سرمایه‌ای به نام «خودی»؛ آیا در حکمرانی امروز انقلاب اسلامی، جایگاهی برای «رفتگری» در خیابان‌های نواب‌صفوی باقی مانده است؟

«از آرزوی رفتگری تا چالش‌های حکمرانی؛ آیا در ساختار مدیریتی امروز، جایگاهی برای "خرد کردنِ من" در مسیر خدمت باقی مانده است؟ دکتر سید احمد علوی، عضو شورای اسلامی شهر تهران، در گفتگو با صدآنلاین، با تکیه بر کلام شهید نواب‌صفوی، از ضرورت گذار از "مدیریتِ مقام‌محور" به "مدیریتِ خادم‌محور" می‌گوید و می‌پرسد: در عصر حکمرانی، چه کسی واقعاً خود را خرج انقلاب کرده است؟»

صد آنلاین: دکتر علوی، جمله‌ای از شهید نواب‌صفوی هست که می‌فرماید: «آرزو دارم حکومت اسلامی تشکیل شود و آن زمان بزرگترین افتخارم این است که رفتگر خیابان‌هایش باشم.» امروز که ما در سایه همین حکومت هستیم، این جمله را چگونه در چهارچوب «حکمرانی انقلاب اسلامی» تحلیل می‌کنید؟

دکتر سیداحمد علوی:
سلام و درود. این جمله، تنها یک ابراز علاقه ساده نیست؛ بلکه تعریف دقیق‌ترین نوع «سرمایه‌گذاری انسانی» در مسیر انقلاب است. شهید نواب‌صفوی در اینجا از مفهومی سخن می‌گوید که من آن را «عشق به خدمت در عین بی‌نامی» می‌نامم. 

ببینید، وقتی یک شخصیت با آن جایگاه، آرزوی «رفتگر بودن» را دارد، یعنی در نگاه او، «ارزشِ مقام» در «اندازه خدمت» است، نه در «جایگاه اداری». در تحلیل حکمرانی، این جمله ما را با یک پرسش بنیادین روبرو می‌کند: آیا ما در ساختار قدرت امروز، هنوز آمادگی پذیرش «سرمایه‌هایی» را داریم که هدفشان خدمت خالصانه است، یا اینکه مدل مدیریتی ما به سمت «جایگاه‌طلبی» میل کرده است؟

صد آنلاین: شما در ادامه این جمله، پرسشی تکان‌دهنده مطرح می‌کنید: «آرزوی نواب در دست ماست، آیا خودمان را خرج انقلاب کردیم؟» منظور از «خرج کردن خود» در اینجا چیست؟

دکتر سیداحمد علوی:
بسیاری از ما تصور می‌کنیم «خرج کردن خود» یعنی صرفاً حضور در یک پست مدیریتی یا اجرای یک دستور. اما حقیقت این است که «خرج کردن خود» یعنی «ذوب شدن در منافع خلق». 

در مدیریت شهری یا هر نهاد اجرایی، وقتی ما می‌گوییم خودمان را خرج انقلاب کردیم، یعنی توانسته‌ایم «منِ» شخصی را در «ما»ی اجتماعی حل کنیم. اگر امروز در حکمرانی ما، فاصله بین «مسئول» و «مردم» زیاد شده باشد، یعنی ما هنوز نتوانسته‌ایم خودمان را «خرج» کنیم. ما باید از «مدیریتِ برتر» به «مدیریتِ خادم» برسیم. همان مدل مدیریت که در آن، مسئول احساس کند اگر در پایین‌ترین سطحِ خدماتی (مثل همان رفتگریِ شهید نواب) باشد، در اوج افتخار است.

صد آنلاین : با توجه به تخصص شما در حوزه مدیریت شهری و اجتماعی، چگونه می‌توان این «روحیه خدمت» را به «ساختار حکمرانی» تزریق کرد تا از حالت شعار خارج شود و به اثر تبدیل گردد؟

دکتر سیداحمد علوی:ما باید از مدل «حکمرانی اداری» به سمت «حکمرانی اجتماعی» حرکت کنیم. تفاوت این دو در این است که در اولی، مسئول فقط تکلیف قانونی را انجام می‌دهد، اما در دومی، مسئول بر اساس «مودت اجتماعی» و «عدالت ادراکی» عمل می‌کند. 

وقتی یک مسئول شهری یا یک وزیر، نگاهش به شهروند نه به عنوان یک «مراجعه‌کننده»، بلکه به عنوان یک «امانت الهی» باشد، آن وقت است که روح شهید نواب‌صفوی در اداره شهر و سازمان‌ها جاری می‌شود. «خرج کردن خود» یعنی تبدیل کردن هر پست مدیریتی به یک «تکلیف شرعی» برای رفع نیازهای مردم. اگر امروز در برخی نهادها شاهد نابسامانی هستیم، دقیقاً به این دلیل است که «منصب» جایگزین «خدمت» شده است.

صد آنلاین : در پایان، اگر بخواهید یک پیام برای مدیران اجرایی امروز کشور در پرتو این تحلیل داشته باشید، چه خواهید گفت؟

دکتر سیداحمد علوی:
به تمام مدیران می‌گویم: مراقب باشید که «قدرت»، شما را از «خلق» جدا نکند. بزرگترین شکست یک مدیر در حکومت اسلامی، این است که فراموش کند او در واقع «رفتگری» است که برای پاکسازی مسیرهای رفاه و عدالت در جامعه استخدام شده است. بیایید دوباره بپرسیم: «اگر امروز پست و مقام ما را بگیرند، چه چیزی از ما برای مردم باقی می‌ماند؟» پاسخ به این سؤال، معیار واقعی «خرج کردن خود» در مسیر انقلاب است.