خواص عجیب و حیرت آور رازیانه که از آن بی خبر مانده‌اید/ این مواقع دمنوش آن را حتما بخورید

رازیانه، گیاهی معطر و دارویی با پیشینه‌ای کهن در طب سنتی، یکی از گیاهان پرخاصیت است که به دلیل ترکیبات فعال خود، فواید زیادی برای سلامتی دارد.

کد خبر: ۱۷۰۴۱۲

تاریخ: ۱۵ خرداد ۱۴۰۴ - ۱۶:۲۸

به گزارش صد آنلاین؛ رازیانه عضوی از خانواده چتریان (Apiaceae) است که شامل گیاهانی مانند هویج و کرفس می‌شود. ساقه‌ها، برگ‌ها و دانه‌های رازیانه خوراکی بوده و به‌واسطه‌ی طعم قوی و شیرین شبیه بادیان رومی، به‌عنوان ماده‌ای خوش‌عطر و پرکاربرد در آشپزی شناخته می‌شود.

ارزش تغذیه‌ای رازیانه
رازیانه علاوه بر خواص دارویی‌، ازنظر تغذیه‌ای نیز گیاهی ارزشمند به شمار می‌آید. این گیاه کم‌کالری و سرشار از مواد مغذی مفید مانند فیبر، پتاسیم، فولات و آنتی‌اکسیدان‌هاست که می‌تواند به حفظ سلامت عمومی بدن و عملکرد بهینه اندام‌ها کمک کند. در ادامه، ترکیب تغذیه‌ای وعده ۸۰ گرمی رازیانه آورده شده است:

۱۰ کیلوکالری انرژی
۰٫۷ گرم پروتئین
۰٫۲ گرم چربی
۱٫۴ گرم کربوهیدرات
۲٫۶ گرم فیبر
۳۵۲ میلی‌گرم پتاسیم
۳۴ میکروگرم فولات
۱۱۲ میکروگرم کاروتن
رازیانه برای سلامتی چه مزیت‌هایی دارد؟
رازیانه به دلیل ترکیبات فعال گیاهی، دارای خواص متعددی برای سلامتی است. مطالعات نشان داده‌اند این گیاه می‌تواند در بهبود گوارش، کاهش التهاب و تقویت سیستم ایمنی مؤثر باشد. در ادامه، به برخی از مهم‌ترین مزایای رازیانه برای سلامتی اشاره می‌کنیم.

سرشار از ترکیبات گیاهی محافظت‌کننده
تمام بخش‌های گیاه رازیانه سرشار از ترکیبات گیاهی فعالی هستند که خواص محافظتی ارزشمندی دارند. ازجمله این ترکیبات می‌توان به کلروژنیک اسید، لیمونن و کوئرستین اشاره کرد. مطالعات نشان داده‌اند خطر ابتلا به بیماری‌های مزمن نظیر بیماری‌های قلبی، چاقی و دیابت نوع دوم در افرادی که رژیم غذایی‌ آن‌ها غنی از این نوع ترکیبات گیاهی است، پایین‌تر است.

حفظ سلامت قلب
رازیانه منبع مناسبی از فیبر و همچنین مواد مغذی مفید برای قلب مانند پتاسیم و فولات است. این ترکیبات می‌توانند به حفظ سلامت قلب کمک کنند. مصرف منظم رازیانه با کاهش فشار خون همراه است و ممکن است به تنظیم سطح کلسترول نیز کمک کند.

حمایت از سلامت پوست
رازیانه حاوی بتاکاروتن (که در بدن به ویتامین A تبدیل می‌شود) و ویتامین C است. این دو ماده مغذی برای تولید کلاژن و ترمیم بافت‌ها اهمیت زیادی دارند. این ویتامین‌ها نقش مهمی در حفظ سلامت پوست و غشاهای مخاطی که از اندام‌هایی مانند دستگاه تنفسی محافظت می‌کنند، ایفا می‌کنند.

خواص ضدالتهابی
رازیانه غنی از آنتی‌اکسیدان‌هایی مانند ویتامین C و فلاونوئیدهای گیاهی همچون کوئرستین است. عصاره دانه رازیانه می‌تواند به کاهش التهاب در بدن کمک کند.

مدیریت وزن
رازیانه با کالری کم و طعمی خوشایند، گزینه‌ای مناسب برای گنجاندن در برنامه‌های کنترل وزن است. این گیاه به دلیل داشتن شاخص گلیسمی پایین و فیبر بالا، می‌تواند به تنظیم قند خون هنگام مصرف در وعده‌های اصلی کمک کند.

