مذاکره می‌کنیم، محاصره می‌شویم | دیپلماسیِ زمان‌سوز؛ آمریکا در سایه گفت‌وگوها، منطقه را برای جنگ آماده می‌کند

در نگاه اول، گفت‌وگوهای دیپلماتیک با کشورهای همسایه و حتی زمزمه‌های مذاکره با آمریکا می‌تواند نشانه‌ای از کاهش تنش تلقی شود؛ اما تجربه‌های گذشته نشان می‌دهد خطر واقعی نه در اصل مذاکره، بلکه در طولانی شدن و فرسایشی شدن آن نهفته است.

واقعیت این است که ما تصور می‌کنیم با کش دادن روند گفت‌وگوها در حال خرید زمان هستیم؛ اما شواهد میدانی و تحرکات نظامی آمریکا در منطقه چیز دیگری می‌گوید:

این آمریکا است که از زمان به‌دست‌آمده برای تثبیت حضور، تکمیل آرایش نظامی و انتقال تجهیزات استفاده می‌کند.

دیپلماسی منطقه‌ای؛ پوشش نرم برای آماده‌سازی سخت

در حالی که ایران سرگرم مدیریت روابط با همسایگان و کاهش فشارهای سیاسی منطقه‌ای است، آمریکا هم‌زمان در حال:

• افزایش حضور لجستیکی در پایگاه‌های منطقه‌ای
• تکمیل زنجیره پشتیبانی نظامی
• هم‌راستاسازی شرکای منطقه‌ای در قالب بازدارندگی علیه ایران

است.

این دو مسیر به‌صورت موازی اما با اهداف کاملاً متفاوت در حال حرکت‌اند.

تجربه‌های تکرارشونده؛ زمان به نفع چه کسی کار می‌کند؟

تجربه برجام، مذاکرات وین و حتی گفت‌وگوهای غیرمستقیم سال‌های اخیر نشان داد که آمریکا در مذاکرات طولانی، برنده زمان است.

زمان برای واشنگتن یعنی:

• آماده‌سازی افکار عمومی
• هماهنگی با متحدان
• تکمیل زیرساخت‌های نظامی
• و ایجاد اجماع حداقلی برای اقدام سخت

در مقابل، برای ایران، زمان طولانی‌شده اغلب به فرسایش اقتصادی، فشار روانی داخلی و تضعیف قدرت چانه‌زنی منجر شده است.

خطر اصلی: توهم دیپلماسی بدون تغییر معادله میدانی

بزرگ‌ترین خطر اینجاست که تصور کنیم صرف گفت‌وگو با همسایگان یا ورود به مذاکرات احتمالی، به‌تنهایی مانع جنگ می‌شود.

در حالی که در منطق قدرت‌های بزرگ، دیپلماسی اغلب ادامه جنگ با ابزار نرم‌تر است؛ نه جایگزین آن.

اگر قرار است گفت‌وگویی صورت گیرد، باید:

• کوتاه، هدفمند و همراه با تغییر ملموس در رفتار طرف مقابل باشد
• نه فرسایشی و زمان‌بر، آن‌هم در شرایطی که طرف مقابل از هر روز آن برای آماده‌سازی سناریوهای سخت‌تر استفاده می‌کند.

در غیر این صورت، باید بیش از آنکه نگران مذاکره باشیم، نگران طولانی شدن آن باشیم؛

چراکه آمریکا زمان را به ابزار جنگ تبدیل می‌کند، نه به پل صلح.