دشمن نامرئی در تابستان/ چرا ضدآفتابِ شما ممکن است دیگر کار نکند؟

 اختصاصی صد آنلاین ، با فرارسیدن فصل تابستان، افزایش زاویه تابش خورشید و کوتاه‌تر شدن مسیر عبور نور از اتمسفر، منجر به افزایش قابل‌توجه شدت اشعه‌های فرابنفش (UV) در سطح زمین شده است. این اشعه‌ها که به سه دسته UVA، UVB و UVC تقسیم می‌شوند، تأثیرات عمیقی بر فیزیولوژی بدن انسان دارند. در حالی که لایه اوزون مانع از رسیدن UVC می‌شود، دو دسته دیگر مستقیماً سلامت پوست و چشم را هدف قرار می‌دهند.

آسیب‌های سلولی و ریسک‌های پزشکی

از نظر علمی، اشعه UVB عامل اصلی سوختگی‌های سطحی و آسیب مستقیم به DNA سلول‌های اپیدرم است. در مقابل، اشعه UVA با قدرت نفوذ بسیار بالا به لایه‌های عمیق‌تر پوست، مسئول اصلی تخریب کلاژن، ایجاد چین‌وچروک و پیری زودرس شناخته می‌شود.

خطرناک‌ترین پیامد این تابش‌ها از منظر پزشکی، ابتلا به انواع کارسینوم‌های پوست از جمله «ملانوما» است. تجمع آسیب‌های DNA ناشی از تابش‌های مکرر می‌تواند منجر به جهش‌های ژنتیکی و تبدیل سلول‌های سالم به سلول‌های سرطانی شود. علاوه بر پوست، چشم‌ها نیز با تهدیداتی نظیر آب‌مروارید و آسیب به شبکیه روبه‌رو هستند.

هشدار متخصص پوست؛ ضدآفتاب به تنهایی کافی نیست

دکتر شاهین حمزه‌لو، متخصص پوست، در گفتگو با رسانه‌ها ضمن تاکید بر اینکه ما با یک «دشمن نامرئی» روبرو هستیم، خاطرنشان کرد که این پرتوها فراتر از تیره شدن پوست عمل می‌کنند. وی تأکید کرد: «مهم‌ترین نگرانی ما احتمال ایجاد سرطان‌های پوستی همچون ملانوما و سرطان‌های سلول‌های پایه و سنگفرشی است که از شایع‌ترین سرطان‌ها بوده و تماس طولانی‌مدت و بدون محافظت با آفتاب، عامل اصلی آن‌هاست.»

دکتر حمزه‌لو همچنین به مسئله پیری زودرس اشاره کرد و افزود: «نور UV عامل اصلی تخریب کلاژن‌هاست؛ الیافی که باعث سفتی و شادابی پوست می‌شوند. با از بین رفتن این الیاف، پوست دچار شلی، افتادگی و چین‌وچروک‌های زودرس می‌گردد.»

اشتباهات رایج در استفاده از ضدآفتاب

یکی از بزرگترین اشتباهات در روتین مراقبتی، تصور این است که زدن یک لایه ضدآفتاب در ابتدای روز کافی است. متخصص پوست تصریح می‌کند که اثر محافظتی ضدآفتاب معمولاً پس از ۳ تا ۴ ساعت به پایان می‌رسد. وی هشدار می‌دهد: «حتی اگر چربی ضدآفتاب هنوز روی پوست شما حس می‌شود، اثر شیمیایی و فیزیکی آن برای مقابله با اشعه تمام شده است. بنابراین تمدید آن هر ۳ ساعت یک‌بار الزامی است.»

همچنین وی یادآور شد که اشعه UVA حتی از شیشه‌ها نیز عبور می‌کند، بنابراین افراد در فضاهای بسته نیز نباید از مراقبت‌های لازم غافل شوند.

سه اصل طلایی برای محافظت

برای عبور ایمن از اوج تابش (بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعدازظهر)، متخصصان سه راهکار اصلی را توصیه می‌کنند:

1.     محافظت فیزیکی: استفاده از کلاه لبه‌دار، نقاب و پوشیدن لباس‌های مناسب و گشاد.
2.     استفاده صحیح از ضدآفتاب: انتخاب محصولات با طیف گسترده (Broad Spectrum) و تمدید منظم آن‌ها.
3.     هیدراتاسیون و سایه: تلاش برای ماندن در سایه و نوشیدن آب به طور مکرر جهت جبران از دست رفتن مایعات بدن.