رازیانه، به دلیل داشتن فیبر زیاد و شاخص گلیسمی پایین، باعث می‌شود قند حاصل از غذا به‌آرامی وارد جریان خون شود. این ویژگی می‌تواند از افزایش ناگهانی قند خون بعد از غذا جلوگیری کند و به تنظیم قند خون کمک می‌کند.

کمک به کنترل اشتها
ترکیبی به نام آنتول که در رازیانه وجود دارد، ممکن است خاصیت سرکوب‌کننده اشتها داشته باشد. به همین دلیل، مصرف رازیانه پیش از غذا، مثلا به صورت چای، می‌تواند در کاهش اشتها موثر باشد. با‌این‌حال، مصرف مکمل‌های عصاره رازیانه با چنین اثری همراه نبوده است. تحقیقات در این زمینه متناقض است و به مطالعات بیشتری نیاز است.

بهبود علائم کم‌خونی
رازیانه مقدار مناسبی فولات دارد. فولات نوعی ویتامین است که برای ساختن گلبول‌های قرمز سالم در خون لازم است. اگر بیشتر غذاهایی که فولات دارند مصرف کنید، علائم کم‌خونی (مثل خستگی و ضعف) بهتر می‌شود. مصرف فولات در دوران بارداری نیز مهم است.

افزایش تولید شیر مادر
ترکیب آنتول که در رازیانه وجود دارد، ممکن است باعث بهبود کیفیت و همچنین افزایش مقدار شیر مادر شود. علت آن است که آنتول باعث افزایش هورمون پرولاکتین می‌شود که مسئول تحریک بدن برای تولید شیر است.

تسکین برخی از علائم یائسگی
مروری بر ۱۰ مطالعه نشان داده است مصرف مکمل عصاره رازیانه ممکن است به کاهش گرگرفتگی، خشکی واژن و مشکلات خواب در زنان یائسه کمک کند. با‌این‌حال، توجه به این موضوع ضروری است که این مطالعات با نمونه‌های کوچک انجام شده‌اند و عواملی مانند فعالیت بدنی و تغذیه درنظر گرفته نشده‌اند.

خواص ضدباکتریایی
تحقیقات نشان داده‌اند که عصاره رازیانه می‌تواند از رشد بعضی از میکروب‌های خطرناک و بیماری‌زایی مانند اشریشیا کلی، استافیلوکوک اورئوس و  قارچ کاندیدا آلبیکنس ممانعت کند.

خواص رازیانه برای رحم و تخمدان
رازیانه به دلیل ترکیبات گیاهی فعالی مانند آنتول و فیتواستروژن‌ها، از گذشته تا امروز در بهبود سلامت دستگاه تناسلی زنان موردتوجه قرار گرفته است. مهم‌ترین خواص رازیانه برای رحم و تخمدان  عبارتند از:

تنظیم هورمون‌های زنانه: رازیانه حاوی فیتواستروژن‌هایی است که عملکردی شبیه هورمون استروژن دارند. این ترکیبات می‌توانند در تنظیم چرخه قاعدگی، بهبود تخمک‌گذاری و کاهش اختلالات هورمونی مؤثر باشند.

کاهش دردهای قاعدگی: برخی تحقیقات نشان داده‌اند مصرف رازیانه، چه به صورت دم‌کرده و چه در قالب مکمل، می‌تواند درد ناشی از انقباضات رحمی در دوران قاعدگی را کاهش دهد. این خاصیت به دلیل اثر ضدالتهابی و شل‌کننده عضلات صاف آن است.

کاهش علائم یائسگی: به دلیل شباهت فیتواستروژن‌های موجود در رازیانه به استروژن طبیعی بدن، این گیاه می‌تواند به کاهش علائمی مانند گرگرفتگی، خشکی واژن و اختلالات خواب در زنان یائسه کمک کند.

پشتیبانی از سلامت رحم و تخمدان: رازیانه دارای خواص آنتی‌اکسیدانی قوی است که می‌تواند از بافت‌های رحمی و تخمدانی در برابر آسیب‌های ناشی از رادیکال‌های آزاد محافظت کند. این ویژگی به‌ویژه برای زنانی که درمعرض ناباروری یا کاهش عملکرد تخمدان هستند، اهمیت دارد.

تقویت باروری: مطالعات محدود علمی پیشنهاد می‌کنند که مصرف منظم و کنترل‌شده رازیانه ممکن است با افزایش کیفیت تخمک و بهبود تعادل هورمون‌ها، به افزایش شانس بارداری کمک کند.

