ناتو به دنبال تسلیح سریع‌تر/ راهبرد جدید برای همکاری با غول‌های صنعت دفاعی

به گزارش صد آنلاین ، از تارنمای یوراکتیو، به طور معمول، کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در پایان نشست سران این ائتلاف، بیانیه‌ای مشترک را تصویب می‌کنند، اما در نشست آنکارا، سندی جداگانه نیز با هدف تقویت همکاری ناتو با شرکت‌های تولیدکننده تسلیحات به تصویب رسید.

نشست امسال، بیش از هر زمان دیگری بر صنعت دفاعی متمرکز بود و رهبران کشورهای عضو و مدیران عامل شرکت‌های دفاعی از مجموعه‌ای از توافق‌ها و همکاری‌های جدید رونمایی کردند. راهبرد تازه ناتو با هدف فراهم کردن تصویری روشن‌تر از نیازهای دفاعی کشورهای عضو برای صنایع دفاعی تدوین شده تا زمینه افزایش ظرفیت تولید تجهیزات نظامی را فراهم کند.

این راهبرد سه هدف اصلی را دنبال می‌کند: افزایش ارتباط میان نهادهای ناتو و صنایع دفاعی، توسعه نوآوری و قابلیت همکاری میان تجهیزات و سامانه‌های نظامی، و افزایش و تداوم ظرفیت تولید.

در این سند آمده است که ناتو بر اساس «فرآیند برنامه‌ریزی دفاعی ناتو» یک برآورد تجمیعی از نیازهای دفاعی خود را در اختیار صنایع قرار خواهد داد تا شرکت‌های دفاعی از نیازهای این ائتلاف آگاه شوند. «فرآیند برنامه‌ریزی دفاعی ناتو» سازوکاری است که از طریق آن تجهیزات و توانمندی‌های نظامی مورد نیاز این ائتلاف شناسایی می‌شود.

این راهبرد همچنین پیشنهاد می‌کند که ناتو به سمت بهره‌گیری از معماری‌های باز و استانداردهای دیجیتال حرکت کند. تولیدکنندگان تسلیحات سال‌هاست این اقدام را برای افزایش سرعت تولید و کاهش هزینه‌ها ضروری می‌دانند.

جیمی شی معاون پیشین دبیرکل ناتو در امور چالش‌های امنیتی نوظهور، در گفت‌وگو با یوراکتیو گفت: اصلی‌ترین گلایه صنعت دفاعی این بوده که بسیار دیر و زمانی در فرایند طراحی و برنامه‌ریزی توانمندی‌ها مورد مشورت قرار می‌گیرد که ائتلاف پیش‌تر درباره فناوری یا تجهیز مورد نظر تصمیم گرفته است. این موضوع امکان ارائه راهکارها یا گزینه‌های جایگزین از سوی صنعت را محدود می‌کند.

به گفته شی، این راهبرد می‌تواند چشم‌اندازی بلندمدت از نیازهای ناتو در اختیار صنایع دفاعی قرار دهد و آنها را ترغیب کند که علاوه بر وزارتخانه‌های دفاع کشورهای عضو، مستقیما با ناتو نیز همکاری داشته باشند. وی تاکید کرد که برقراری ارتباط از طریق «یک درگاه شفاف و کارآمد» از پیش‌شرط‌های موفقیت این راهبرد به شمار می‌رود.

جوزپه اسپاتافورا تحلیلگر سیاست‌گذاری در موسسه مطالعات امنیتی اتحادیه اروپا، نیز گفت: کار تدوین نسخه بعدی فرآیند برنامه‌ریزی دفاعی ناتو به‌زودی و بر اساس دستورالعمل سیاسی جدید برای سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد. بنابراین انتظار می‌رود این راهبرد تا حد امکان صنایع دفاعی را در این رایزنی‌ها مشارکت دهد. در گذشته، این فرایند عمدتا در سطح دولت‌های عضو انجام می‌شد و آنها سپس با صنایع دفاعی کشور خود وارد گفت‌وگو می‌شدند.

بر اساس این راهبرد، ارتباط با شرکت‌های دفاعی عمدتا از طریق یک درگاه واحد برای دسترسی به فرایندهای تدارکات و خریدهای ناتو انجام خواهد شد. این سامانه که «درگاه صنعت ناتو» نام دارد، در جریان نشست آنکارا راه‌اندازی شد.

