چرا اوکراین معمار برتری پهپادی خود را برکنار کرد؟

به گزارش صد آنلاین ، تارنمای یورآبزرور در گزارشی نوشت: اوکراین در همان هفته‌ای که پهپادهایش پالایشگاه‌های نفت روسیه را هدف قرار داده بودند، وزیری را برکنار کرد که نقش مهمی در برتری این کشور در حوزه پهپادها و انسجام‌بخشی به ساختار این حوزه ایفا کرده بود.

میخایلو فدوروف وزیر دفاع اوکراین، تنها شش ماه این سمت را بر عهده داشت و پیش از آن به‌عنوان چهره اصلی طرح «ارتش پهپادها» شناخته می‌شد. او روند خرید پهپادها را گسترش داد، از حملات دوربرد به تاسیسات نفتی روسیه حمایت و عملیات‌های میان‌برد علیه مسیرهای تدارکاتی پشتیبان نیروهای روسیه در کریمه را آغاز کرد.

از فدوروف همچنین به‌عنوان فردی یاد می‌شود که زمینه غیرفعال شدن پایانه‌های استارلینکی را که نیروهای روسیه از آنها استفاده می‌کردند، فراهم کرد. او همچنین قراردادهای مدت‌دار برای نیروهای نظامی و افزایش حقوق نیروهای پیاده‌نظام را به اجرا گذاشت.

البته عملکرد او با انتقادهایی نیز همراه بود. منتقدان می‌گفتند اصلاحات او دیر به نتیجه رسید و روند بسیج نیروها نیز بهبود پیدا نکرد. با این حال، از نگاه ناظران، او وزیری بود که دستاوردهای قابل توجهی داشت.

فدوروف همچنین خواهان جایگزینی فرماندهان ارشدی شده بود که بسیاری از نظامیان آنها را مسئول تصمیم‌های پرهزینه و متمرکز از بالا به پایین می‌دانستند؛ از جمله اولکساندر سیرسکی فرمانده کل نیروهای مسلح اوکراین و آندری هناتوف رئیس ستاد کل ارتش. اما ولودیمیر زلنسکی رئیس‌جمهوری اوکراین، فرماندهان نظامی را در سمت خود حفظ و در مقابل، وزیر اصلاح‌طلب را برکنار کرد.

اختلاف اصلاح‌طلب با فرماندهان نظامی

یورآبزرور نوشت: در هفته‌های پایانی فعالیت فدوروف، اختلاف او با سیرسکی آشکار شده بود. فدوروف معتقد بود تصمیم‌ها بر اساس وفاداری افراد گرفته می‌شود، نه داده‌ها و شواهد، و می‌گفت طرح‌های اصلاحی او ماه‌ها متوقف مانده‌اند. او در تندترین انتقاد خود از فرمانده کل ارتش گفت وظیفه سیرسکی شکست دادن روسیه با روش‌های نامتقارن بود، اما «او در عوض راهی برای دو قطبی کردن کشور پیدا کرد.»

درباره علت دقیق برکناری فدوروف روایت‌های متفاوتی وجود دارد. در عین حال، از دیدگاه دولت، زلنسکی نیز دلایل خود را داشت زیرا یک رئیس‌جمهور نمی‌تواند در شرایطی که روند بسیج نیروها با مشکل روبه‌رو است، شاهد درگیری علنی میان وزیر دفاع و فرمانده کل ارتش باشد.

عامل دیگری نیز وجود داشت؛ اصلاحات فدوروف برای برخی افراد پرهزینه بود. او فرآیند خرید تجهیزات را به مناقصه‌های رقابتی سپرده و پیمانکاران را ملزم به گذراندن آزمون‌های دروغ‌سنج کرده بود. افرادی که موفق به عبور از این آزمون‌ها نمی‌شدند، کنار گذاشته می‌شدند و همین اقدام در یک قرارداد خرید تجهیزات توپخانه‌ای، بیش از ۱۰۰ میلیون دلار صرفه‌جویی به همراه داشت.

همین اقدامات برای او دشمنانی نیز ایجاد کرد. بر اساس گزارش روزنامه فایننشال تایمز، فدوروف مانع تلاش‌هایی شده بود که هدف آنها هدایت قراردادهای پرسود به شرکت‌های خاص بود. زلنسکی پس از برکناری، سمت مشاور را به او پیشنهاد داد، اما فدوروف آن را نپذیرفت چرا که سمتی را از دست داد که در آن مشغول ایجاد یک نظام اصلاحی بود.

برتری اوکراین؛ سرعت، نه صرفا پهپاد

این تارنما ادامه داد: نخستین نشانه‌های تاثیر این تغییر تنها یک روز بعد آشکار شد. پاولو یلیزاروف معاون فرمانده نیروی هوایی اوکراین، که به ابتکار فدوروف برای بازسازی سامانه پدافند هوایی کوتاه‌برد منصوب شده بود، استعفا داد و اعلام کرد حتی به‌عنوان نیروی ذخیره نیز حاضر به ادامه خدمت نیست.

او در بیانیه خود نوشت برکناری فدوروف «ضربه‌ای بزرگ به توان دفاعی کشور» است و در نهایت باعث خواهد شد شهروندان اوکراینی بیشتری زیر حملات موشکی روسیه جان خود را از دست بدهند.

