارتباط میان آنها فراهم کرد. ایجاد حس تعلق، مشارکت و همبستگی را افزایش میدهد.
عضو شورای اسلامی شهر تهران با بیان اینکه «حکمرانی آینده، حکمرانی اعتماد است»، تأکید کرد: هر مجموعهای که بتواند اعتماد بیشتری ایجاد کند، مشارکت بیشتری نیز به دست خواهد آورد. مشارکت از مودت شکل میگیرد و اعتماد نیز تا حد زیادی به ادراک مردم از عملکرد مدیران و نهادها وابسته است؛ مجموعه این عوامل در نهایت میتواند به افزایش تابآوری و همبستگی اجتماعی منجر شود.
علوی در پایان با تأکید بر مسئولیت مدیران در قبال تصمیمات و عملکرد خود گفت: مسئولیت مدیریت شهری صرفاً به حضور در جلسات و انجام وظایف اداری محدود نمیشود. هر مسئولیتی که میپذیریم، در قبال آن پاسخگو هستیم و باید بدانیم که این مسئولیت در نهایت در برابر خداوند نیز مورد پرسش قرار خواهد گرفت. بنابراین یا نباید مسئولیتی را پذیرفت یا اگر پذیرفتیم، باید مسئولیت و تبعات آن را بهطور کامل بپذیریم.
رئیس مرکز آمار: بدون سرمایه اجتماعی نمیتوان کشور را اداره کرد
رئیس مرکز آمار ایران هم در این نشست با تأکید بر نقش مردم در عبور از شرایط دشوار کشور گفت: بدون سرمایه اجتماعی نمیتوان کشور را اداره کرد و همراهی مردم، اعتماد عمومی و مسئولیتپذیری اجتماعی در مقاطع حساس نقش تعیینکنندهای دارد.
غلامرضا گودرزی رئیس مرکز آمار ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) در نشست تخصصی حکمرانی فرهنگی شهر تهران با اشاره به رواج برخی واژهها در ادبیات علمی و اجرایی کشور اظهار کرد: در کشور ما گاهی یک واژه به سرعت تبدیل به موضوعی ترند میشود و همه از آن استفاده میکنند؛ در حالی که باید پیش از استفاده از واژههایی مانند «حکمرانی»، «تابآوری» و «هوش مصنوعی»، دقیقاً مشخص کنیم که این مفاهیم چه معنایی دارند و چه نسبتی با مسئله مورد نظر ما پیدا میکنند.
وی افزود: اگر میخواهیم از مفهوم حکمرانی استفاده کنیم، باید بدانیم دقیقا درباره چه چیزی صحبت میکنیم. برای مثال آیا فرهنگ را میتوان به معنای واقعی کلمه مدیریت یا مهندسی کرد؟ این پرسشها باید پیش از ورود به مباحث اجرایی در ذهن ما شکل بگیرد.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) با اشاره به تجربه خود در حوزه مدیریت شهری ادامه داد: در سالهایی که در مجموعههای مرتبط با مدیریت شهری و مرکز مطالعات و برنامهریزی شهر تهران مسئولیت داشتم، بیش از گذشته متوجه شدم که «حکمرانی شهری» یک حوزه تخصصی و متفاوت است و نمیتوان آن را با همان رویکردی که درباره صنعت یا سایر حوزهها صحبت میکنیم، تحلیل کرد.
گودرزی با بیان اینکه کشور با کمبود نیروی متخصص در حوزه حکمرانی شهری مواجه است، گفت: یکی از مسائل جدی ما این است که افراد متخصص و متمرکزی که به صورت عمیق در حوزه حکمرانی شهری مطالعه و فعالیت کرده باشند، کم هستند. باید به سمت تربیت و پرورش افرادی برویم که به صورت تخصصی در این حوزه آموزش دیده و تجربه کسب کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: مسائل شهری به صورت زنجیرهای و در ارتباط با یکدیگر عمل میکنند. برای مثال ممکن است یک تصمیم در حوزه ترافیک در ظاهر صرفا یک تصمیم حملونقلی باشد، اما در ادامه بر سبک زندگی مردم، زمان حضور آنها در شهر، الگوی مصرف و حتی مناسبات اجتماعی تاثیر بگذارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) تصریح کرد: موضوعات شهری در یکدیگر تنیدهاند و نمیتوان هر مسئله را به صورت منفک از سایر مسائل حل کرد. حکمرانی شهری نیازمند نگاه سیستمی است و تصمیمات مدیریت شهری باید با درک آثار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی آنها اتخاذ شود.
