چهارشنبه ۱۷ تير ۱۴۰۵
به گزارش صد آنلاین، علی بیگدلی، کارشناس مسائل بینالملل در تشریح دلایل نخستین سفر رییسجمهور فرانسه به سوریه پس از سقوط بشار اسد در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: با توجه به اینکه سوریه در گذشته از مستعمرات فرانسه بوده، طبیعی است که پاریس نسبت به این کشور حساسیت ویژهای داشته باشد و نخواهد فرصتهای اقتصادی و بازارهای آن را از دست بدهد. به همین دلیل نیز شرکتهایی مانند توتال از گذشته به دنبال حضور در سوریه بودهاند. سوریه دارای منابع نفتی است و همین مسئله اهمیت اقتصادی این کشور را افزایش میدهد. از سوی دیگر باید توجه داشت که سوریه از ظرفیتهای نفتی قابل توجهی برخوردار است. حضور توتال نیز نشان میدهد که فرانسه به دنبال بهرهبرداری از منابع انرژی سوریه و توسعه فعالیتهای اقتصادی و صنعتی خود در این کشور است.
وی ادامه داد: در مجموع، دو عامل اصلی راه را برای حضور مکرون به سوریه باز کرده است. نخست، سابقه استعماری فرانسه در این کشور و دوم، تلاش پاریس برای یافتن یک پایگاه جدید در خاورمیانه؛ هم از نظر سیاسی و نظامی و هم از نظر اقتصادی. البته سوریه و لبنان در شرایط کنونی وضعیت مناسبی ندارند، اما فرانسه نسبت به هر دو کشور، بهویژه لبنان، حساسیت ویژهای دارد. به یاد داریم که پس از انفجار بندر بیروت، مکرون با جدیت فراوان شخصاً به لبنان سفر کرد و پیگیر ابعاد مختلف آن حادثه شد. این رفتار نشاندهنده حساسیت تاریخی فرانسه نسبت به مناطقی است که زمانی تحت استعمار این کشور بودهاند. از سوی دیگر، فرانسه در پی ایجاد یک پایگاه سیاسی، نظامی و اقتصادی در منطقه است. با این حال، هنوز هیچ سرمایهگذاری خارجی قابل توجهی در سوریه انجام نشده است. حتی دیدارهایی که احمد الشرع با مقامات آمریکایی داشت، نتوانست زمینه جذب سرمایهگذاری آمریکا را فراهم کند.
این تحلیلگر مسائل سیاسی تصریح کرد: نکته مهم دیگر این است که حوادث اخیر در دمشق مانند انفجارهای سلسله وار، نشان میدهد دولت جدید سوریه هنوز موفق نشده امنیتی فراگیر و پایدار در سراسر کشور برقرار کند. این وضعیت به طور طبیعی موجب کاهش تمایل سرمایهگذاران خارجی برای حضور در سوریه خواهد شد. علاوه بر این، همچنان یک شکاف ساختاری در سیاست داخلی سوریه وجود دارد. با وجود اینکه نزدیک به دو سال از کنار رفتن بشار اسد میگذرد، دولت جدید هنوز نتوانسته جامعه متکثر و قومیتمحور سوریه را به یک سیاست واحد برساند. به تعبیر علوم سیاسی، فرآیند ملتسازی هنوز به طور کامل محقق نشده است. بر همین اساس، تصور نمیکنم این سفر برای فرانسه دستاورد مطلوبی داشته باشد. آنچه مکرون انتظار داشت و اطلاعاتی که پیش از سفر در اختیار او قرار گرفته بود، با واقعیتهای میدانی سوریه فاصله داشت و هنوز شرایط برای تحقق اهداف فرانسه مهیا نیست.