شی در ادامه خاطرنشان کرد که تا پیش از این، تولیدکنندگان تسلیحات ناچار بودند با ساختار پیچیده نهادی ناتو تعامل کنند. در این ساختار، نهادهای مختلف منافع، رویه‌ها و سازوکارهای متفاوتی داشتند و هماهنگی کافی میان آنها وجود نداشت.

پیش از این نیز «برنامه اقدام تولید دفاعی» که در سال گذشته میلادی تصویب شد، ناتو را متعهد کرده بود ارتباط خود با صنایع دفاعی را گسترش دهد و نیازهای تجمیعی برنامه‌ریزی دفاعی را در اختیار آنها قرار دهد. این ائتلاف همچنین از سال ۲۰۱۳ (۱۳۹۲ خورشیدی) چارچوبی برای تعامل میان ناتو و صنایع دفاعی ایجاد کرده است.

چالش‌های پیش‌رو

این راهبرد با هدف ایجاد «فرصت‌های بیشتر» برای همکاری شرکت‌ها با ناتو تدوین شده و طیف گسترده‌ای از شرکت‌ها، از تولیدکنندگان بزرگ صنایع دفاعی گرفته تا «تأمین‌کنندگان غیرسنتی»، را در بر می‌گیرد. با این حال شی معتقد است چالش اصلی این خواهد بود که حضور در ناتو صرفا به شرکت‌های بزرگ و برخوردار از منابع مالی و انسانی گسترده محدود نشود.

کامیل گراند رئیس انجمن صنایع هوافضا، امنیت و دفاع اروپا، در حاشیه «مجمع صنعت ناتو» به یوراکتیو گفت که از این موضوع ابراز تاسف می‌کند که راهبرد صنعتی ناتو عمدتا از سوی کشورهای عضو این ائتلاف تدوین و مذاکره شده است.

همکاری میان ناتو و صنایع دفاعی همچنان ماهیتی داوطلبانه دارد و از پشتوانه مالی اختصاصی برخوردار نیست.

اسپاتافورا با اشاره به اینکه ناتو در مقایسه با ابتکارهای اخیر اتحادیه اروپا برای تامین مالی بخش دفاعی، حمایت مالی نسبتا محدودی ارائه می‌کند، گفت: مهم‌ترین محدودیت، تامین مالی است.

شی همچنین تاکید کرد که یکی دیگر از چالش‌ها، مشخص شدن این موضوع است که کدام نهاد در داخل ناتو مسئول هدایت گفت‌وگوها با صنایع دفاعی خواهد بود.

در حال حاضر، ناتو از طریق چندین فرماندهی، بخش و نهاد تخصصی با صنایع دفاعی در ارتباط است که از جمله آنها می‌توان به «گروه مشورتی صنعتی ناتو»، «بخش صنایع دفاعی، نوآوری و تسلیحات» و «شتاب‌دهنده نوآوری دفاعی برای آتلانتیک شمالی» اشاره کرد.

گام‌های بعدی

انتظار می‌رود «کنفرانس مدیران ملی تسلیحات» تا اکتبر سال آینده (مهرماه ۱۴۰۶)، «برنامه اجرایی» این راهبرد را تدوین کند و نقش اصلی را در گسترش همکاری با صنایع دفاعی بر عهده بگیرد. این کنفرانس متشکل از نمایندگان وزارتخانه‌های دفاع کشورهای عضو است که معمولا سالی ۲ بار تشکیل جلسه می‌دهد تا جهت‌گیری‌های راهبردی کلان ائتلاف را تعیین کند.

نیکولا ژوان تحلیلگر مسائل دفاعی و امنیتی در موسسه رند اروپا، گفت چنین نقشه راهی می‌تواند گام‌های مشخص برای تعامل با صنایع دفاعی را ترسیم کرده و اهداف معینی برای نوآوری و افزایش ظرفیت تولید تعیین کند.

وی افزود: این سند همچنین می‌تواند با پیشنهاد یکپارچه‌سازی برخی برنامه‌های خرید تجهیزات نظامی، از جمله تانک‌های نسل آینده، موشک‌های هدایت دقیق یا پهپادها، به کاهش پراکندگی زیرساخت صنعتی دفاعی کشورهای عضو ناتو کمک کند؛ حوزه‌هایی که ظرفیت بالایی برای همکاری چندجانبه در آنها وجود دارد./ایرنا