گودرزی با تاکید بر نقش مدیریت شهری در حوزه فرهنگ گفت: شهرداری را نباید صرفا مجموعهای برای جمعآوری پسماند، ساختوساز، آسفالت یا مدیریت ترافیک دانست. مدیریت شهری بخشی از نظام حکمرانی کشور است و میتواند با ایجاد فضا، شکلدهی به محیط شهری و استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و هنری، بر رفتار و ذهن مردم اثر بگذارد.
وی افزود: بسیاری از اقدامات فرهنگی و زیباسازی شهری ممکن است در نگاه اول اثر مستقیم خود را نشان ندهند، اما در حافظه و ناخودآگاه مردم باقی میمانند. یکی از ویژگیهای فرهنگ همین است که پیامها و تصاویر میتوانند در ذهن انسان ماندگار شوند.
گودرزی با اشاره به اهمیت استفاده از هنر در فعالیتهای شهری عنوان کرد: چیزی که در قالب هنر ارائه میشود، میتواند ماندگار شود و مدیریت شهری باید از این ظرفیت برای انتقال پیامهای فرهنگی و ایجاد هویت شهری استفاده کند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مفهوم «سرمایه اجتماعی» پرداخت و گفت: تجربه نشان داده است که بدون سرمایه اجتماعی نمیتوان کشور را اداره کرد. اگر در شرایط دشوار، کشور توانسته مسیر خود را ادامه دهد، این مسئله تنها به ظرفیتهای حاکمیتی و اجرایی مربوط نمیشود، بلکه حضور و همراهی مردم و سرمایه اجتماعی نیز نقش تعیینکنندهای داشته است.
رئیس مرکز آمار ایران با اشاره به تجربه اجرای سرشماری کشاورزی اظهار کرد: سرشماری یکی از نشانههای توانمندی یک کشور است و در برخی کشورها به دلایل مختلف حتی انجام آن با دشواری مواجه است. در اجرای سرشماری کشاورزی، حدود ۱۵ هزار نفر در سراسر کشور با مجموعه اجرایی همکاری کردند که بخش قابل توجهی از آنها جوانان بودند.
گودرزی ادامه داد: وقتی نسل جوان توجیه شود، مسئله را بفهمد و اهمیت کاری که انجام میدهد را درک کند، میتواند در سختترین شرایط نیز پای کار بیاید. در جریان سرشماری، نیروهای جوان در شرایط دشوار جوی و حتی با وجود خطراتی که در برخی مناطق وجود داشت، کار را ادامه دادند؛ این نشاندهنده ظرفیت بزرگی از مسئولیتپذیری و غیرت ایرانی است.
وی با اشاره به حضور مردم در شرایط بحرانی کشور گفت: در شرایط سخت اخیر نیز دیدیم که مردم برخلاف برخی محاسبات و پیشبینیها، پای کشور ایستادند. این اتفاق نشان داد که سرمایه اجتماعی چگونه میتواند در یک مقطع حساس خود را نشان دهد.
گودرزی در پایان گفت: شاید یکی از مهمترین پرسشهایی که باید در حوزه حکمرانی شهری و ملی به آن پاسخ دهیم این باشد که چه اتفاقی افتاد که در شرایطی که دشمن تصور میکرد شهرهای ما دچار آشفتگی و بیثباتی شوند، چنین اتفاقی رخ نداد. پاسخ به این پرسش نیازمند مطالعه جدی درباره سرمایه اجتماعی، اعتماد عمومی، نحوه حکمرانی و رابطه میان مردم و ساختارهای مدیریتی است.
انتهای پیام/1111
0 پسندیدم