کشف بافت‌های «نامیرا» در خیار دریایی معمایی که دنیای پزشکی را متحول می‌کند

به گزارش صد آنلاین ،  طبق گزارش پایگاه‌های علمی، این مطالعه که برای نخستین‌بار بقای طولانی‌مدت بافت جداشده در محیطی غیر‌استریل و طبیعی را مستند کرده است، فرضیات سنتی زیست‌شناسی درباره «مرگ سلولی» و «نامیرایی بافت» را به چالش کشیده است. در حالی که پیش‌تر تنها در محیط‌های کاملاً کنترل‌شده آزمایشگاهی شاهد زنده ماندن خطوط سلولی خاص بوده‌ایم، این خیار دریایی دریچه‌ای نو به سوی شگفتی‌های پنهان اقیانوس گشوده است.

فراتر از سلول‌های آزمایشی

از اواسط قرن بیستم، دانشمندان از خطوط سلولی «نامیرا» (مانند سلول‌های HeLa) برای تحقیقات پزشکی استفاده کرده‌اند. با این حال، تفاوت بنیادی این کشف در این است که کشت سلول‌های آزمایشگاهی همواره نیازمند شرایطی استریل و تحت کنترل شدید است و هیچ‌گاه توانایی حرکت مستقل یا رشد ساختاری مشابه بافت زنده کامل را نشان نداده‌اند. اما بافت‌های خیار دریایی، در آب اقیانوس و در معرض انواع باکتری‌ها، توانسته‌اند یکپارچگی و پیچیدگی ساختاری خود را حفظ کنند.

مکانیسم شگفت‌انگیز بقا

محققان با مطالعه گونه سردآبی Psolus fabricii دریافتند که بافت‌های جدا شده از پا، شاخک‌ها و بخش‌های اصلی بدن این موجود، توانایی خیره‌کننده‌ای برای سازماندهی مجدد دارند. دکتر ریچل سیپلر، از آزمایشگاه علوم اقیانوسی بیگلو، در تشریح این پدیده می‌گوید:

    «این بافت‌ها به جای زوال، با جذب آمینواسیدهای محلول در آب دریا و تعامل با محیط آلی اطراف، خود را التیام می‌بخشند و به رشد خود ادامه می‌دهند.»

مشاهدات نشان داد که این بافت‌ها حتی پس از گذشت سه سال، همچنان دارای فعالیت ایمنی بوده و از تنوع سلولی برخوردارند که این موضوع فراتر از قدرت بازسازی معمول اکینودرم‌ها (خارپوستان) محسوب می‌شود.

افق‌های روشن برای علم پزشکی

این کشف صرفاً یک کنجکاوی علمی نیست، بلکه حامل امیدهای بزرگ برای مهندسی زیست‌پزشکی است:

•     ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده: درک اینکه چگونه این موجودات می‌توانند بافت جدا شده را بدون ابزار پیچیده به حیات بازگردانند، می‌تواند به روش‌های جدیدی برای درمان زخم‌های عمیق یا ترمیم بافت‌های انسانی منجر شود.
•     التزام ضدمیکروبی: توانایی این بافت در زنده ماندن در محیط غنی از باکتری، می‌تواند سرنخ‌های ارزشمندی برای مبارزه با عفونت‌ها در اختیار دانشمندان قرار دهد.
•     سهولت تحقیقات: از آنجا که خیار دریایی یک موجود بی‌مهره است، محدودیت‌های اخلاقی و فنی کمتری برای مطالعه آن در آزمایشگاه‌ها وجود دارد که می‌تواند روند تحقیقات را سرعت ببخشد.

آندریا بدنار، مدیر علمی موسسه ژنومیک دریایی گلاستر، با اشاره به این دستاورد اظهار داشت که اقیانوس‌ها همچنان به‌عنوان منبعی پایان‌ناپذیر از نوآوری‌های بیولوژیکی شناخته می‌شوند که می‌تواند پاسخ بسیاری از پرسش‌های بی‌پاسخ در حوزه بیولوژی و پزشکی را در خود داشته باشد. این یافته، نه‌تنها نگاه ما به مفهوم «بافت جدا شده» را تغییر می‌دهد، بلکه نویدبخش آینده‌ای است که در آن شاید «نامیرایی بافت» به یکی از ابزارهای درمانی بشر تبدیل شود.