خواص رازیانه برای لاغری شکم
رازیانه از گیاهان دارویی محبوب در طب سنتی است که به‌واسطه اثرات مثبتش بر متابولیسم و هضم، مورد توجه افرادی قرار گرفته که به دنبال کاهش وزن هستند. ترکیبات فعالی مانند آنتول، فیبر خوراکی و آنتی‌اکسیدان‌ها در این گیاه می‌توانند با کمک به کاهش اشتها، بهبود عملکرد گوارشی و کاهش نفخ، نقش مؤثری در روند لاغری داشته باشند. در ادامه به برخی از مهم‌ترین تأثیرات رازیانه در کاهش چربی شکم اشاره می‌کنیم.

کاهش اشتها و کنترل گرسنگی: ترکیبی به‌نام آنتول در رازیانه وجود دارد که می‌تواند ترشح برخی هورمون‌های کنترل‌کننده اشتها را تحریک کند. مصرف چای رازیانه یا عصاره آن ممکن است باعث احساس سیری بیشتر شده و میل به خوردن غذا را کاهش دهد.

افزایش متابولیسم چربی‌ها و قندها: رازیانه ممکن است متابولیسم بدن را تقویت کند و در سوزاندن چربی، به‌ویژه در نواحی شکمی، مؤثر باشد. برخی مطالعات نشان داده‌اند رازیانه با تاثیر بر کبد و پانکراس، می‌تواند به تجزیه بهتر چربی‌ها کمک کند.

کاهش نفخ: یکی از دلایل بزرگ شدن شکم در افراد، نفخ است. رازیانه خاصیت ضدنفخ و ضداسپاسم دارد و می‌تواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و کاهش ورم شکم کمک کند.

بهبود هضم و تنظیم قند خون: فیبر موجود در رازیانه در هضم بهتر غذا نقش دارد و می‌تواند باعث کاهش ترشح ناگهانی انسولین شود. این ویژگی از ذخیره چربی به‌ویژه در ناحیه شکم جلوگیری می‌کند.

دارای شاخص گلیسمی پایین: رازیانه دارای شاخص گلیسمی پایین است و مصرف آن باعث افزایش ناگهانی قند خون نمی‌شود.

اثر هم‌افزا با رژیم غذایی: نتایج برخی مطالعات نشان داده‌اند ترکیب رازیانه با رژیم غذایی کم‌کالری می‌تواند به کاهش چربی بدن، به‌ویژه در زنان مبتلا به اضافه‌وزن یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک کمک کند.

ضدالتهاب و آنتی‌اکسیدان قوی: ترکیبات آنتی‌اکسیدانی و ضدالتهابی رازیانه مانند فلاونوئیدها و ویتامین C می‌توانند از التهاب مزمن که با چاقی شکمی مرتبط است جلوگیری کرده و در درازمدت به لاغری شکم کمک کنند.

عرق رازیانه چیست و چه خواصی دارد؟
عرق رازیانه، مایعی است که از تقطیر بخار از دانه‌ها یا قسمت‌های هوایی گیاه رازیانه به‌دست می‌آید. این فرآورده حاوی ترکیبات محلول در آب و مقادیر اندکی از اسانس‌های گیاه است و به‌عنوان محصول طبیعی با کاربردهای متنوع در طب سنتی، مراقبت از پوست و سلامت عمومی شناخته می‌شود. مصرف عرق رازیانه ممکن است با فواید زیر همراه باشد:

کمک به هضم و کاهش نفخ و گاز معده
 تسکین دردهای قاعدگی و تنظیم چرخه قاعدگی
 آبرسان، ضدالتهاب و مفید برای پوست‌های حساس و ملتهب
 حمایت از سم‌زدایی کبد و بهبود عملکرد گوارشی
 کاهش فشار خون به دلیل پتاسیم بالا
 تقویت سیستم ایمنی به‌سبب وجود آنتی‌اکسیدان‌ها
 کمک به کاهش اشتها و مدیریت وزن
 آرام‌بخش
دارای اثرات خفیف استروژنی، مفید در تنظیم هورمون‌های زنانه
ضدباکتری طبیعی، کمک به کاهش عفونت‌های داخلی
دمنوش رازیانه چه فوایدی برای سلامتی دارد
دمنوش رازیانه یکی از پرخاصیت‌ترین دمنوش‌های گیاهی است که از دانه‌های معطر گیاه رازیانه تهیه می‌شود. وقتی احساس می‌کنید سرماخورده‌اید، چای رازیانه مفید است، زیرا به‌خاطر خاصیت ضدویروسی می‌تواند به بدن کمک کند بهتر با عفونت مقابله کند. همچنین این چای به هضم بهتر غذا کمک کرده، نفس را تازه می‌کند و خواب آرام‌تری را فراهم می‌سازد. دمنوش رازیانه دارای خواص زیر است:

بهبود گوارش: دمنوش رازیانه با افزایش ترشح شیره‌های گوارشی و کاهش اسپاسم‌های عضلات صاف، به کاهش نفخ، سوء‌هاضمه و گرفتگی معده کمک می‌کند.

کاهش دردهای قاعدگی: ترکیب آنتول موجود در رازیانه باعث شل شدن عضلات رحم و کاهش درد قاعدگی می‌شود.

تنظیم هورمون‌های زنانه: دارای ترکیبات شبه استروژن (فیتواستروژن‌ها) است که به تعادل هورمونی در زنان، به‌ویژه در دوران یائسگی یا سندرم پیش از قاعدگی کمک می‌کند.

افزایش شیر مادر: مصرف دمنوش رازیانه در برخی مادران شیرده موجب افزایش ترشح هورمون پرولاکتین و بهبود کیفیت و حجم شیر می‌شود.

تسکین سرفه و گلودرد: خاصیت ضدویروسی و ضدباکتریایی دارد و برای کاهش علائم سرماخوردگی مانند گلودرد و سرفه مفید است.

آرام‌بخش: دمنوش رازیانه با اثر آرام‌بخش ملایم خود می‌تواند به کاهش اضطراب و بهبود کیفیت خواب کمک کند.

کاهش اشتها و کمک به لاغری: ترکیب آنتول ممکن است باعث کاهش اشتها شده و در برنامه‌های کاهش وزن مؤثر باشد.

رفع بوی بد دهان: اثر ضدباکتری آن می‌تواند به کاهش باکتری‌های دهانی و خوشبو شدن دهان کمک کند.

دم نوش رازیانه چگونه تهیه می‌شود؟
برای تهیه دمنوش رازیانه قاشق چای‌خوری دانه رازیانه را در یک لیوان آب جوش بریزید، در ظرف را بپوشانید و حدود ده تا پانزده دقیقه اجازه دهید تا دم بکشد. پس از صاف کردن، می‌توان آن را به‌صورت گرم نوشید و در صورت تمایل با عسل طبیعی شیرین کرد. توجه به این نکته ضروری است که مصرف بیش از حد دمنوش رازیانه ممکن است باعث حساسیت یا اختلال در سطح هورمون‌ها شود، بنابراین تعادل در مصرف آن ضروری است. همچنین در دوران بارداری باید با مشورت پزشک مصرف شود.

مصرف رازیانه برای چه کسانی خطرناک است؟
برای بیشتر افراد، مصرف رازیانه کامل به‌عنوان بخشی از یک رژیم غذایی سالم و متعادل بی‌خطر است. با‌این‌حال، افرادی که به کرفس و هویج حساسیت دارند، ممکن است نسبت به رازیانه نیز آلرژی داشته باشند.

زنان باردار و نوزادان باید از مصرف دانه‌های رازیانه، نوشیدن چای آن یا مصرف مکمل‌های عصاره رازیانه خودداری کنند، زیرا ترکیبات موجود در رازیانه ممکن است برای نوزادان ایمن نباشد و به‌دلیل داشتن خاصیت فیتواستروژنی، ممکن است تعادل هورمون‌های مادر را مختل کند.

منابع غلیظ‌تر مانند عصاره‌ها و مکمل‌ها باید همواره با احتیاط مصرف شوند و ترجیحا زیر نظر متخصص بهداشت و درمان مورد استفاده قرار گیرند.

روغن‌ طبیعی رازیانه حاوی ترکیبی به نام استراگول است که ممکن است باعث ایجاد سرطان شود. در آزمایش‌هایی که روی حیوانات انجام شده است، این ماده با مشکلات رشد و تکامل جنین در دوران بارداری همراه بوده است. البته، مقدار استراگول طبیعی موجود در رازیانه کم است. با این وجود، تحقیقات بیشتری در انسان‌ها لازم است تا اثرات آن به‌طور کامل مشخص شود.