استعفای یک فرمانده به‌تنهایی سامانه پدافند هوایی را از هم نمی‌پاشد، اما نشان می‌دهد تغییرات اخیر از هم‌اکنون موجب خروج متخصصانی شده است که در حال بازسازی این سامانه بودند.

این گزارش حاکی است: برتری اوکراین هیچ‌گاه صرفا به تعداد پهپادهایش وابسته نبود، بلکه در سرعت عمل آن نهفته بود یعنی توانایی به‌کارگیری و جایگزینی سریع‌تر تاکتیک‌ها و فناوری‌ها نسبت به دشمن. اما این فاصله در حال کاهش است. روسیه نیز همین الگو را دنبال کرده و به گفته فرمانده نیروهای پهپادی اوکراین، در حال تشکیل یگانی متشکل از ۱۰۰ هزار نیروی پهپادی است.

گزارش‌ها همچنین حاکی از آن است که بخشی از نیروها و مربیان این یگان روس در چین آموزش دیده‌اند. به این ترتیب برتری اوکراین تنها زمانی حفظ می‌شود که کی‌یف بتواند سریع‌تر از روسیه اصلاحات خود را پیش ببرد. این اصلاحات به نظام خرید تجهیزات، روندهای اداری و مدیرانی که این ساختارها را اداره می‌کنند، وابسته است.

از این منظر، کنار گذاشتن مقام مسئولی که تلاش کرده بود این بخش‌ها را بر اساس یک الگوی واحد اصلاح کند، این خطر را به همراه دارد که روند تصمیم‌گیری و اجرا دوباره کند شود.

برای نخستین بار از زمان اعتراض‌های ضد فساد تابستان گذشته، هزاران نفر صبح روز پس از برکناری فدوروف در شهرهای کی‌یف، لویو، اودسا و دنیپرو به خیابان‌ها آمدند.

خود فدوروف نیز گفت این تجمع‌ها برای حمایت از یک وزیر نبود، بلکه مردم احساس کرده بودند روند پیشرفتی که آثار آن را در میدان نبرد و آسمان کشور می‌دیدند، در حال متوقف شدن است.

پیامدهای این تصمیم برای اروپا

نویسنده این گزارش، ضمن اذعان به تاثیر این رخداد بر قاره سبز نوشت: این تحول برای اروپا تنها یک اختلاف سیاسی داخلی در اوکراین محسوب نمی‌شود.

فدوروف در آخرین روزهای حضورش در وزارت دفاع، توافق‌نامه‌هایی را امضا کرد که امکان حضور شرکت‌های اوکراینی در برنامه‌های مشترک، طرح‌های تامین مالی و پروژه‌های تولید مشترک اتحادیه اروپا را فراهم می‌کرد.

تنها یک روز پیش از برکناری، او در کی‌یف همراه با نمایندگان کمیسیون اروپا و آژانس دفاعی اروپا، نام ۶ شرکت نخست اروپایی از استونی، لتونی، لهستان، آلمان، فنلاند و فرانسه را اعلام کرد که در قالب برنامه «بریوتک اتحادیه اروپا» برای آزمایش تجهیزات خود در شرایط مشابه میدان نبرد اوکراین انتخاب شده بودند.

این گزارش فدوروف را یکی از چهره‌های اصلی در شکل‌گیری این همکاری‌ها خواند و افزود: ارتش‌های کشورهای جناح شرقی اروپا نیز در حال بازسازی برنامه‌های پهپادی و پدافند هوایی خود بر پایه تجربیات اوکراین هستند و موفقیت این روند به حفظ سرعت اصلاحات در کی‌یف وابسته است.

زلنسکی، یوهن خمارا سرپرست سازمان امنیت اوکراین را به‌عنوان جانشین فدوروف معرفی کرد. مرکز ویژه «آلفا» زیر نظر او بخش مهمی از عملیات‌های دوربرد علیه اهداف روسیه را هدایت کرده بود.

این انتخاب تا حدی به انتقادها درباره برکناری فدوروف پاسخ می‌دهد، زیرا خمارا نیز سابقه اجرای عملیات‌های نامتقارن را دارد. با این حال، هنوز روشن نیست آیا نظام مناقصه‌های رقابتی و انضباط در خرید تجهیزات که فدوروف پایه‌گذاری کرده بود، پس از خروج او نیز حفظ خواهد شد یا نه.

یورآبزرور با اشاره به اینکه «این به معنای آن نیست که همه دیدگاه‌های سیرسکی نادرست بوده یا برکناری فدوروف هیچ توجیهی نداشته است»، افزود: اما هر تصمیم در دوران جنگ باید به یک پرسش پاسخ دهد: آیا این تصمیم اوکراین را در رقابت با دشمنی که به‌تدریج در حال یادگیری و جبران عقب‌ماندگی خود است، سریع‌تر می‌کند یا کندتر؟

دو روز پس از این تغییرات، با استعفای یک فرمانده پدافند هوایی، اعتراض هزاران نفر در خیابان‌ها و جایگزینی یک فرمانده عملیاتی به جای یک چهره اصلاح‌طلب، هنوز نشانه‌ای از افزایش سرعت اصلاحات دیده نمی‌شود.

به باور نویسنده این گزارش، اوکراین در هفته‌ای که همواره به دلیل سرعت یادگیری و نوآوری برتری داشت، سریع‌ترین اصلاح‌گر خود را کنار گذاشت. /ایرنا