افشای تنش بی‌سابقه واشنگتن و ریاض/ آمریکا حضور نظامی خود در عربستان را کاهش می‌دهد

به گزارش صد آنلاین ، به نقل از وال استریت ژورنال، در بهار گذشته بیش از ۱۰۰ فروند هواپیمای نظامی آمریکا از پایگاه‌ها و ناوهای جنگی این کشور در سراسر خاورمیانه به پرواز درآمدند تا در چارچوب عملیاتی با نام «پروژه آزادی» امنیت عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز را تضمین کنند. اما این عملیات با مانعی غیرمنتظره روبه‌رو شد؛ عربستان سعودی که استفاده از پایگاه‌ها و حریم هوایی‌اش برای اجرای مأموریت حیاتی بود، با همکاری مخالفت کرد.

به گفته مقام‌های آمریکایی آگاه از موضوع، این مخالفت باعث شد ایالات متحده ناچار شود عملیات را متوقف کند. پروژه آزادی تنها چند ساعت پس از آنکه دونالد ترامپ دستور آغاز آن را صادر کرده بود، عملاً شکست خورد و متوقف شد.

این تصمیم ریاض خشم کاخ سفید را برانگیخت. بر اساس گفته‌های مقام‌های آمریکایی و عرب، واشنگتن تهدید کرد اگر عربستان موضع خود را تغییر ندهد، ارسال موشک‌های رهگیر مورد نیاز این کشور برای مقابله با موشک‌ها و پهپادهای ایران را به تعویق خواهد انداخت.

در نهایت عربستان از موضع خود عقب‌نشینی کرد، اما مقام‌های آمریکایی معتقد بودند که آسیب وارد شده به روابط دو کشور به آسانی جبران نخواهد شد.

اکنون، به گفته برخی مقام‌های آمریکایی، واشنگتن در حال بررسی کاهش حضور نظامی خود در عربستان سعودی است؛ اقدامی که می‌تواند یکی از مهم‌ترین تغییرات در روابط امنیتی دو کشور طی دهه‌های اخیر باشد.

این تنش، که پیش از این گزارش نشده بود، بزرگ‌ترین شکاف در روابط واشنگتن و ریاض طی سال‌های اخیر محسوب می‌شود. روابطی که برای دهه‌ها ستون اصلی ترتیبات امنیتی آمریکا در منطقه خلیج فارس بوده است.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، هفته گذشته برای دیدار با مقام‌های ارشد کشورهای حوزه خلیج فارس به منطقه سفر کرد. او از امارات متحده عربی، کویت و بحرین دیدن کرد؛ کشورهایی که در جریان جنگ بیشترین آسیب را متحمل شدند. با این حال، روبیو به عربستان سفر نکرد.

به گفته منابع آگاه، مقام‌های سعودی از این تصمیم ناراضی بودند و آن را بی‌احترامی حساب‌شده‌ای از سوی دولت آمریکا تلقی کردند. در مقابل، مقام‌های دولت ترامپ این برداشت را رد کرده و اعلام کردند روبیو در حاشیه نشست شورای همکاری خلیج فارس در بحرین گفت‌وگوهای مثبتی با فیصل بن فرحان، وزیر امور خارجه عربستان، داشته است.

همچنین آمریکا و کشورهای عضو شورای همکاری در پایان این نشست، بیانیه‌ای مشترک منتشر کردند که در آن بر تعهد قوی دو طرف نسبت به همکاری‌های دوجانبه تأکید شده بود.

چندی پیش از این نیز محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، دعوت برای شرکت در نشست گروه هفت در فرانسه را نپذیرفت. به گفته منابع نزدیک به حکومت سعودی، این اقدام نوعی اعتراض به نحوه مدیریت جنگ از سوی آمریکا بود. هرچند رسانه‌های رسمی عربستان اعلام کردند ولیعهد به دلیل برنامه‌های از پیش تعیین‌شده قادر به حضور در این نشست نبوده است.

دولت عربستان به درخواست‌های مکرر رسانه‌ها برای اظهار نظر پاسخ نداد. در مقابل، آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، تأکید کرد که روابط واشنگتن و ریاض همچنان بسیار خوب است.

وی گفت ترامپ دیدگاه‌های مختلف را درباره مسائل منطقه‌ای می‌شنود و نظر شرکای منطقه‌ای آمریکا را جدی می‌گیرد، اما در نهایت تصمیم‌های خود را بر اساس منافع مردم آمریکا اتخاذ می‌کند.

هنوز مشخص نیست این اختلاف‌ها تا چه اندازه می‌تواند روابط دیرینه دو کشور را تحت تأثیر قرار دهد. روابط نزدیک آمریکا و عربستان نقش مهمی در تضمین جریان آزاد نفت با قیمت‌گذاری دلاری، حفظ توازن در سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا و حمایت از امنیت خاورمیانه داشته است.

عربستان همچنین یکی از بزرگ‌ترین خریداران تسلیحات آمریکایی و از منابع مهم سرمایه‌گذاری در حوزه‌هایی مانند مواد معدنی راهبردی، هوش مصنوعی و همکاری‌های هسته‌ای غیرنظامی به شمار می‌رود.

ارتش آمریکا نخستین بار در سال ۱۹۴۵ حق استفاده از پایگاه‌های نظامی در عربستان را به دست آورد و در جریان جنگ‌های عراق حضور خود را گسترش داد. در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ نیز آمریکا حضور نظامی خود را در پایگاه هوایی شاهزاده سلطان تقویت کرد تا بازدارندگی بیشتری در برابر ایران ایجاد کند.

با این حال، روابط دو کشور پیش از این نیز دوره‌هایی از تنش را تجربه کرده است. پس از حملات ۱۱ سپتامبر، واشنگتن در مقاطع مختلف به دلیل ملاحظات سیاسی و حساسیت افکار عمومی عربستان نسبت به حضور نیروهای خارجی در سرزمین میزبان مقدس‌ترین اماکن اسلامی، بخشی از نیروهای خود را کاهش داد یا خارج کرد.

همچنین در سال ۲۰۲۰ دولت ترامپ سامانه‌های دفاع موشکی پاتریوت را پس از اختلاف بر سر میزان تولید نفت از عربستان خارج کرد و اعلام نمود که دیگر نیازی فوری به استقرار این سامانه‌ها وجود ندارد./ایرنا