رازیانه با چه داروهایی تداخل دارد؟
تداخلات دارویی به شرایطی گفته می‌شود که یک ماده (مثلا داروی دیگر، گیاه دارویی یا حتی غذا) بر نحوه اثرگذاری دارویی در بدن تاثیر بگذارد. این تاثیر ممکن است باعث شود دارو قوی‌تر یا ضعیف‌تر از حد معمول عمل کند یا عوارض جانبی بیشتری ایجاد کند. برای مثال، اگر کسی دارویی برای رقیق کردن خون مصرف می‌کند و همزمان رازیانه هم بخورد، رازیانه ممکن است اثر آن دارو را تغییر دهد و خطر خونریزی افزایش پیدا کند. بنابراین، دانستن این تداخل‌ها مهم است تا از مشکلات ناخواسته جلوگیری شود.

رازیانه با وجود فواید فراوان، ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد. در ادامه به مهم‌ترین تداخلات دارویی رازیانه اشاره می‌کنیم:

داروهای ضدانعقاد خون (مانند وارفارین): رازیانه دارای ترکیباتی با خاصیت استروژنی و همچنین آنتی‌اکسیدانی است که ممکن است بر اثر داروهای رقیق‌کننده خون تاثیر گذاشته و خطر خونریزی را افزایش یا کاهش دهد.
داروهای هورمونی (مانند قرص‌های ضدبارداری یا درمان‌های هورمونی جایگزین): به دلیل داشتن اثرات شبه‌استروژن، مصرف زیاد رازیانه ممکن است با اثر این داروها تداخل داشته و اثربخشی آن‌ها را کاهش یا افزایش دهد.
داروهای ضدصرع (مانند فنی‌توئین): برخی مطالعات نشان داده‌اند رازیانه ممکن است با داروهای ضدتشنج تداخل داشته و بر سطح آن‌ها در خون تاثیر بگذارد.
آنتی‌بیوتیک‌ها (مانند سیپروفلوکساسین): ترکیبات موجود در رازیانه ممکن است جذب برخی آنتی‌بیوتیک‌ها را کاهش دهند و اثربخشی آن‌ها را کم کنند.
داروهایی که توسط آنزیم‌های کبدی متابولیزه می‌شوند: رازیانه ممکن است فعالیت آنزیم‌های کبدی را تحت‌تاثیر قرار دهد و باعث تغییر در میزان داروهای وابسته به این مسیر شود.
نکته مهم: پیش از مصرف منظم یا مصرف مقادیر زیاد رازیانه، به‌ویژه اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید، حتما با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

جمع‌بندی
رازیانه گیاهی خوراکی و دارویی از خانواده چتریان است که از گذشته تاکنون جایگاه ویژه‌ای در آشپزی و طب سنتی داشته است. این گیاه با طعمی شیرین و عطری شبیه بادیان رومی، به‌صورت خام، پخته یا به شکل دمنوش و عرق مصرف می‌شود. ساقه، برگ و دانه‌های رازیانه سرشار از ترکیبات مغذی مانند فیبر، پتاسیم، فولات، آنتی‌اکسیدان‌ها و ترکیبات گیاهی فعالی هستند که فواید بسیاری برای سلامت بدن دارند.

ازنظر تغذیه‌ای، رازیانه گیاهی کم‌کالری ولی غنی از مواد مفید است. مصرف آن به بهبود عملکرد گوارش، تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب و تنظیم قند خون کمک می‌کند. همچنین می‌تواند در مدیریت وزن، کاهش اشتها و لاغری شکم موثر باشد. خواص آنتی‌اکسیدانی و ضدباکتریایی رازیانه نیز در پیشگیری از بیماری‌ها نقش دارند.

رازیانه به‌ویژه برای سلامت زنان مفید است. این گیاه به تنظیم هورمون‌های زنانه، کاهش درد قاعدگی، بهبود علائم یائسگی و تقویت باروری کمک می‌کند. همچنین به دلیل داشتن ترکیبات فیتواستروژنی، در سلامت رحم و تخمدان‌ها تأثیرگذار است. دمنوش و عرق رازیانه نیز برای بهبود هضم، تسکین درد، تنظیم چرخه قاعدگی و کمک به خواب مفید هستند.

با وجود تمام مزایا، مصرف بیش‌ازحد یا خودسرانه رازیانه، به‌ویژه به‌صورت عصاره یا مکمل، می‌تواند با برخی داروها تداخل داشته یا در موارد خاص مانند بارداری نیاز به احتیاط داشته باشد. بنابراین، پیش از مصرف منظم یا درمانی رازیانه، مشورت با پزشک ضروری است.

منبع: زومیت