سیر تا پیاز سه دور مذاکرات عراقچی و ویتکاف

صد آنلاین | مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا با نقش محوری عمان، به‌رغم قطع روابط رسمی دو کشور از ۱۹۸۰، در سه دور برگزار شد: دو دور در مسقط (پایتخت عمان) و یک دور در رم.

کد خبر: ۱۶۲۹۴۵

تاریخ: ۰۹ ارديبهشت ۱۴۰۴ - ۱۲:۴۱

به گزارش صد آنلاین، این مذاکرات با حضور سید عباس عراقچی (نماینده ایران) و استیو ویتکاف (نماینده آمریکا) و با اهداف متفاوتی از جمله کاهش تنش‌های امنیتی، احیای برجام، و رفع تحریم‌ها انجام گرفت. تحلیل این سه دور نشان می‌دهد که موقعیت مکانی، سطح هیئت‌ها، محورهای گفت‌وگو، و نقش عمان به‌طور معناداری بر روند دیپلماسی تأثیر گذاشته‌اند.

۱. موقعیت مکانی: رم و مسقط

مسقط (عمان):

نماد بی‌طرفی منطقه‌ای: برگزاری مذاکرات در مسقط، با توجه به سابقه عمان در میانجی‌گری (مانند مذاکرات برجام)، فضایی صمیمی و انعطاف‌پذیر ایجاد کرد. این انتخاب نشان‌دهنده اعتماد دو طرف به نقش سنتی عمان در کاهش تنش‌ها بود.

پیام امنیتی: نزدیکی جغرافیایی به مناطق بحرانی خاورمیانه (مانند تنگه هرمز و یمن) موضوعات امنیتی را در کانون گفت‌وگوها قرار داد.

رم (ایتالیا):

بی‌طرفی اروپایی: انتخاب رم به عنوان خاک ثالث اروپایی، تلاشی برای جلب حمایت دیپلماتیک اتحادیه اروپا و کاهش بار سیاسی مذاکرات بود. این محل، گفت‌وگوها را در چارچوب استانداردهای بین‌المللی قرار داد.

پیام اقتصادی: برگزاری مذاکرات در اروپا، به ویژه با توجه به نقش اتحادیه اروپا در برجام، امیدواری به احیای تعاملات اقتصادی را تقویت کرد.

۲. ترکیب هیئت‌ها و سطح مذاکرات

مسقط:

سطح بالای نمایندگان: حضور ویتکاف به عنوان نماینده شورای امنیت ملی آمریکا و عراقچی با جایگاهی فراتر از وزارت خارجه ایران، نشان‌دهنده تمرکز بر مسائل استراتژیک و امنیتی بود.

موضوعات کلان: مدیریت بحران‌های منطقه‌ای (مانند حملات نیابتی، امنیت دریای سرخ) و شفاف‌سازی روابط ایران با روسیه و چین در دستور کار قرار داشت.

رم:

تخصص فنی و دیپلماتیک: حضور چهره‌هایی مانند عراقچی (با سابقه مذاکرات هسته‌ای) و ویتکاف (متمرکز بر سیاست‌گذاری منطقه‌ای)، گفت‌وگوها را به سمت مسائل فنیتر مانند رفع تحریم‌ها، تبادل زندانیان، و سازوکارهای بازگشت به برجام سوق داد.

غیررسمی اما هدفمند: این دور با هدف تدوین چارچوبی برای حفظ مسیر دیپلماتیک، به‌ویژه با توجه به تغییرات سیاسی احتمالی (مانند انتخابات آمریکا) طراحی شد.

۳. محورهای گفت‌وگو

مسقط:

کاهش تنش‌های نظامی: کنترل عملیات گروه‌های نیابتی، ثبات در عراق و سوریه، و امنیت کشتیرانی در منطقه.

بازدارندگی: ایران بر حفظ موازنه قدرت در برابر تحریم‌ها و فشارهای خارجی تأکید کرد.

رم:

هسته‌ای و تحریم‌ها: تمرکز اصلی بر احیای برجام، لغو تحریم‌های یکجانبه آمریکا، و ایجاد مکانیسم‌های تضمین بازگشت پذیری توافق.

تبادل زندانیان: این موضوع به عنوان گام اعتمادساز در کنار مسائل فنی مطرح شد

۴. نقش عمان در تسهیل مذاکرات

در مسقط:

میانجی فعال: عمان با هماهنگی مستقیم، نظارت بر روند مذاکرات، و حتی ارائه پیشنهادهای عملیاتی (مانند برنامه‌های اقدام متقابل)، نقش سازنده‌ای ایفا کرد.

ایجاد فضای امن: میزبانی رسمی عمان، امکان گفت‌وگوی بی‌واسطه را فراهم آورد.

در رم:

میانجی پنهان: اگرچه مذاکرات در ایتالیا برگزار شد، عمان در پس‌زمینه به هماهنگی و انتقال پیام‌ها ادامه داد. این رویکرد، استفاده هوشمندانه از دیپلماسی چندلایه را نشان می‌دهد.

۵. بازتاب منطقه‌ای و بین‌المللی

مسقط:

کاهش تنش‌های نظامی: پس از این مذاکرات، کاهش محسوس در حملات نیابتی و آرامش نسبی در منطقه مشاهده شد.

کارکرد مدیریت بحران: این دور بیشتر به جلوگیری از تشدید درگیری‌ها پرداخت تا دستیابی به توافق نهایی.

رم:

امیدواری اقتصادی: انتشار خبر مذاکرات، تأثیر مثبت کوتاه‌مدتی بر قیمت نفت و بازار ارز ایران داشت، اما عدم نتیجه‌گیری عملی، این اثرات را تضعیف کرد.

انتقال پیام به اروپا: برگزاری مذاکرات در اروپا، تلاشی برای جلب حمایت دیپلماتیک اتحادیه اروپا در احیای برجام بود.

نتیجه‌گیری

تأثیر محل مذاکرات: مسقط با تمرکز بر امنیت منطقه‌ای و رم با جهت‌گیری به سمت مسائل فنی و بین‌المللی، نشان می‌دهند که ژئوپلیتیک محل گفت‌وگو می‌تواند محورهای مذاکره را تعیین کند.

سطح هیئت‌ها: حضور نمایندگان امنیتی در مسقط، نشانگر اهمیت راهبردی این دور بود، در حالی که مذاکرات رم با حضور دیپلمات‌های فنی، بر حل مسائل عملیاتی متمرکز شد.

نقش کلیدی عمان: این کشور با استفاده از روابط متوازن خود، هم به عنوان میزبان رسمی و هم میانجی پنهان، ثابت کرد که بازیگری غیرقابل جایگزین در دیپلماسی منطقه‌ای است./خبر آنلاین