وی افزود: البته ممکن است از سوی روسیه یا برخی کشورهای عربی نیز پیامهایی منتقل شده باشد که حضور و نفوذ بیشتر قدرتهای خارجی در سوریه را محدود کند. همانگونه که پیشتر نیز اشاره شد، کشورهای عربی، بهویژه عربستان سعودی، تمایلی ندارند سوریه به لقمهای تبدیل شود که ترکیه به تنهایی آن را در اختیار بگیرد. عربستان تلاش میکند سوریه را به جهان عرب بازگرداند و سرمایهگذاری گستردهای در این کشور انجام دهد تا دمشق در چارچوب جهان عرب باقی بماند. از سوی دیگر، اختلاف ایدئولوژیک میان عربستان و ترکیه نیز اهمیت دارد. اردوغان به جریان اخوانالمسلمین نزدیک است، در حالی که عربستان رویکردی ضد اخوانی دارد. بنابراین، ریاض اجازه نخواهد داد ترکیه به طور کامل بر سوریه مسلط شود. با توجه به سابقه توافق سایکس–پیکو و نفوذ تاریخی فرانسه در سوریه و لبنان، پاریس همچنان علاقهمند به احیای آن نفوذ است، اما بعید میدانم شرایط کنونی سایر کشورهای اروپایی را برای ورود به سوریه ترغیب کند؛ حتی با وجود اینکه آمریکا تا حدی به دولت جدید سوریه مشروعیت داده و بخشی از تحریمها را نیز کاهش داده است، اما اروپاییها روابط خود با دمشق را تعمیق نمیکنند
بیگدلی گفت: به نظر میرسد فرانسه در این مسیر پیشدستی کرد، اما با نتیجه مطلوبی مواجه نشد. انفجارهای اخیر در دمشق این پیام را منتقل کرد که شرایط برای بازگشت نفوذ سنتی فرانسه در سوریه فراهم نیست. هنوز مشخص نیست عامل این حوادث چه کسی بوده است؛ ممکن است مخالفان دولت احمد الشرع، برخی بازیگران خارجی، ترکیه یا حتی عربستان سعودی در آن نقش داشته باشند، اما در هر صورت پیام آن این بود که فضای سوریه برای احیای روابط استعماری گذشته آماده نیست. به همین دلیل، این سفر که عملاً با ناکامی همراه شد، احتمالاً زمینه را برای ورود و سرمایهگذاری سایر کشورهای اروپایی نیز فراهم نخواهد کرد. هدف اصلی فرانسه تثبیت دوباره جایگاه سیاسی، اقتصادی و حتی نظامی خود در سوریه است. البته نباید نقش روسیه را نیز نادیده گرفت. روسیه همچنان یکی از بازیگران مهم و دارای میراث نفوذ در سوریه است و از دوران حافظ اسد تاکنون حضور مؤثری در این کشور داشته است. طبیعی است که مسکو نیز تمایل نداشته باشد کشوری قدرتمند مانند فرانسه نفوذ خود را در سوریه گسترش دهد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: با این حال، بیش از روسیه، به نقش کشورهای عربی به رهبری عربستان سعودی و همچنین ترکیه مشکوک هستم. بعید میدانم این حوادث ارتباط مستقیمی با روسیه داشته باشد، اما احتمال دارد ترکیه یا برخی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس در ایجاد فضایی که ورود فرانسه را با مشکل مواجه کند، نقش داشته باشند. در واقع، این اتفاق میتواند نوعی پیام هشدار به فرانسه تلقی شود که به دنبال احیای میراث استعماری خود در سوریه نباشد. به نظر من، این اتفاق از این جهت اهمیت داشت که شاید راه را بر سرمایهگذاری گسترده کشورهای اروپایی نیز ببندد. اگر فرانسه در این سفر موفق میشد، مذاکرات به نتیجه میرسید، قراردادهایی امضا میشد و سرمایهگذاریها آغاز میشد، احتمالاً سایر کشورهای اروپایی نیز وارد این مسیر میشدند، اما با توجه به آغاز ناموفق سفر مکرون و شرایطی که در سوریه ایجاد شد، به نظر میرسد هنوز بستر لازم برای حضور گسترده کشورهای اروپایی در این کشور فراهم نیست.
انتهای پیام/221111